Criminologie
1. INLEIDENDE BESCHOUWINGEN
1.1 DE DEFINITIE VAN CRIMINALITEIT
The term refers to all scholarly, scientific and professional knowledge concerning the explanation
prevention control treatment of crime, delinquency, offenders and victims, including the
measurement & detection of crime, legislation and practise of criminal law, law enforcement and judicial
and correctional systems
Het is belangrijk om te weten wet er onder het begrip criminaliteit begrepen wordt. Wat wij beschouwen
als criminaliteit is bepalend voor de terreinafbakening van de criminologie.
Criminologie = academische wetenschap
= we gaan vanuit een theoretisch invalshoek naar het fenomeen criminaliteit kijken
Er zijn 2 grote stromingen:
- Traditionele criminaliteitsdefinitie
- Kritische criminaliteitsdefinitie
1.1.1 DE TRADITIONELE
CRIMINALITEITSDEFINITIE
Traditionele criminaliteitsdefinitie: criminaliteit is een eigenschap van een bepaald gedrag, bepaald
type gedrag wat criminaliteit is, het verwijst naar een norm (=normatieve criminaliteitsdefinitie), crimineel
gedrag is het overschrijden van een norm
1.1.1.1 DE JURIDISCHE MISDAADFUNCTIES
Strafrechtelijke definitie: criminalitiet wordt beschouwd als elke overtreding van de strafwet die
geldt in een bepaald land op een bepaald tijdstip, strafrecht bepaald wat criminaliteit is en wat niet
Voorstanders argumenteren dat criminaliteit niet mag gedefinieerd worden in termen van
immorele/antisociale gedragingen
Eng-juridische definitie: criminaliteit wordt beschouwd wanneer daders opzettelijk en zonder
verdediging of rechtvaardiging de strafwet hebben overtreden, en hiervoor ook veroordeeld zijn door een
rechter
Paul TAPPAN: vindt strafrechtelijke definitie te ruim
Breed-juridische definitie: verbindt criminaliteit aan 2 criteria, sociale schadelijkheid & juridische
sanctie
= criminaliteit wordt beschouwd wanneer een handeling door de wet wordt gedefinieerd en een sanctie
voorzien is die kan worden uitgesproken door een administratief orgaan/rechtbank
bv. GAS-boetes, vennootschapsrecht…
SUTHERLAND: onderzoek naar witteboordencriminaliteit
1
,Criminologie
1.1.1.2 DE NATURALISTISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Voorafgaande definities = niet universele-juridische basis
Naturalistische criminaliteitsdefinitie: wetenschap waarbij criminaliteit alle handelingen omvat die te
allen tijde en overal als crimineel worden beschouwd (=natuurlijk misdrijf), selecteren morele
sentimenten waarvan inbreuken daarop als crimineel worden beschouwd (altruïstische gevoelens bv
medelijden & eerlijkheid)
GAROFALO: opzoek naar universele definitie van criminaliteit, zocht naar een algemeen geldende
definitie los van geografische context en tijdstip
1.1.1.3 DE SOCIO-FORMALISTISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Basis = kritiek op strafrechtelijke en andere juridische criminaliteitsdefinitie
Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie: de politieke formatie ontwikkelt strafrechtsregels en die
veranderen in tijd & ruimte
SELLIN: criminologie meot banden breken met strafrecht, opzoek naar intrinsiek karakter van fenomenen
die hij bestudeert (=gedragsnormen / conduct norms)
Elk individu behoort tot een sociale groep, en die groepen ontwikkelen zelf gedragsnormen, groep creëert
een gedragscode waarbij de groep verwacht dat iedereen deze naleeft, zijn dus niet terug te vinden in
verschillende wetten (=studie van gedragsnormen)
1.1.2 DE KRITISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
