Fiscaal en arbeidsovereenkomstenrecht
Deel 1: Algemene inleiding – basisprincipes
Oorsprong van belastingen
Oorsprong
= noodzaak financiering overheidsuitgaven
- Diverse vormen in het verleden
- Thans meer dan 90% uit ‘heffing’
o Hoofdzakelijk belastingen en sociale zekerheidsbepalingen
Verleden: loutere machtsuitoefening
- Magna carta 1215: “no taxation without representation”
- Lastenstijging versus politieke vrijheden en rechten
- Sedert franse revolutie
o Belasting slechts bij Wet
o Jaarlijkse toestemming, via rijksmiddelenbegroting
Financiewet: inkomsten
Uitgavenbegroting: uitgaven
Cfr: “voorlopige twaalfden”
= techniek om overheidsuitgaven te financieren als de begroting
nog niet goedgekeurd is: 1/12 van de laatst aangenomen
jaarbegroting per maand
Stemrecht in functie van betaalde belasting
- Belastinguitbreiding: uitbreiding van kiezerskorps
Thans:
- Politiek instrument
o Invloed diverse drukkingsgroepen (langs volksvertegenwoordigers)
o Ook instrument van een sociale politiek en economisch beleidsinstrument
In loop van 20e eeuw: enorme toename algemene belastingdruk
- Verruiming rol van de overheid: vereist financiering
- Invloed wereldoorlogen
- Impact van inflatie van (voornamelijk) jaren ’70
o Geen indexatie van belastingschalen
o Tendens tot vermindering proportionele belastingdruk
Thans: limiet is bereikt sedert enige tijd
- Met perverse economische en psychologische effecten
- Impact van de “loonwig” (= verschil tussen kost voor werkgever & wat
werkgever netto overhoudt: België één van de hoogste loonwanden)
- Impact van de “werkloosheidsval” (= verschil tussen werkloosheidsuitkering &
minimumloon netto is te klein, gaan werken kost dan geld door vervoer,
kinderopvang – door belastingdruk)
- Mede onder druk van vergelijking met andere EU-lidstaten
o Tendens tot vermindering proportionele belastingdruk
Hoewel voornamelijk in vennootschapsbelasting?
- Hervorming van Ven.B.: zomerakkoord 2017
- Thans mini-taks-shift: regeerakkoord De Wever I
,Actuele tendens: de Tax Shift
Redenen voor de tax shift:
- Vermindering loonlasten
- Maar in wezen ook: vergrijzingsfiscaliteit
o Met stijgende bevolking proportioneel minder personen met
beroepsinkomen: nood aan aanpassing fiscaal stelsel aan realiteit
- Weg van taxatie van arbeid
- Naar fiscale draagkracht van de niet (langer) werkenden
Dus verschuiving naar:
- Vermogensinkomsten:
o Verhoging roerende voorheffing vooral
o Kaaimantaks en jaarlijkse taks op de effectenrekeningen
o Nu: meerwaardebelasting
- Naar vermogensbezit?? Nee, tenzij roerende voorheffing en taks op
effectenrekening
- Naar besteding en transacties:
o Accijnzen belasting op productie, afgewenteld naar de consument
(parfum, alcohol…)
o BTW maar opletten voor doorwerking in loonstijging wegens indexering
Naar taks shift 2:
- Blijvende druk voor vermindering belastingen op arbeid en verschuiving naar
heffing op vermogensinkomsten
- Studie van hoge raad voor financiën
- Studies van diverse instanties en politiek partijen Taks policy
- Blauwdruk van Minister van Financiën Van Peteghem Geblokkeerd door MR
voorzitter
- Basisideeën:
o Duaal systeem: arbeidsinkomsten progressief belast tot … (50 perc)
o Daarnaast, alle vermogensinkomsten aan vlak tarief 25% of 30%
o Ook meerwaarden op alles, enz.
