Levenslooppsychologie - Hoofdstuk 1: Terreinverkenning
WAT IS LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE?
= ontwikkelingspsychologie
= wetenschap die bestudeert hoe het gedrag van mensen (motorisch, sociaal,
emotioneel, taal,…) verandert in de loop van het leven:
• Elke mens is anders, toch zijn er gelijkenissen
• De wetenschap zoekt patronen in hoe het gedrag evolueert doorheen de
levensfasen
• Ook begrijpen hoe de veranderingen gebeuren en wat daarin een rol speelt
1.1 DE INDELING IN FASEN
4 delen in de ontwikkelingspsychologie
- Kinderpsychologie
- Jeugdpsychologie
- Psychologie van de volwassenheid
- Psychologie van de ouderdom
Prenatale fase Bevruchting tot geboorte
Babytijd 0 – 1 jaar
Peutertijd 1 – 3 jaar
Kleutertijd 3 – 6 jaar
Schooltijd of schoolperiode 6 – 12 jaar
Adolescentie 12 – 20 jaar
Volwassenheid 20 – 65 jaar
Ouderdom 65 – levenseinde
1.2 FACTOREN DIE DE ONTWIKKELING STUREN
= nature-nurture-debat
• Nature: erfelijke aanleg/DNA meeste invloed
• Nurture: omgeving en ervaringen meeste invloed
• Beiden: wisselwerking tussen erfelijkheid en omgevingsinvloeden
1.2.1 DE ROL VAN ERFELIJKHEID
= Wat is aangeboren?
• DNA, bevat genen verspreid over 46 chromosomen
1
, Levenslooppsychologie - Hoofdstuk 1: Terreinverkenning
• Genen zorgen voor aanmaak eiwitten
• Belangrijk voor de bouw en het functioneren van het lichaam, vb.
hersenen
• Impact op intelligentie, temperament, verlangens, gevoelens,…
Weinig invloed op
Toch: erfelijkheid alleen is niet genoeg!
• Juiste moment
• Gepaste omgeving
1.2.2 DE ROL VAN HET MILIEU OF DE OMGEVING
= impact van omgevingsfactoren op de groei/ ontwikkeling
- Kritische/ gevoelige periodes
Voorbeeld: gevolgen van sociale isolatie…
- “Mensen hebben andere mensen nodig om volwaardig mens te worden
Eerste waar we aan denken: opvoeding thuis…
- De wijze waarop ouders met hun kinderen omgaan, is bijzonder belangrijk voor de
ontwikkeling van het individu. Effecten beperken zich niet tot de kindertijd en de
adolescentie, maar kunnen levenslang doorgaan.
Dit is maar een deel van het verhaal!
Ecologisch model:
microsysteem
o Directe omgeving van kind (gezin, vrienden, klasgenoten, leraren)
o Grootste invloed op ontwikkeling
Mesosysteem
o Bepaalde samenhang tussen verschillende elementen binnen
microsysteem
o Vb. soort band dat je ontwikkelt met ouders, kan beïnvloed worden door
problematische relatie tussen ouders onderling
Exosysteem
o Buiten de directe leefwereld van kind bevinden, wel indirect invloed
uitoefenen
o Vb. soort werk ouders, pedagogische beleidskeuzes van school
Macrosysteem
o Bredere culturele, politieke en economische omgeving
o Vb. waarden & overtuigingen van de samenleving waarin kind opgroeit
Chronosysteem
o Bepaalde veranderingen die zich kunnen voordoen in de omgeving van
kind in de loop van zijn ontwikkeling
o Omwentelingen in maatschappij (oorlog of economische crisis
2
WAT IS LEVENSLOOPPSYCHOLOGIE?
= ontwikkelingspsychologie
= wetenschap die bestudeert hoe het gedrag van mensen (motorisch, sociaal,
emotioneel, taal,…) verandert in de loop van het leven:
• Elke mens is anders, toch zijn er gelijkenissen
• De wetenschap zoekt patronen in hoe het gedrag evolueert doorheen de
levensfasen
• Ook begrijpen hoe de veranderingen gebeuren en wat daarin een rol speelt
1.1 DE INDELING IN FASEN
4 delen in de ontwikkelingspsychologie
- Kinderpsychologie
- Jeugdpsychologie
- Psychologie van de volwassenheid
- Psychologie van de ouderdom
Prenatale fase Bevruchting tot geboorte
Babytijd 0 – 1 jaar
Peutertijd 1 – 3 jaar
Kleutertijd 3 – 6 jaar
Schooltijd of schoolperiode 6 – 12 jaar
Adolescentie 12 – 20 jaar
Volwassenheid 20 – 65 jaar
Ouderdom 65 – levenseinde
1.2 FACTOREN DIE DE ONTWIKKELING STUREN
= nature-nurture-debat
• Nature: erfelijke aanleg/DNA meeste invloed
• Nurture: omgeving en ervaringen meeste invloed
• Beiden: wisselwerking tussen erfelijkheid en omgevingsinvloeden
1.2.1 DE ROL VAN ERFELIJKHEID
= Wat is aangeboren?
• DNA, bevat genen verspreid over 46 chromosomen
1
, Levenslooppsychologie - Hoofdstuk 1: Terreinverkenning
• Genen zorgen voor aanmaak eiwitten
• Belangrijk voor de bouw en het functioneren van het lichaam, vb.
hersenen
• Impact op intelligentie, temperament, verlangens, gevoelens,…
Weinig invloed op
Toch: erfelijkheid alleen is niet genoeg!
• Juiste moment
• Gepaste omgeving
1.2.2 DE ROL VAN HET MILIEU OF DE OMGEVING
= impact van omgevingsfactoren op de groei/ ontwikkeling
- Kritische/ gevoelige periodes
Voorbeeld: gevolgen van sociale isolatie…
- “Mensen hebben andere mensen nodig om volwaardig mens te worden
Eerste waar we aan denken: opvoeding thuis…
- De wijze waarop ouders met hun kinderen omgaan, is bijzonder belangrijk voor de
ontwikkeling van het individu. Effecten beperken zich niet tot de kindertijd en de
adolescentie, maar kunnen levenslang doorgaan.
Dit is maar een deel van het verhaal!
Ecologisch model:
microsysteem
o Directe omgeving van kind (gezin, vrienden, klasgenoten, leraren)
o Grootste invloed op ontwikkeling
Mesosysteem
o Bepaalde samenhang tussen verschillende elementen binnen
microsysteem
o Vb. soort band dat je ontwikkelt met ouders, kan beïnvloed worden door
problematische relatie tussen ouders onderling
Exosysteem
o Buiten de directe leefwereld van kind bevinden, wel indirect invloed
uitoefenen
o Vb. soort werk ouders, pedagogische beleidskeuzes van school
Macrosysteem
o Bredere culturele, politieke en economische omgeving
o Vb. waarden & overtuigingen van de samenleving waarin kind opgroeit
Chronosysteem
o Bepaalde veranderingen die zich kunnen voordoen in de omgeving van
kind in de loop van zijn ontwikkeling
o Omwentelingen in maatschappij (oorlog of economische crisis
2
