Technologie en veiligheid
INLEIDING
Technologie als modus operandi => middelen om criminaliteit te voorkomen +
opsporen en de juiste straf geven, maar ook middelen die gebruikt worden door de
dader
Voorbeeld: online rekruteren voor terreurorganisaties, chatGPT…
Technologie als oplossing => middelen die worden ingezet om problemen te
voorkomen/ op te lossen
Voorbeeld: drones, bodycams, algoritmes…
SAFETY VS. SECURITY
Safety: beschermen van personen, instellingen; er is sprake van onbedoelde schade (vb
natuurrampen, grote explosie in een chemisch bedrijf...) zit vaak nooit een dader achter
Security: beveiligen van personen, instellingen; er is sprake van bedoelde schade en er
zit vaak een dader achter die expres schade wil veroorzaken, vaak komen de
hulpdiensten ter plaatse en gaan de daders opzoeken en hen straffen
DIGITALISERING EN DATAFICATIE
1e IR = machines gaan ontstaan
zoals stoom en water
2e IR = ontwikkelen van elektriciteit
wat zorgt voor massaproductie en
ontstaan van bedrijven
3e IR = 1e computers die zijn voor
collectief gebruik, verschuiving van
de grote processor naar een kleine chip waar alles opstaat, vormde de basis voor een
laptop wat ervoor zorgde dat individuen zelfstandig konden communiceren, werken…
4e IR = opkomst van internet dat losstaande netwerken van computers met elkaar
verbond, verschuiving van web 1.0 (passief informatiemedium) naar web 2.0 (interactief
informatiemedium)
Digitalisering: overgaan van fysieke wereld naar een digitale wereld
Vanaf 2000 => web 2.0
Overgang van passief naar interactief informatiemedium
Opkomst van sociale netwerksites & sociale media
Doorbraak van smartphones & apps
Verwevenheid tussen online & offline wereld
Door verschuiving van criminaliteit van fysieke naar digitale wereld ontstaan er nieuwe
fenomenen zoals digitale straatcultuur doordat verschillende jongeren zich gaan
groeperen in bendes en gaan gewelddadig gedrag stellen en gaan zo groep maken op
sociale media
1
,Technologie en veiligheid
Opkomst van Big Tech; bedrijven gaan verschillende platformen kopen => The Big
Five (meta, google, Apple, Amazon, Microsoft)
Recente ontwikkeling = metaverse: digitale wereld waar gebruikers kunnen rond
bewegen, communiceren, werken…als avatar
o Augmented reality (AR): weergave van de echte omgeving waarin
virtuele elementen eraan toegevoegd kunnen worden
Voorbeeld: iemand dat een aanslag wilt plegen in station Antwerpen gaat
dan met een bril rondlopen en kan zo kijken waar hij het beste de bom
plaats etc.
