INTRODUCTIECURSUS CW
WEEK 1: ORIËNTATIE OP DE CURSUS
TEKST 1.1.
WAT IS DE ROL V CW?
CW bestudeert “producten v/d menselijke geest” (=cultuuruitingen) en bieden een brede,
interdisciplinaire benadering. De discipline omvat een breed cultuurbegrip, waarbij geen
onderscheid wordt gemaakt tussen “hoge” en “lage” cultuur. De aanpak is gericht op het
analyseren, plaats in context, verklaren en verbinden v culturele uitingen.
Enkele culturele dimensies v klimaatverandering:
kolonialisme en ongelijkheid
verbeelding en voorstellingsvermogen
de verhouding tussen mens en natuur
1.2.: KLIMAATVERANDERING ALS SUPER WICKED PROBLEM
Kernconcepten:
Wicked problem: een complex probleem die gekenmerkt wordt door onzekerheid en
betwistbare beoordelingsmaatstaven. Dit betekent dat er zowel onzekerheid is over de oorzaken
en gevolg v het probleem (= empirische ambiguïteit) als over de waarden en normen die
gebruikt worden om de aanvaardbaarheid v risico's en oplossingen te beoordelen (= normatieve
ambiguïteit).
Super wicked problem: een uitbreiding v “wicked problem”. Het gaat over problemen die niet
alleen complex en ongestructureerd zijn, maar ook nog eens extra uitdagingen met zich
meedragen op het gebied v ruimte en tijd.
o Ruimtelijke dimensie v klimaatverandering: oorzaken naar gevolgen overstijgen
lokale en nationale grenzen, met Interdependenties tussen verschillende schaalniveaus
(lokaal, nationaal, supernationaal). Dit leidt tot een mismatch tussen het probleem en de
bestaande bestuurlijke instituties.
o Temporele dimensie v klimaatverandering: de oorzaken liggen in het heden en
verleden, maar de gevolgen manifesteren zich met grote vertraging. Dit creëert een
paradox: de gevaren zijn niet direct tastbaar, wat leidt tot inactiviteit, terwijl wachten tot
de gevaren acuut worden te laat is. Onderwaardering v/d toekomst (temporal discouting)
speelt hierbij een rol.
TEKST 1.3.: KLIMAATVERANDERING, WETENSCHAPPELIJKE INZICHTEN
Wetenschappelijke basis:
De basis v onze kennis over klimaatverandering werd In de 19e E gelegd. Wetenschappers voorspelden
toen al dat de uitstoot v CO2 tot opwarming zou leiden, wat later door metingen werd bevestigd. Ook in
het ver verleden speelde CO2 een cruciale rol bij grote klimaatveranderingen. De huidige opwarming is
echter uitzonderlijk snel en wordt hoofdzakelijk door menselijke handelen veroorzaakt.
Het broeikaseffect:
Broeikasgassen absorberen warmtestraling en houden zo warmte vast, vergelijkbaar met een
deken.
Zonder broeikaseffect zou de aarde gemiddeld 33°C kouder zijn.
Meer broeikasgassen maken de “deken” dikker, wat leidt tot opwarming.
CO2 is hierbij het belangrijkste gas, waterdamp versterkt het effect.
De rol v co twee:
De concentratie in de atmosfeer stijgt ongekend snel en is hoger dan in miljoenen jaren. De toename
komt voornamelijk door het verbranden v fossiele brandstof (olie, gas) en ontbossing. Ongeveer de
helft v/d uitgestoten CO2 wordt opgenomen door oceanen en plantengroei. De andere helft bleef
langdurig In de atmosfeer. Veranderingen In de gehaltes hebben invloed op het klimaat.
,Huidige klimaatverandering:
Het aardoppervlak is ruim 1°C warmer dan in de tweede helft v/d 19 e E. Lijkt weinig maar laatste ijstijd
was maar 5 graden kouder. Gevolgen: krimpende gletsjers, afname noordpoolijs, stijging zeespiegel,
etc. Oorzaken v klimaatverandering:
menselijke oorzaak
vulkaanuitbarstingen, menselijke aerosolen maar te traag om huidige opwarming te verklaren.