Recentste ontwikkelingen
- Regeerakkoord De Wever I
- Verlaging belasting op werkenden
o Voornamelijk verhoging belastingvrije som
Impact op huwelijksquotiënt: einde fiscale stimulatie van
thuisblijvende partner
o Aftrek voor zelfstandigen: ondernemersaftrek op eerste schijf winsten en
baten
- Beperkte fiscaliteit vermogensinkomsten
o 10% meerwaardebelasting financiële instrumenten en crypto
Niet op historische meerwaarden (dus budgettair rendement in
toekomst alleen)
o Verstrenging vrijstelling dividenden en meerwaarden VennB (DBI)
o Niet aftrekbaarheid interest voor tweede (enz) woning Niet te
onderschatten…
o Diverse…
Nieuwe evolutie
- De regionalisering van de inkomstenbelasting
o Niet de vennootschapsbelasting (om te vermijden dat er concurrentie is
tss gewesten)
, o Wel de personenbelasting (via gewestelijke opcentiemen)
Tarief: de gewesten mogen zelf kortingen of toeslagen geven
(binnen limieten)
Onroerende inkomsten (bv. fiscaliteit rond eigen woning, bv.
woonbonus)
o En de successierechten, registratierechten en andere reeks heffingen
verbonden aan de eigen bevoegdheden (bv. verkeersbelasting, …)
Begrip “belasting”
= een verplichte bijdrage opgelegd door de overheid volgens bepaalde regels van
recht aan haar onderdanen ten einde in het algemeen en zonder aanwijsbare
tegenprestatie haar uitgaven te kunnen doen
Ontleding begrip:
- Een bijdrage opgelegd door en betaald aan overheid:
o Niet aan particulieren
o Grondwet en bijzondere Fin wetten en gem en prov wetten bepalen welke
overheid kan heffen
- Verplichte bijdrage: als men zich in geviseerde situatie bevindt
- Geheven volgens wettelijke bepaling goedgekeurd door bevoegde “Parlement”
o Democratische controle (legaliteitsbeginsel) art. 170 GW
o Jaarlijkse toestemming tot heffen van belastingen (Financiewet) en doen
van uitgaven (Rijksmiddelenbegroting) art. 171 GW
o Nationale fiscale wetgeving
Diverse rechtsbronnen
Wet, uitvoeringsbesluiten, administratieve rondzendbrieven
Meer en meer effect internationale normen
Dubbelbelastingsverdragen: EG-verdrag, Europese richtlijnen
(vooral in BTW)
- Opgelegd aan onderdanen op de grond van band met grondgebied:
territorialiteit
- Niet specifiek bestemd voor bepaalde uitgave: politiek discretionair
Onderscheid met andere bijdragen en heffingen:
- Sociale zekerheidsbijdragen:
o Verplicht maar specifiek:
Viseren specifieke aanwending, bepaalde uitgaven
Inning door parastatalen
Formele benadering in concreto uitgehold
Overhevelingen, bijpassingen door schatkist, autonome
uitkeringsrechten
o SZ is geen belasting:
Algemene beginselen van belastingrecht zijn niet van toepassing
Geen jaarlijkse wettelijke controle
o Zie debat financiering soc. Zekerheid vanuit begroting
Aanzet tot hertekening met daling sociale bijdragen en alternatieve
fiscale opbrengsten
- Retributies
o Vergoeding voor tegenprestatie van overheid in rechtstreeks en
onmiddellijk belang begunstigde (geïndividualiseerde dienst)
Beroep op dienst uit eigen belang, gelijk aan kostprijs dienst of
redelijke verhouding
Vb. haven- en kaaigelden
o Gevolg: niet verplicht en specifiek
- Verhaalbelasting
, o Verplichte overheidsheffing n.a.v. specifieke prestatie ook wanneer
belastingplichtige (BP) geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar
vermoeden)
Doch geen individueel beslissingsmoment voor de betaler
Vb. aanleg riolering
- Motief onderscheid belasting – andere bijdragen en heffingen:
o Andere regels inzake geldige invoering, procedure, …