= reactieve definities, criminaliteit wordt opgevat als een eigenschap van een maatschappelijke reactie
op gedrag
1.1.2.1 DE LABELLING-DEFINITIE VAN CRIMINALITEIT
Voorstanders = criminaliteit is geen universeel gegeven
Labelling-definitie van criminaliteit: draait de causaliteit om, crimineel gedrag leidt niet tot een
maatschappelijke reactie maar een maatshappelijke reactie leidt tot criminaliteit, iemand een label geven
zorgt ervoor dat die persoon zich als die label gaat gedragen
Criminaliteit = etiket dat de samenleving kleeft op bepaalde gedragingen
1.1.2.2 DE CONFLICTTHEORETISCHE CRIMINALITETISDEFINITIE
Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende posities in de samenleving in => die
dominantieverhoudingen creëeren conflicten
Criminaliteit = gedrag dat in strijd is met politieke machthebbers, wordt gecreëerd door conflicten tussen
belangengroepen en de strijd om politieke & sociale macht in de samenleving
Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie: in de samenleving heb je verschillende groepen en in die
groepen is er 1 iemand die de macht heeft, en degene die de macht hebben kunnen aanduiden wat
criminaliteit is
2
,Criminologie
1.1.2.3 DE MARXISTISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Karl MARX: verschillende klassen in de samenleving die in deze maatschappij de macht proberen te
verwerven, onderschijd tussen de heersende klasse (bezit productiemiddelen) en het proletariaat
(bezitloze arbeiders)
Marxisitische criminaliteitsdefinitie: de heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is, mensen met veel
macht kunnen dus meebeslissen wat wordt gezien als criminaliteit en wat niet gezien wordt als
criminaliteit
1.1.2.4 DE RADICALE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Radicale criminologen = kritiek op traditionele criminologie, omdat ze vertrekt vanuit gevestigde orde
(vertrokken vanuit bestaande wetgeving, waarden & normen)
Radicale criminaliteitsdefinitie: hanteren van mensenrechtendefinitie => mensenrechten zijn enige
criteria van criminaliteitsdefinitie (rechten zoals raciale – seksuele – economische gelijkheid), als deze
rechten geschonden worden dan is er sprake van criminaliteit
1.2 DE CRIMINOLOGIE: HAAR STUDIEDOMEIN
Afhankelijk van criminaliteitsdefinitie = studiedomein eng, breed of zeer breed zijn
Eng: criminoloog bestudeert enkel de misdaad & misdadiger
Breed: beperkt zich niet langer tot enkel de misdaad & misdadiger, maar ook de criminaliserings- en
decriminaliseringsprocessen worden bestudeerd
Zeer breed: uitgebreid tot de studie van afwijkend gedrag
2. HISTORISCHE ONTWIKKELING VAN DE CRIMINOLOGIE
2.1 DE VOORGESCHIEDENIS VAN DE CRIMINOLOGIE
2.1.1 DE DEMONOLOGISCHE VERKLARING VAN CRIMINALITEIT
Criminaliteit => resultaat van geesten en buitenaardse krachten
- Kunnen niet door de menselijke geest begrepen worden en gecontroleerd worden
- Afhankelijk van de periode in de geschiedenis kan je criminaliteit anders verklaren
o Primitieve samenleving = aanwezigheid van boze geesten
o Middeleeuwen = aanwezigheid van duivels en demonen
o 16e – 19e eeuw = ongepaste & incorrecte verhouding tot god
= vertrekt vanuit een niet-fysische invalshoek
3
, Criminologie
2.1.2 DE NATURALISTISCHE VERKLARING VAN CRIMINALITEIT
= vertrekt vanuit fysische & materiële wereld, vertrekt vanuit gebeurtenissen en veronderstellingen van de
ideale wereld
- Plato & Aristoteles => verband tussen armoede & criminaliteit
o Waar armoede heerst => dieven/zakkenrollers…