De toekomstige opwarming hangt af v/d hoeveelheid uitgestoten broeikasgassen. Met een ambitieus
klimaatbeleid kan opwarming beperkt blijven tot onder 2 °C. Zonder beleid kan de aarde tegen einde
eeuw met 3,5 graden tot 6 graden opwarmen.
Gevolgen v klimaatverandering:
droogte, bosbranden, wateroverlast, etc.
Koraalriffen zullen verdwijnen
voedselproductie staat onder druk
bestaande problemen honger armoede natuurrampen worden erger
mogelijke acties:
o emissiereductie: de uitstoot v broeikasgassen moeten fors worden gereduceerd
o energietransitie: overgang naar duurzame energiebronnen (wind, zon) is essentieel. Ook
moeten minder populaire opties zoals biomassa, CO2-opslag en kernenergie overwogen
worden, met oog voor voor- en nadelen.
o Landgebruik: kritisch kijken naar landgebruik en ontbossing tegengaan
WEEK 2: HET MAATSCHAPPELIJK DEBAT
TEKST 2.1.: HET MAATSCHAPPELIJK KLIMAATDEBAT
Klimaatverandering gaat over een complex onderwerp (klimaatsysteem is uiterst complex), dit schept
ruimte voor verschillende interpretaties.
Klimaatverandering kan raken aan persoonlijke waarden (waardenstelsel) en ideologie
(persoonlijke overtuigingen), wat grote meningsverschillen veroorzaakt:
o Heeft ontwrichtend effect op maatschappij
o Maatregelen om de opwarming te beperken, bedreigen de welvaart
o De nietige mens kan geen invloed hebben op de machtige natuur
o Verschillende omgang met risico’s
o Verschillend ideaalbeeld v menselijk welzijn
o Verschillend belang hechten aan toekomstig welzijn
o Realiteit te bedreigend om onder ogen te zien
Inzake klimaatverandering is er een grote kloof tussen het publiek domein en het
wetenschappelijke domein (hoe het brede publiek denkt over klimaatverandering en wat
daarover wetenschappelijk bekend is)
o In beide domeinen zijn de onderwerpen v discussie verschillend.
Kritiek op de klimaatwetenschap is vaak een uiting v onvrede met of angst voor het
voorgestelde klimaatbeleid.
o Hier worden twee heel verschillende zaken door elkaar gehaald die voor een
constructieve discussie beter gescheiden kunnen blijven: wetenschappelijke kennis en
inzichten enerzijds en wat we als maatschappij zouden moeten doen anderzijds.
o David Hume: uit een “is” (een beschrijving v/d werkelijkheid) kun je in principe geen
“ought” (wat we zouden moeten doen) afleiden. Bij dat laatste spelen normen en
waarden een belangrijke rol.
Waarom de klimaatwetenschap wordt afgewezen:
Economische belangen:
o Door industrie via denktanks verspreiden desinformatie en aanwakkeren
antiwetenschappelijke sentiment.
Politieke ideologie:
o Aversie tegen oplossingen en met name tegen een al te sturende rol v/d overheid.
, o Vanuit deze afkeer is het verleidelijk om het probleem te bagatelliseren of zelfs te
ontkennen.
o Psychologie: mensen zijn geneigd om bevindingen af te wijzen die hun diepe
overtuigingen of wereldbeeld bedreigen (cognitieve dissonantie).
Mensen denken graag in voor hen bekende patronen
o Astrofysici (verliezen uit het oog dat de zon de afgelopen 60 jaar in kracht is afgenomen)
o Geologen (verliezen tijdschaal uit het oog)
Veel mensen zijn in verwarring door de verschillende verhalen die de ronde doen.
Debat over de ozonlaag verliep grotendeels volgens ditzelfde patroon.
De rol v/d media:
Media niet alleen doorgeefluik v wetenschappelijke informatie, maar proberen die informatie
ook te duiden
Media dol op afwijkende, rebelse geluiden
Niet de consensus, maar de afwijking (bv menselijke invloed is klein) krijgt relatief de grootste
aandacht, dit kan leiden tot een vertekend beeld v/d (stand v zaken in de) wetenschap
In de wetenschap draait het om de kracht v/d bewijsvoering (niet om het toepassen v hoor en
wederhoor zoals bij politiek/maatschappelijk onderwerpen), wetenschap is geen democratie
waarin ieders mening even zwaar telt.