Functies van belastingen:
- Financiële:
o Totaal vermogen: onroerend 1 900 mia – roerend 1300 mia
o Fiscale en parafiscale ontvangsten in 2022: 236 mia = 44% van het bbp
o YB 80 mia
PB 55 mia
Venn B 21 mia
o BTW 38 mia
o Sociale bijdragen: 62 mia
o Douane en accijnzen: 13 mia (10 mia accijnzen)
- Economische: stimulerend (bv. belastingverminderingen op isolatie) en
ontradend (bv. accijnzen)
- Sociale: herverdeling van inkomen en vermogen (kloof tussen arm en rijk
verkleinen)
Overzicht van belastingen in België
Inkomsten ten behoeve van het Rijk (totaal ong. 118 mia)
- Inkomstenbelasting (55%)
o Personenbelasting (ong. 55 mia)
o Vennootschapsbelasting (21 mia)
o Rechtspersonenbelasting
o Belasting der niet inwoners (1,4 mia)
- BTW (28%: 38 mia)
o Ontvangst gedeeltelijk overgemaakt aan EU
- Accijnzen (8%: 9 mia)
- Zegelrechten (en gelijkgestelde taksen) (2%)
o Beurstaksen, taks op afgifte toondertitels
- Registratierechten (3%)
- Successierechten Vlaanderen: 1,2 mia
- Successierechten (1,75%)
- Douanerechten (1,8%)
- Met inkomstenbelasting gelijkgestelde belastingen
o Verkeersbelasting en BIV
o Taks op verzekeringskapitalen op 60-jarige leeftijd
- Zegelrechten
o O.a. jaarlijkse taks op effectenrekeningen 0,15% vanaf 1 mio euro
Inkomsten van regionale en lokale overheden
- Samenvallen heffingsbevoegdheid (= het recht om belastingen te innen) en
bestedingsbevoegdheid (= het recht om geld uit te geven) bevordert
democratisch gehalte
o Weliswaar een zekere solidariteitsmechanisme binnen een eenheidsstaat
vereist
o In België nog niet echt gerealiseerd (in kader van federalisering)
Deel 1: Algemene inleiding – basisprincipes
Oorsprong van belastingen
Oorsprong
= noodzaak financiering overheidsuitgaven
- Diverse vormen in het verleden
- Thans meer dan 90% uit ‘heffing’
o Hoofdzakelijk belastingen en sociale zekerheidsbepalingen
Verleden: loutere machtsuitoefening
- Magna carta 1215: “no taxation without representation”
- Lastenstijging versus politieke vrijheden en rechten
- Sedert franse revolutie
o Belasting slechts bij Wet
o Jaarlijkse toestemming, via rijksmiddelenbegroting
Financiewet: inkomsten
Uitgavenbegroting: uitgaven
Cfr: “voorlopige twaalfden”
= techniek om overheidsuitgaven te financieren als de begroting
nog niet goedgekeurd is: 1/12 van de laatst aangenomen
jaarbegroting per maand
Stemrecht in functie van betaalde belasting
- Belastinguitbreiding: uitbreiding van kiezerskorps
Thans:
- Politiek instrument
o Invloed diverse drukkingsgroepen (langs volksvertegenwoordigers)
o Ook instrument van een sociale politiek en economisch beleidsinstrument
In loop van 20e eeuw: enorme toename algemene belastingdruk
- Verruiming rol van de overheid: vereist financiering
- Invloed wereldoorlogen
- Impact van inflatie van (voornamelijk) jaren ’70
o Geen indexatie van belastingschalen
o Tendens tot vermindering proportionele belastingdruk
Thans: limiet is bereikt sedert enige tijd
- Met perverse economische en psychologische effecten
- Impact van de “loonwig” (= verschil tussen kost voor werkgever & wat
werkgever netto overhoudt: België één van de hoogste loonwanden)
- Impact van de “werkloosheidsval” (= verschil tussen werkloosheidsuitkering &
minimumloon netto is te klein, gaan werken kost dan geld door vervoer,
kinderopvang – door belastingdruk)
- Mede onder druk van vergelijking met andere EU-lidstaten
o Tendens tot vermindering proportionele belastingdruk
Hoewel voornamelijk in vennootschapsbelasting?