o Virual reality (VR): volledig gesimuleerde virtuele omgeving
Voorbeeld: gebruiken bij oefeningen bij de politie, daders kunnen dit ook
gebruik
o Spraaktechnologieën: clonen van iemand zijn/ haar stem om bv fraude
te plegen
Dataficatie: gevolg van digitalisering, proces waarbij menselijke handelingen en sociale
activiteiten systematisch worden omgezet in digitale data die vervolgens opnieuw
worden verwerkt en gebruikt voor analyse, besluitvorming of dienstverlening
Binnen verschillende domeinen (vb wearables, huishoudelijke apparaten,
voertuigen, stedelijke infrastructuur…)
Internet of things: verschillende apparaten die verbonden zijn met het internet
en zo een gigantisch netwerk van gegevensverzameling- en uitwisseling ontstaat
Zowel een toename van grote hoeveelheden data (big data) + een toename grote
diversiteit in data
Big data: term die gebruikt wordt om de explosie van grote hoeveelheden,
gevarieerde en snel verwerkte data aan te duiden
Meer handelingen die resulteren in data + meer gebruik van data om kennis te
ontwikkelen en keuzes te maken
HOOFDSTUK 1: TECHNOLOGIE EN ONVEILIGHEID
DIGITALISERING VAN CRIMINALITEIT
Impact van digitalisering op criminaliteit
o Afname van traditionele, veelvoorkomende criminaliteit (crime drop)
Voorbeeld: diefstal, inbraak, vandalisme…
o Opkomst van digitale criminaliteit
o Internet = > nieuwe gelegenheidsstructuur van criminaliteit
o Ontstaan van digitale varianten van bestaande delicten
o Technological-mediated criminal transference: ontwikkelen van nieuwe
criminaliteitsvormen die uitsluitend in het digitale domein bestaan (vb
hacking)
o Gelijktijdige daling van traditionele criminaliteit en stijging van de digitale
criminaliteit
2
,Technologie en veiligheid
Verschillende vormen van digitale criminaliteit
o Cybercriminaliteit: ICT gebruiken zowel als middel als doelwit
Voorbeeld: hacken van een database met persoonsgegevens, platleggen
van websites van een bank…
o Gedigitaliseerde criminaliteit: ICT gebruiken als middel waardoor de
delicten die 50 jaar geleden als bestonden makkelijker gemaakt worden
Voorbeeld: online fraude, verspreiden van kinderporno via het internet…
o ICT als onderdeel van modus operandi: delict zelf wordt niet
technologisch gebeurt, maar de voorbereiding erop gebeurt wel digitaal
Voorbeeld: als je een moord wilt plegen dan ga je op het internet opzoek
naar waar je wapens kunt kopen
Slachtofferschap van digitale criminaliteit
o Groot dark number
o Criminaliteitsstatistieken
o Slachtofferenquêtes
Digitale criminaliteit komt tot uiting in 3 dimensies
o Aantal SO van digitale aanvallen wereldwijd is sterk toegenomen
o Economische & maatschappelijke schade van cyberaanvallen is gegroeid
o Criminele opbrengsten zijn aanzienlijk
o Cyberaanvallen kunnen continuïteit van vitale maatschappelijke processen
bedreigen
Belangrijke verklaring: aantrekkelijke businesscase die cybercriminaliteit biedt =>
potentiële opbrengsten zijn hoog, terwijl de pakkans relatief laag zijn. Dit zorgt ervoor dat
professionele criminele netwerken investeren in digitale aanvalsmethoden en hun
activiteiten grootschalig organiseren (vb ransomware)
5 kenmerken van digitale criminaliteit in vergelijking met traditionele criminaliteit
1) Digitale criminaliteit = de-territoriaal
= traditionele criminaliteit is territoriaal bepaald, dader & SO zijn dicht bij elkaar;
bij digitale criminaliteit spelen landsgrenzen & continentale grenzen geen rol en
bevinden dader & SO zich ver van elkaar
2) Digitale criminaliteit = anoniem
= internet biedt daders de gelegenheid om hun identiteit te verhullen
3) Digitale criminaliteit = meer schaalbaar
= digitale criminaliteit kent een schaalniveau, terwijl dit bij traditionele
criminaliteit nauwelijks denkbaar is
4) Technologie-gedreven uitvoering
= centrale technologie in de uitvoering van delicten, door nieuwe technologieën
kan men makkelijker digitale criminaliteit plegen
5) Digitale criminaliteit = private context worden gepleegd
= internet is in belangrijke mate ontwikkeld en beheerd door private partijen +
context van de dader zelf (voorbeeld: je kunt thuis een phishingsmail sturen)
TECHNOLOGIE EN GEORGANISEERDE CRIMINALITEIT
Georganiseerde criminaliteit = meest hardnekkige uitdaging voor moderne samenleving
3
, Technologie en veiligheid
Georganiseerde criminaliteit: delicten die worden gepleegd door een georganiseerde