Door bepaalde woorden te verbinden aan een onderwerp kan dat onderwerp meer of minder
‘zwaar’ worden, of kunnen relaties gelegd worden of juist uit de weg gegaan worden tussen
oorzaken en gevolgen.
Wetenschappelijke consensus:
Het is logisch dat mensen zich in hun meningsvorming over complexe onderwerpen laten leiden
door hoe er in de relevante wetenschapsgebieden over wordt gedacht.
Als relatieve leek is het rationeel om de consensuspositie te accepteren, omdat je het
wetenschappelijke proces vertrouwt op basis waarvan die consensus tot stand is gekomen.
Over de grote lijnen v klimaatverandering zijn de meeste experts het eens, volgens 90 – 97%
v/d klimaatwetenschappers is de huidige opwarming v/d aarde grotendeels door menselijk
handelen veroorzaakt.
De mensen die het hardst roepen dat de wetenschappelijke conclusies er compleet naast zitten
hebben zelf vrijwel nooit relevant onderzoek verricht.
Twijfel zaaien over de mate v wetenschappelijke consensus is een uiterst effectieve manier om
publieke acceptatie v/d wetenschap te ondergraven.
Galilei wordt vaak aangehaald: echter die ging niet zozeer in tegen de wetenschappelijke
consensus, maar veeleer tegen de heersende culturele en religieuze gedachte dat de aarde het
middelpunt v het universum zou vormen.
Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC):
De toenemende consensus onder wetenschappers maakte het belangrijk om de
wetenschappelijke kennis te bundelen (met name voor politici en beleidsmakers).
Periodiek wordt gerapporteerd over de huidige stand v/d wetenschap over de volle breedte v
het klimaatvraagstuk.
Aandacht voor enerzijds de robuuste kennis die door een veelheid aan studies wordt
ondersteund, en anderzijds de nieuwste inzichten waarover de onzekerheid nog groot is.
Het IPPC-rapport, en specifiek de samenvatting voor beleidsmakers, vormt na goedkeuring een
zeer belangrijke wetenschappelijke basis voor het internationale klimaatbeleid. Door de
intensieve goedkeuringsprocedure krijgt het IPPC-rapport veel gewicht in de beleidswereld, elk
land heeft dit rapport immers goedgekeurd.
Algemene kenmerken v wetenschapsontkenning (denialism):
Complotdenken
o Bv vanwege groepsdruk praten wetenschappers elkaar na (in werkelijkheid is een v/d
beste manieren om aanzien te verwerven in de wetenschap juist door met iets nieuws te
komen)
Drogredeneringen
, o Bv het klimaat is altijd aan verandering onderhevig geweest met als conclusie dat de
huidige opwarming ook een natuurlijke oorzaak heeft (maar de conclusie volgt niet uit de
premisse)
Cherrypicking
o Bv er wordt gewezen op een gletsjer die langer wordt, zonder te vermelden dat het gros
juist kleiner wordt.
Nep-experts en uitvergrote minderheid
o Bv tegenwicht bieden tegen wetenschappelijke consensus met lijst v wetenschappers die
een andere mening hebben met als doel twijfel zaaien over de wetenschappelijke
consensus (vaak wetenschappers uit andere vakgebieden of minder gekwalificeerd)
Stellen v onmogelijke verwachtingen ten aanzien v onderzoek
o Onzekerheid hoort bij wetenschap
o Geen gecontroleerde experimenten met aarde mogelijk
Verschillende stadia v ontkenning:
o Eerst wordt ontkend dat er sprake is v opwarming
o Dan dat het door de mens komt
o Vervolgens dat de gevolgen ernstig zijn
o Tenslotte dat we er iets aan kunnen doen zonder de economie te beschadigen
TEKST 2.2.: DE MENSELIJKE COGNITIE EN LANGETERMIJNGERICHTHEID: EEN
BARRIÈRE VOOR KLIMAATBELEID.
Heuristieken: Nuttig in het Dagelijks Leven, Misleidend voor Klimaatbeleid:
Het menselijk brein maakt gebruik v vuistregels, of 'heuristieken', die evolutionair zijn ontstaan omdat
ze in het dagelijks leven zeer nuttig bleken. Echter, deze heuristieken kunnen ons ook op een
dwaalspoor brengen, met name bij complexe, langetermijnproblemen zoals klimaatverandering.