o Belang dat gehecht wordt aan rijkdom = belangrijkste oorzaak van criminaliteit
o Plegen van een misdaad of niet? Afhankelijk of het goede of slechte deel van
persoonlijkheid de bovenhand heeft
- Thomas van Aquino => armoede aan de basis van criminaliteit
- Thomas More => bestuderen samenleving en zoeken naar de oorzaak van criminaliteit in
samenleving zelf (Utopia)
o Mensen kunnen niet in levensonderhoud voorzien = belangrijkste oorzaak van
criminaliteit
o 1 oplossing: bestrijden & wegwerken van slechte levensomstandigheden
2.2 DE KLASSIEKE CRIMINOLOGISCHE SCHOOL
18e eeuw = tijd van de verlichting, wortels in de Renaissance & Franse Classicisme
- Mens beschikt over rede en laat veranderingen toe, de rede wordt maatstaf waarmee de wereld
wordt beoordeeld
- Waarde van de mens komt centraal te staan ipv God
2e helft van de 18e eeuw => instabiliteit:
- Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale verhoudingen
- Stijging van bevolking
- Beginnende industrialisering
- Grotere geografische mobiliteit
- Toename werkloosheid & armoede
Instabiele samenleving laat zoch voelen in criminaliteit:
- Stijging van vermogensdelicten => roversbendes terroriseren platte land
- Strafrechtssyteem AR kan criminaliteitsprobleem niet indijken
- Voorbeelden strafrechtssysteem AR
o Klachten kunnen anoniem
o Zowel burgerlijke als geestelijke rechtbanken
o Marteling is een toegestane praktijk
o Doodstraf op meer dan 200 overtredingen
o Geen recht op advocaat & getuigen
o Geen beroep mogelijk
Verlichte denkers => kritiek op strafrechtsssyteem uit AR
- Montesqieu
o Trias politica: spreiding van wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht ifv
menselijke vrijheid
§ In handen zijn van verschillende personen en mogen slechts binnen hun
voorgeschreven terrein functioneren
4
1. INLEIDENDE BESCHOUWINGEN
1.1 DE DEFINITIE VAN CRIMINALITEIT
The term refers to all scholarly, scientific and professional knowledge concerning the explanation
prevention control treatment of crime, delinquency, offenders and victims, including the
measurement & detection of crime, legislation and practise of criminal law, law enforcement and judicial
and correctional systems
Het is belangrijk om te weten wet er onder het begrip criminaliteit begrepen wordt. Wat wij beschouwen
als criminaliteit is bepalend voor de terreinafbakening van de criminologie.
Criminologie = academische wetenschap
= we gaan vanuit een theoretisch invalshoek naar het fenomeen criminaliteit kijken
Er zijn 2 grote stromingen:
- Traditionele criminaliteitsdefinitie
- Kritische criminaliteitsdefinitie
1.1.1 DE TRADITIONELE
CRIMINALITEITSDEFINITIE
Traditionele criminaliteitsdefinitie: criminaliteit is een eigenschap van een bepaald gedrag, bepaald
type gedrag wat criminaliteit is, het verwijst naar een norm (=normatieve criminaliteitsdefinitie), crimineel
gedrag is het overschrijden van een norm
1.1.1.1 DE JURIDISCHE MISDAADFUNCTIES
Strafrechtelijke definitie: criminalitiet wordt beschouwd als elke overtreding van de strafwet die
geldt in een bepaald land op een bepaald tijdstip, strafrecht bepaald wat criminaliteit is en wat niet
Voorstanders argumenteren dat criminaliteit niet mag gedefinieerd worden in termen van
immorele/antisociale gedragingen
Eng-juridische definitie: criminaliteit wordt beschouwd wanneer daders opzettelijk en zonder
verdediging of rechtvaardiging de strafwet hebben overtreden, en hiervoor ook veroordeeld zijn door een
rechter
Paul TAPPAN: vindt strafrechtelijke definitie te ruim