criminele dadergroep, of een groep van 3 of meer personen die gedurende een bepaalde
periode bestaat en in onderlinge samenwerking handelt met het doel misdrijven te
plegen voor financieel of materieel voordeel
3 kenmerken om te kunnen spreken van georganiseerde criminaliteit:
- Economisch motief = winstgedreven
- Systematische & structurele aard van de activiteiten = duurzame criminele
ondernemingen die niet beperkt blijven tot eenmalige feiten
- Afschermingscapaciteit = dmv geweld etc weten criminele organisaties hun
activiteiten te verbergen
Meest voorkomende georganiseerde criminele activiteiten in Europa:
- Cybercriminaliteit
- Mensenhandel
- Migrantensmokkel
- Drugshandel
- Accijnsfraude
In België is georganiseerde criminaliteit en beleidsprioriteit + aandacht voor
ondermijnende criminaliteit (=grens tussen legale en illegale structuren vervaagt en
integriteit van instituties & economieën wordt aangetast)
Beïnvloeding van technologie op verschillende vlakken
o Ontstaan van nieuwe criminaliteitsvormen (vb online fraude,
identiteitsfraude)
o Nieuwe mogelijkheden voor samenwerking & uitvoering (vb
geëncrypteerde berichten, sociale media, dark web)
o Opkomst online markten = opkomst dark markets & dark forums
o Ontstaan van virtuele data – cryptovaluta
Betalingen van illegale goederen en diensten
Betalingen voor cyberaanvallen
Witwassen van criminele verdiensten
Voorbeeld: steganografie
AI-CRIMINALITEIT
3 verschijningsvormen van AI gerelateerde criminaliteit:
- Criminaliteit met AI = AI als instrument om delict te plegen
- Criminaliteit gericht op AI = AI-systemen zijn zelf doelwit
- Criminaliteit door AI = AI handelt autonoom op een manier die tot strafbare feiten
kan leiden
CRIMINALITEIT MET AI
Delicten waarbij AI wordt ingezet als hulpmiddel terwijl de aard van de
criminaliteit zelf niet fundamenteel nieuw is
4
INLEIDING
Technologie als modus operandi => middelen om criminaliteit te voorkomen +
opsporen en de juiste straf geven, maar ook middelen die gebruikt worden door de
dader
Voorbeeld: online rekruteren voor terreurorganisaties, chatGPT…
Technologie als oplossing => middelen die worden ingezet om problemen te
voorkomen/ op te lossen
Voorbeeld: drones, bodycams, algoritmes…
SAFETY VS. SECURITY
Safety: beschermen van personen, instellingen; er is sprake van onbedoelde schade (vb
natuurrampen, grote explosie in een chemisch bedrijf...) zit vaak nooit een dader achter
Security: beveiligen van personen, instellingen; er is sprake van bedoelde schade en er
zit vaak een dader achter die expres schade wil veroorzaken, vaak komen de
hulpdiensten ter plaatse en gaan de daders opzoeken en hen straffen
DIGITALISERING EN DATAFICATIE
1e IR = machines gaan ontstaan
zoals stoom en water
2e IR = ontwikkelen van elektriciteit
wat zorgt voor massaproductie en
ontstaan van bedrijven
3e IR = 1e computers die zijn voor
collectief gebruik, verschuiving van
de grote processor naar een kleine chip waar alles opstaat, vormde de basis voor een
laptop wat ervoor zorgde dat individuen zelfstandig konden communiceren, werken…
4e IR = opkomst van internet dat losstaande netwerken van computers met elkaar
verbond, verschuiving van web 1.0 (passief informatiemedium) naar web 2.0 (interactief
informatiemedium)
Digitalisering: overgaan van fysieke wereld naar een digitale wereld
Vanaf 2000 => web 2.0
Overgang van passief naar interactief informatiemedium
Opkomst van sociale netwerksites & sociale media
Doorbraak van smartphones & apps
Verwevenheid tussen online & offline wereld
Door verschuiving van criminaliteit van fysieke naar digitale wereld ontstaan er nieuwe
fenomenen zoals digitale straatcultuur doordat verschillende jongeren zich gaan
groeperen in bendes en gaan gewelddadig gedrag stellen en gaan zo groep maken op
sociale media
1
,Technologie en veiligheid
Opkomst van Big Tech; bedrijven gaan verschillende platformen kopen => The Big
Five (meta, google, Apple, Amazon, Microsoft)
Recente ontwikkeling = metaverse: digitale wereld waar gebruikers kunnen rond
bewegen, communiceren, werken…als avatar
o Augmented reality (AR): weergave van de echte omgeving waarin
virtuele elementen eraan toegevoegd kunnen worden
Voorbeeld: iemand dat een aanslag wilt plegen in station Antwerpen gaat
dan met een bril rondlopen en kan zo kijken waar hij het beste de bom
plaats etc.