Temporal Discounting:
o Baten op de korte termijn wegen zwaarder dan baten op de lange termijn.
o Deze neiging om de toekomst te onderwaarderen wordt nog sterker wanneer de
gevolgen v ons handelen zich uitstrekken tot ver na ons eigen leven.
o Wanneer oorzaak en gevolg ver uit elkaar liggen in tijd, zoals bij klimaatverandering,
leiden onzekerheden over toekomstige ontwikkelingen ertoe dat het rationeel lijkt om
maatregelen uit te stellen.
Beschikbaarheidsheuristiek:
o We baseren de waarschijnlijkheid v een gebeurtenis op hoe gemakkelijk we ons die
kunnen voorstellen of herinneren.
o Dit kan leiden tot overreactie bij incidenten die weliswaar gemakkelijk voorstelbaar zijn,
maar onwaarschijnlijk.
o Bij klimaatverandering is er echter sprake v een *niet*-beschikbaarheidsheuristiek: we
hebben weinig tot geen directe ervaring met het probleem. Dit leidt tot onderschatting
of onder regulering, omdat de problematiek moeilijk voorstelbaar is door de verreikende
gevolgen in de tijd.
Ruimtelijke en Causale Afstanden Vergroten het Probleem:
Naast de temporele afstand, spelen ook ruimtelijke en causale afstanden een rol in ons vermogen om
klimaatverandering te erkennen en ernaar te handelen.
Ruimtelijke Zichtbaarheid:
o De gevolgen v klimaatverandering zijn niet voor iedereen even zichtbaar of dichtbij.
o De landen die het meest hebben bijgedragen aan het probleem, en het best beschermd
zijn tegen de gevolgen, worden op korte termijn vaak niet het zwaarst getroffen.
Representativiteitsheuristiek en Causale Ketens:
o We kunnen oorzaak en gevolg gemakkelijker bevatten wanneer deze logisch of intuïtief
verbonden zijn (bv. lucifer aansteken brand).
o De oorzaak- en gevolgketens bij klimaatverandering zijn echter lang, complex en niet
intuïtief.
WEEK 1: ORIËNTATIE OP DE CURSUS
TEKST 1.1.
WAT IS DE ROL V CW?
CW bestudeert “producten v/d menselijke geest” (=cultuuruitingen) en bieden een brede,
interdisciplinaire benadering. De discipline omvat een breed cultuurbegrip, waarbij geen
onderscheid wordt gemaakt tussen “hoge” en “lage” cultuur. De aanpak is gericht op het
analyseren, plaats in context, verklaren en verbinden v culturele uitingen.
Enkele culturele dimensies v klimaatverandering:
kolonialisme en ongelijkheid
verbeelding en voorstellingsvermogen
de verhouding tussen mens en natuur
1.2.: KLIMAATVERANDERING ALS SUPER WICKED PROBLEM
Kernconcepten:
Wicked problem: een complex probleem die gekenmerkt wordt door onzekerheid en
betwistbare beoordelingsmaatstaven. Dit betekent dat er zowel onzekerheid is over de oorzaken
en gevolg v het probleem (= empirische ambiguïteit) als over de waarden en normen die
gebruikt worden om de aanvaardbaarheid v risico's en oplossingen te beoordelen (= normatieve
ambiguïteit).
Super wicked problem: een uitbreiding v “wicked problem”. Het gaat over problemen die niet
alleen complex en ongestructureerd zijn, maar ook nog eens extra uitdagingen met zich
meedragen op het gebied v ruimte en tijd.
o Ruimtelijke dimensie v klimaatverandering: oorzaken naar gevolgen overstijgen
lokale en nationale grenzen, met Interdependenties tussen verschillende schaalniveaus
(lokaal, nationaal, supernationaal). Dit leidt tot een mismatch tussen het probleem en de
bestaande bestuurlijke instituties.
o Temporele dimensie v klimaatverandering: de oorzaken liggen in het heden en
verleden, maar de gevolgen manifesteren zich met grote vertraging. Dit creëert een
paradox: de gevaren zijn niet direct tastbaar, wat leidt tot inactiviteit, terwijl wachten tot
de gevaren acuut worden te laat is. Onderwaardering v/d toekomst (temporal discouting)
speelt hierbij een rol.