Breed-juridische definitie: verbindt criminaliteit aan 2 criteria, sociale schadelijkheid & juridische
sanctie
= criminaliteit wordt beschouwd wanneer een handeling door de wet wordt gedefinieerd en een sanctie
voorzien is die kan worden uitgesproken door een administratief orgaan/rechtbank
bv. GAS-boetes, vennootschapsrecht…
SUTHERLAND: onderzoek naar witteboordencriminaliteit
1
,Criminologie
1.1.1.2 DE NATURALISTISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Voorafgaande definities = niet universele-juridische basis
Naturalistische criminaliteitsdefinitie: wetenschap waarbij criminaliteit alle handelingen omvat die te
allen tijde en overal als crimineel worden beschouwd (=natuurlijk misdrijf), selecteren morele
sentimenten waarvan inbreuken daarop als crimineel worden beschouwd (altruïstische gevoelens bv
medelijden & eerlijkheid)
GAROFALO: opzoek naar universele definitie van criminaliteit, zocht naar een algemeen geldende
definitie los van geografische context en tijdstip
1.1.1.3 DE SOCIO-FORMALISTISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Basis = kritiek op strafrechtelijke en andere juridische criminaliteitsdefinitie
Socio-formalistische criminaliteitsdefinitie: de politieke formatie ontwikkelt strafrechtsregels en die
veranderen in tijd & ruimte
SELLIN: criminologie meot banden breken met strafrecht, opzoek naar intrinsiek karakter van fenomenen
die hij bestudeert (=gedragsnormen / conduct norms)
Elk individu behoort tot een sociale groep, en die groepen ontwikkelen zelf gedragsnormen, groep creëert
een gedragscode waarbij de groep verwacht dat iedereen deze naleeft, zijn dus niet terug te vinden in
verschillende wetten (=studie van gedragsnormen)
1.1.2 DE KRITISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
= reactieve definities, criminaliteit wordt opgevat als een eigenschap van een maatschappelijke reactie
op gedrag
1.1.2.1 DE LABELLING-DEFINITIE VAN CRIMINALITEIT
Voorstanders = criminaliteit is geen universeel gegeven
Labelling-definitie van criminaliteit: draait de causaliteit om, crimineel gedrag leidt niet tot een
maatschappelijke reactie maar een maatshappelijke reactie leidt tot criminaliteit, iemand een label geven
zorgt ervoor dat die persoon zich als die label gaat gedragen
Criminaliteit = etiket dat de samenleving kleeft op bepaalde gedragingen
1.1.2.2 DE CONFLICTTHEORETISCHE CRIMINALITETISDEFINITIE
Conflictperspectief: individuen en groepen nemen verschillende posities in de samenleving in => die
dominantieverhoudingen creëeren conflicten
Criminaliteit = gedrag dat in strijd is met politieke machthebbers, wordt gecreëerd door conflicten tussen
belangengroepen en de strijd om politieke & sociale macht in de samenleving
Conflicttheoretische criminaliteitsdefinitie: in de samenleving heb je verschillende groepen en in die
groepen is er 1 iemand die de macht heeft, en degene die de macht hebben kunnen aanduiden wat
criminaliteit is
2
,Criminologie
1.1.2.3 DE MARXISTISCHE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Karl MARX: verschillende klassen in de samenleving die in deze maatschappij de macht proberen te
verwerven, onderschijd tussen de heersende klasse (bezit productiemiddelen) en het proletariaat
(bezitloze arbeiders)
Marxisitische criminaliteitsdefinitie: de heersende klasse bepaalt wat criminaliteit is, mensen met veel
macht kunnen dus meebeslissen wat wordt gezien als criminaliteit en wat niet gezien wordt als
criminaliteit
1.1.2.4 DE RADICALE CRIMINALITEITSDEFINITIE