o Virual reality (VR): volledig gesimuleerde virtuele omgeving
Voorbeeld: gebruiken bij oefeningen bij de politie, daders kunnen dit ook
gebruik
o Spraaktechnologieën: clonen van iemand zijn/ haar stem om bv fraude
te plegen
Dataficatie: gevolg van digitalisering, proces waarbij menselijke handelingen en sociale
activiteiten systematisch worden omgezet in digitale data die vervolgens opnieuw
worden verwerkt en gebruikt voor analyse, besluitvorming of dienstverlening
Binnen verschillende domeinen (vb wearables, huishoudelijke apparaten,
voertuigen, stedelijke infrastructuur…)
Internet of things: verschillende apparaten die verbonden zijn met het internet
en zo een gigantisch netwerk van gegevensverzameling- en uitwisseling ontstaat
Zowel een toename van grote hoeveelheden data (big data) + een toename grote
diversiteit in data
Big data: term die gebruikt wordt om de explosie van grote hoeveelheden,
gevarieerde en snel verwerkte data aan te duiden
Meer handelingen die resulteren in data + meer gebruik van data om kennis te
ontwikkelen en keuzes te maken
HOOFDSTUK 1: TECHNOLOGIE EN ONVEILIGHEID
DIGITALISERING VAN CRIMINALITEIT
Impact van digitalisering op criminaliteit
o Afname van traditionele, veelvoorkomende criminaliteit (crime drop)
Voorbeeld: diefstal, inbraak, vandalisme…
o Opkomst van digitale criminaliteit
o Internet = > nieuwe gelegenheidsstructuur van criminaliteit
o Ontstaan van digitale varianten van bestaande delicten
o Technological-mediated criminal transference: ontwikkelen van nieuwe
criminaliteitsvormen die uitsluitend in het digitale domein bestaan (vb
hacking)
o Gelijktijdige daling van traditionele criminaliteit en stijging van de digitale
criminaliteit
2
,Technologie en veiligheid
Verschillende vormen van digitale criminaliteit
o Cybercriminaliteit: ICT gebruiken zowel als middel als doelwit
Voorbeeld: hacken van een database met persoonsgegevens, platleggen
van websites van een bank…
o Gedigitaliseerde criminaliteit: ICT gebruiken als middel waardoor de
delicten die 50 jaar geleden als bestonden makkelijker gemaakt worden
Voorbeeld: online fraude, verspreiden van kinderporno via het internet…
o ICT als onderdeel van modus operandi: delict zelf wordt niet
technologisch gebeurt, maar de voorbereiding erop gebeurt wel digitaal
Voorbeeld: als je een moord wilt plegen dan ga je op het internet opzoek
naar waar je wapens kunt kopen
Slachtofferschap van digitale criminaliteit
o Groot dark number
o Criminaliteitsstatistieken
o Slachtofferenquêtes
Digitale criminaliteit komt tot uiting in 3 dimensies
o Aantal SO van digitale aanvallen wereldwijd is sterk toegenomen
o Economische & maatschappelijke schade van cyberaanvallen is gegroeid
o Criminele opbrengsten zijn aanzienlijk
o Cyberaanvallen kunnen continuïteit van vitale maatschappelijke processen
bedreigen
Belangrijke verklaring: aantrekkelijke businesscase die cybercriminaliteit biedt =>
potentiële opbrengsten zijn hoog, terwijl de pakkans relatief laag zijn. Dit zorgt ervoor dat
professionele criminele netwerken investeren in digitale aanvalsmethoden en hun