TEKST 1.3.: KLIMAATVERANDERING, WETENSCHAPPELIJKE INZICHTEN
Wetenschappelijke basis:
De basis v onze kennis over klimaatverandering werd In de 19e E gelegd. Wetenschappers voorspelden
toen al dat de uitstoot v CO2 tot opwarming zou leiden, wat later door metingen werd bevestigd. Ook in
het ver verleden speelde CO2 een cruciale rol bij grote klimaatveranderingen. De huidige opwarming is
echter uitzonderlijk snel en wordt hoofdzakelijk door menselijke handelen veroorzaakt.
Het broeikaseffect:
Broeikasgassen absorberen warmtestraling en houden zo warmte vast, vergelijkbaar met een
deken.
Zonder broeikaseffect zou de aarde gemiddeld 33°C kouder zijn.
Meer broeikasgassen maken de “deken” dikker, wat leidt tot opwarming.
CO2 is hierbij het belangrijkste gas, waterdamp versterkt het effect.
De rol v co twee:
De concentratie in de atmosfeer stijgt ongekend snel en is hoger dan in miljoenen jaren. De toename
komt voornamelijk door het verbranden v fossiele brandstof (olie, gas) en ontbossing. Ongeveer de
helft v/d uitgestoten CO2 wordt opgenomen door oceanen en plantengroei. De andere helft bleef
langdurig In de atmosfeer. Veranderingen In de gehaltes hebben invloed op het klimaat.
,Huidige klimaatverandering:
Het aardoppervlak is ruim 1°C warmer dan in de tweede helft v/d 19 e E. Lijkt weinig maar laatste ijstijd
was maar 5 graden kouder. Gevolgen: krimpende gletsjers, afname noordpoolijs, stijging zeespiegel,
etc. Oorzaken v klimaatverandering:
menselijke oorzaak
vulkaanuitbarstingen, menselijke aerosolen maar te traag om huidige opwarming te verklaren.
De toekomstige opwarming hangt af v/d hoeveelheid uitgestoten broeikasgassen. Met een ambitieus
klimaatbeleid kan opwarming beperkt blijven tot onder 2 °C. Zonder beleid kan de aarde tegen einde
eeuw met 3,5 graden tot 6 graden opwarmen.
Gevolgen v klimaatverandering:
droogte, bosbranden, wateroverlast, etc.
Koraalriffen zullen verdwijnen
voedselproductie staat onder druk
bestaande problemen honger armoede natuurrampen worden erger
mogelijke acties:
o emissiereductie: de uitstoot v broeikasgassen moeten fors worden gereduceerd
o energietransitie: overgang naar duurzame energiebronnen (wind, zon) is essentieel. Ook
moeten minder populaire opties zoals biomassa, CO2-opslag en kernenergie overwogen
worden, met oog voor voor- en nadelen.
o Landgebruik: kritisch kijken naar landgebruik en ontbossing tegengaan
WEEK 2: HET MAATSCHAPPELIJK DEBAT
TEKST 2.1.: HET MAATSCHAPPELIJK KLIMAATDEBAT
Klimaatverandering gaat over een complex onderwerp (klimaatsysteem is uiterst complex), dit schept
ruimte voor verschillende interpretaties.
Klimaatverandering kan raken aan persoonlijke waarden (waardenstelsel) en ideologie
(persoonlijke overtuigingen), wat grote meningsverschillen veroorzaakt:
o Heeft ontwrichtend effect op maatschappij
o Maatregelen om de opwarming te beperken, bedreigen de welvaart
o De nietige mens kan geen invloed hebben op de machtige natuur
o Verschillende omgang met risico’s
o Verschillend ideaalbeeld v menselijk welzijn
o Verschillend belang hechten aan toekomstig welzijn
o Realiteit te bedreigend om onder ogen te zien
Inzake klimaatverandering is er een grote kloof tussen het publiek domein en het
wetenschappelijke domein (hoe het brede publiek denkt over klimaatverandering en wat
daarover wetenschappelijk bekend is)
o In beide domeinen zijn de onderwerpen v discussie verschillend.