Radicale criminologen = kritiek op traditionele criminologie, omdat ze vertrekt vanuit gevestigde orde
(vertrokken vanuit bestaande wetgeving, waarden & normen)
Radicale criminaliteitsdefinitie: hanteren van mensenrechtendefinitie => mensenrechten zijn enige
criteria van criminaliteitsdefinitie (rechten zoals raciale – seksuele – economische gelijkheid), als deze
rechten geschonden worden dan is er sprake van criminaliteit
1.2 DE CRIMINOLOGIE: HAAR STUDIEDOMEIN
Afhankelijk van criminaliteitsdefinitie = studiedomein eng, breed of zeer breed zijn
Eng: criminoloog bestudeert enkel de misdaad & misdadiger
Breed: beperkt zich niet langer tot enkel de misdaad & misdadiger, maar ook de criminaliserings- en
decriminaliseringsprocessen worden bestudeerd
Zeer breed: uitgebreid tot de studie van afwijkend gedrag
2. HISTORISCHE ONTWIKKELING VAN DE CRIMINOLOGIE
2.1 DE VOORGESCHIEDENIS VAN DE CRIMINOLOGIE
2.1.1 DE DEMONOLOGISCHE VERKLARING VAN CRIMINALITEIT
Criminaliteit => resultaat van geesten en buitenaardse krachten
- Kunnen niet door de menselijke geest begrepen worden en gecontroleerd worden
- Afhankelijk van de periode in de geschiedenis kan je criminaliteit anders verklaren
o Primitieve samenleving = aanwezigheid van boze geesten
o Middeleeuwen = aanwezigheid van duivels en demonen
o 16e – 19e eeuw = ongepaste & incorrecte verhouding tot god
= vertrekt vanuit een niet-fysische invalshoek
3
, Criminologie
2.1.2 DE NATURALISTISCHE VERKLARING VAN CRIMINALITEIT
= vertrekt vanuit fysische & materiële wereld, vertrekt vanuit gebeurtenissen en veronderstellingen van de
ideale wereld
- Plato & Aristoteles => verband tussen armoede & criminaliteit
o Waar armoede heerst => dieven/zakkenrollers…
o Belang dat gehecht wordt aan rijkdom = belangrijkste oorzaak van criminaliteit
o Plegen van een misdaad of niet? Afhankelijk of het goede of slechte deel van
persoonlijkheid de bovenhand heeft
- Thomas van Aquino => armoede aan de basis van criminaliteit
- Thomas More => bestuderen samenleving en zoeken naar de oorzaak van criminaliteit in
samenleving zelf (Utopia)
o Mensen kunnen niet in levensonderhoud voorzien = belangrijkste oorzaak van
criminaliteit
o 1 oplossing: bestrijden & wegwerken van slechte levensomstandigheden
2.2 DE KLASSIEKE CRIMINOLOGISCHE SCHOOL
18e eeuw = tijd van de verlichting, wortels in de Renaissance & Franse Classicisme
- Mens beschikt over rede en laat veranderingen toe, de rede wordt maatstaf waarmee de wereld
wordt beoordeeld
- Waarde van de mens komt centraal te staan ipv God
2e helft van de 18e eeuw => instabiliteit:
- Toenemende principes van kapitalisme vragen nieuwe sociale verhoudingen
- Stijging van bevolking
- Beginnende industrialisering
- Grotere geografische mobiliteit
- Toename werkloosheid & armoede
Instabiele samenleving laat zoch voelen in criminaliteit:
- Stijging van vermogensdelicten => roversbendes terroriseren platte land
- Strafrechtssyteem AR kan criminaliteitsprobleem niet indijken
- Voorbeelden strafrechtssysteem AR
o Klachten kunnen anoniem
o Zowel burgerlijke als geestelijke rechtbanken
o Marteling is een toegestane praktijk
o Doodstraf op meer dan 200 overtredingen
o Geen recht op advocaat & getuigen
o Geen beroep mogelijk
Verlichte denkers => kritiek op strafrechtsssyteem uit AR
- Montesqieu
o Trias politica: spreiding van wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht ifv
menselijke vrijheid
§ In handen zijn van verschillende personen en mogen slechts binnen hun
voorgeschreven terrein functioneren
4