activiteiten grootschalig organiseren (vb ransomware)
5 kenmerken van digitale criminaliteit in vergelijking met traditionele criminaliteit
1) Digitale criminaliteit = de-territoriaal
= traditionele criminaliteit is territoriaal bepaald, dader & SO zijn dicht bij elkaar;
bij digitale criminaliteit spelen landsgrenzen & continentale grenzen geen rol en
bevinden dader & SO zich ver van elkaar
2) Digitale criminaliteit = anoniem
= internet biedt daders de gelegenheid om hun identiteit te verhullen
3) Digitale criminaliteit = meer schaalbaar
= digitale criminaliteit kent een schaalniveau, terwijl dit bij traditionele
criminaliteit nauwelijks denkbaar is
4) Technologie-gedreven uitvoering
= centrale technologie in de uitvoering van delicten, door nieuwe technologieën
kan men makkelijker digitale criminaliteit plegen
5) Digitale criminaliteit = private context worden gepleegd
= internet is in belangrijke mate ontwikkeld en beheerd door private partijen +
context van de dader zelf (voorbeeld: je kunt thuis een phishingsmail sturen)
TECHNOLOGIE EN GEORGANISEERDE CRIMINALITEIT
Georganiseerde criminaliteit = meest hardnekkige uitdaging voor moderne samenleving
3
, Technologie en veiligheid
Georganiseerde criminaliteit: delicten die worden gepleegd door een georganiseerde
criminele dadergroep, of een groep van 3 of meer personen die gedurende een bepaalde
periode bestaat en in onderlinge samenwerking handelt met het doel misdrijven te
plegen voor financieel of materieel voordeel
3 kenmerken om te kunnen spreken van georganiseerde criminaliteit:
- Economisch motief = winstgedreven
- Systematische & structurele aard van de activiteiten = duurzame criminele
ondernemingen die niet beperkt blijven tot eenmalige feiten
- Afschermingscapaciteit = dmv geweld etc weten criminele organisaties hun
activiteiten te verbergen
Meest voorkomende georganiseerde criminele activiteiten in Europa:
- Cybercriminaliteit
- Mensenhandel
- Migrantensmokkel
- Drugshandel
- Accijnsfraude
In België is georganiseerde criminaliteit en beleidsprioriteit + aandacht voor
ondermijnende criminaliteit (=grens tussen legale en illegale structuren vervaagt en
integriteit van instituties & economieën wordt aangetast)
Beïnvloeding van technologie op verschillende vlakken
o Ontstaan van nieuwe criminaliteitsvormen (vb online fraude,
identiteitsfraude)
o Nieuwe mogelijkheden voor samenwerking & uitvoering (vb
geëncrypteerde berichten, sociale media, dark web)
o Opkomst online markten = opkomst dark markets & dark forums
o Ontstaan van virtuele data – cryptovaluta
Betalingen van illegale goederen en diensten
Betalingen voor cyberaanvallen
Witwassen van criminele verdiensten
Voorbeeld: steganografie
AI-CRIMINALITEIT
3 verschijningsvormen van AI gerelateerde criminaliteit:
- Criminaliteit met AI = AI als instrument om delict te plegen
- Criminaliteit gericht op AI = AI-systemen zijn zelf doelwit
- Criminaliteit door AI = AI handelt autonoom op een manier die tot strafbare feiten
kan leiden
CRIMINALITEIT MET AI
Delicten waarbij AI wordt ingezet als hulpmiddel terwijl de aard van de
criminaliteit zelf niet fundamenteel nieuw is
4