Kritiek op de klimaatwetenschap is vaak een uiting v onvrede met of angst voor het
voorgestelde klimaatbeleid.
o Hier worden twee heel verschillende zaken door elkaar gehaald die voor een
constructieve discussie beter gescheiden kunnen blijven: wetenschappelijke kennis en
inzichten enerzijds en wat we als maatschappij zouden moeten doen anderzijds.
o David Hume: uit een “is” (een beschrijving v/d werkelijkheid) kun je in principe geen
“ought” (wat we zouden moeten doen) afleiden. Bij dat laatste spelen normen en
waarden een belangrijke rol.
Waarom de klimaatwetenschap wordt afgewezen:
Economische belangen:
o Door industrie via denktanks verspreiden desinformatie en aanwakkeren
antiwetenschappelijke sentiment.
Politieke ideologie:
o Aversie tegen oplossingen en met name tegen een al te sturende rol v/d overheid.
, o Vanuit deze afkeer is het verleidelijk om het probleem te bagatelliseren of zelfs te
ontkennen.
o Psychologie: mensen zijn geneigd om bevindingen af te wijzen die hun diepe
overtuigingen of wereldbeeld bedreigen (cognitieve dissonantie).
Mensen denken graag in voor hen bekende patronen
o Astrofysici (verliezen uit het oog dat de zon de afgelopen 60 jaar in kracht is afgenomen)
o Geologen (verliezen tijdschaal uit het oog)
Veel mensen zijn in verwarring door de verschillende verhalen die de ronde doen.
Debat over de ozonlaag verliep grotendeels volgens ditzelfde patroon.
De rol v/d media:
Media niet alleen doorgeefluik v wetenschappelijke informatie, maar proberen die informatie
ook te duiden
Media dol op afwijkende, rebelse geluiden
Niet de consensus, maar de afwijking (bv menselijke invloed is klein) krijgt relatief de grootste
aandacht, dit kan leiden tot een vertekend beeld v/d (stand v zaken in de) wetenschap
In de wetenschap draait het om de kracht v/d bewijsvoering (niet om het toepassen v hoor en
wederhoor zoals bij politiek/maatschappelijk onderwerpen), wetenschap is geen democratie
waarin ieders mening even zwaar telt.
Door bepaalde woorden te verbinden aan een onderwerp kan dat onderwerp meer of minder
‘zwaar’ worden, of kunnen relaties gelegd worden of juist uit de weg gegaan worden tussen
oorzaken en gevolgen.
Wetenschappelijke consensus:
Het is logisch dat mensen zich in hun meningsvorming over complexe onderwerpen laten leiden
door hoe er in de relevante wetenschapsgebieden over wordt gedacht.
Als relatieve leek is het rationeel om de consensuspositie te accepteren, omdat je het
wetenschappelijke proces vertrouwt op basis waarvan die consensus tot stand is gekomen.
Over de grote lijnen v klimaatverandering zijn de meeste experts het eens, volgens 90 – 97%
v/d klimaatwetenschappers is de huidige opwarming v/d aarde grotendeels door menselijk
handelen veroorzaakt.
De mensen die het hardst roepen dat de wetenschappelijke conclusies er compleet naast zitten
hebben zelf vrijwel nooit relevant onderzoek verricht.
Twijfel zaaien over de mate v wetenschappelijke consensus is een uiterst effectieve manier om
publieke acceptatie v/d wetenschap te ondergraven.
Galilei wordt vaak aangehaald: echter die ging niet zozeer in tegen de wetenschappelijke
consensus, maar veeleer tegen de heersende culturele en religieuze gedachte dat de aarde het
middelpunt v het universum zou vormen.
Het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC):
De toenemende consensus onder wetenschappers maakte het belangrijk om de
wetenschappelijke kennis te bundelen (met name voor politici en beleidsmakers).
Periodiek wordt gerapporteerd over de huidige stand v/d wetenschap over de volle breedte v
het klimaatvraagstuk.
Aandacht voor enerzijds de robuuste kennis die door een veelheid aan studies wordt
ondersteund, en anderzijds de nieuwste inzichten waarover de onzekerheid nog groot is.
Het IPPC-rapport, en specifiek de samenvatting voor beleidsmakers, vormt na goedkeuring een
zeer belangrijke wetenschappelijke basis voor het internationale klimaatbeleid. Door de
intensieve goedkeuringsprocedure krijgt het IPPC-rapport veel gewicht in de beleidswereld, elk
land heeft dit rapport immers goedgekeurd.
Algemene kenmerken v wetenschapsontkenning (denialism):
Complotdenken
o Bv vanwege groepsdruk praten wetenschappers elkaar na (in werkelijkheid is een v/d
beste manieren om aanzien te verwerven in de wetenschap juist door met iets nieuws te
komen)
Drogredeneringen
, o Bv het klimaat is altijd aan verandering onderhevig geweest met als conclusie dat de
huidige opwarming ook een natuurlijke oorzaak heeft (maar de conclusie volgt niet uit de
premisse)
Cherrypicking
o Bv er wordt gewezen op een gletsjer die langer wordt, zonder te vermelden dat het gros
juist kleiner wordt.
Nep-experts en uitvergrote minderheid
o Bv tegenwicht bieden tegen wetenschappelijke consensus met lijst v wetenschappers die
een andere mening hebben met als doel twijfel zaaien over de wetenschappelijke
consensus (vaak wetenschappers uit andere vakgebieden of minder gekwalificeerd)
Stellen v onmogelijke verwachtingen ten aanzien v onderzoek
o Onzekerheid hoort bij wetenschap
o Geen gecontroleerde experimenten met aarde mogelijk
Verschillende stadia v ontkenning:
o Eerst wordt ontkend dat er sprake is v opwarming
o Dan dat het door de mens komt
o Vervolgens dat de gevolgen ernstig zijn
o Tenslotte dat we er iets aan kunnen doen zonder de economie te beschadigen
TEKST 2.2.: DE MENSELIJKE COGNITIE EN LANGETERMIJNGERICHTHEID: EEN
BARRIÈRE VOOR KLIMAATBELEID.
Heuristieken: Nuttig in het Dagelijks Leven, Misleidend voor Klimaatbeleid:
Het menselijk brein maakt gebruik v vuistregels, of 'heuristieken', die evolutionair zijn ontstaan omdat
ze in het dagelijks leven zeer nuttig bleken. Echter, deze heuristieken kunnen ons ook op een
dwaalspoor brengen, met name bij complexe, langetermijnproblemen zoals klimaatverandering.
Temporal Discounting:
o Baten op de korte termijn wegen zwaarder dan baten op de lange termijn.
o Deze neiging om de toekomst te onderwaarderen wordt nog sterker wanneer de
gevolgen v ons handelen zich uitstrekken tot ver na ons eigen leven.
o Wanneer oorzaak en gevolg ver uit elkaar liggen in tijd, zoals bij klimaatverandering,
leiden onzekerheden over toekomstige ontwikkelingen ertoe dat het rationeel lijkt om
maatregelen uit te stellen.
Beschikbaarheidsheuristiek:
o We baseren de waarschijnlijkheid v een gebeurtenis op hoe gemakkelijk we ons die
kunnen voorstellen of herinneren.
o Dit kan leiden tot overreactie bij incidenten die weliswaar gemakkelijk voorstelbaar zijn,
maar onwaarschijnlijk.
o Bij klimaatverandering is er echter sprake v een *niet*-beschikbaarheidsheuristiek: we
hebben weinig tot geen directe ervaring met het probleem. Dit leidt tot onderschatting
of onder regulering, omdat de problematiek moeilijk voorstelbaar is door de verreikende
gevolgen in de tijd.
Ruimtelijke en Causale Afstanden Vergroten het Probleem:
Naast de temporele afstand, spelen ook ruimtelijke en causale afstanden een rol in ons vermogen om
klimaatverandering te erkennen en ernaar te handelen.
Ruimtelijke Zichtbaarheid:
o De gevolgen v klimaatverandering zijn niet voor iedereen even zichtbaar of dichtbij.
o De landen die het meest hebben bijgedragen aan het probleem, en het best beschermd
zijn tegen de gevolgen, worden op korte termijn vaak niet het zwaarst getroffen.
Representativiteitsheuristiek en Causale Ketens:
o We kunnen oorzaak en gevolg gemakkelijker bevatten wanneer deze logisch of intuïtief
verbonden zijn (bv. lucifer aansteken brand).
o De oorzaak- en gevolgketens bij klimaatverandering zijn echter lang, complex en niet
intuïtief.