- Hervorming van Ven.B.: zomerakkoord 2017
- Thans mini-taks-shift: regeerakkoord De Wever I
,Actuele tendens: de Tax Shift
Redenen voor de tax shift:
- Vermindering loonlasten
- Maar in wezen ook: vergrijzingsfiscaliteit
o Met stijgende bevolking proportioneel minder personen met
beroepsinkomen: nood aan aanpassing fiscaal stelsel aan realiteit
- Weg van taxatie van arbeid
- Naar fiscale draagkracht van de niet (langer) werkenden
Dus verschuiving naar:
- Vermogensinkomsten:
o Verhoging roerende voorheffing vooral
o Kaaimantaks en jaarlijkse taks op de effectenrekeningen
o Nu: meerwaardebelasting
- Naar vermogensbezit?? Nee, tenzij roerende voorheffing en taks op
effectenrekening
- Naar besteding en transacties:
o Accijnzen belasting op productie, afgewenteld naar de consument
(parfum, alcohol…)
o BTW maar opletten voor doorwerking in loonstijging wegens indexering
Naar taks shift 2:
- Blijvende druk voor vermindering belastingen op arbeid en verschuiving naar
heffing op vermogensinkomsten
- Studie van hoge raad voor financiën
- Studies van diverse instanties en politiek partijen Taks policy
- Blauwdruk van Minister van Financiën Van Peteghem Geblokkeerd door MR
voorzitter
- Basisideeën:
o Duaal systeem: arbeidsinkomsten progressief belast tot … (50 perc)
o Daarnaast, alle vermogensinkomsten aan vlak tarief 25% of 30%
o Ook meerwaarden op alles, enz.
Recentste ontwikkelingen
- Regeerakkoord De Wever I
- Verlaging belasting op werkenden
o Voornamelijk verhoging belastingvrije som
Impact op huwelijksquotiënt: einde fiscale stimulatie van
thuisblijvende partner
o Aftrek voor zelfstandigen: ondernemersaftrek op eerste schijf winsten en
baten
- Beperkte fiscaliteit vermogensinkomsten
o 10% meerwaardebelasting financiële instrumenten en crypto
Niet op historische meerwaarden (dus budgettair rendement in
toekomst alleen)
o Verstrenging vrijstelling dividenden en meerwaarden VennB (DBI)
o Niet aftrekbaarheid interest voor tweede (enz) woning Niet te
onderschatten…
o Diverse…
Nieuwe evolutie
- De regionalisering van de inkomstenbelasting
o Niet de vennootschapsbelasting (om te vermijden dat er concurrentie is
tss gewesten)
, o Wel de personenbelasting (via gewestelijke opcentiemen)
Tarief: de gewesten mogen zelf kortingen of toeslagen geven
(binnen limieten)
Onroerende inkomsten (bv. fiscaliteit rond eigen woning, bv.
woonbonus)
o En de successierechten, registratierechten en andere reeks heffingen
verbonden aan de eigen bevoegdheden (bv. verkeersbelasting, …)
Begrip “belasting”
= een verplichte bijdrage opgelegd door de overheid volgens bepaalde regels van
recht aan haar onderdanen ten einde in het algemeen en zonder aanwijsbare
tegenprestatie haar uitgaven te kunnen doen
Ontleding begrip:
- Een bijdrage opgelegd door en betaald aan overheid:
o Niet aan particulieren
o Grondwet en bijzondere Fin wetten en gem en prov wetten bepalen welke
overheid kan heffen
- Verplichte bijdrage: als men zich in geviseerde situatie bevindt
- Geheven volgens wettelijke bepaling goedgekeurd door bevoegde “Parlement”
o Democratische controle (legaliteitsbeginsel) art. 170 GW
o Jaarlijkse toestemming tot heffen van belastingen (Financiewet) en doen
van uitgaven (Rijksmiddelenbegroting) art. 171 GW
o Nationale fiscale wetgeving
Diverse rechtsbronnen
Wet, uitvoeringsbesluiten, administratieve rondzendbrieven
Meer en meer effect internationale normen
Dubbelbelastingsverdragen: EG-verdrag, Europese richtlijnen
(vooral in BTW)
- Opgelegd aan onderdanen op de grond van band met grondgebied:
territorialiteit
- Niet specifiek bestemd voor bepaalde uitgave: politiek discretionair
Onderscheid met andere bijdragen en heffingen:
- Sociale zekerheidsbijdragen:
o Verplicht maar specifiek:
Viseren specifieke aanwending, bepaalde uitgaven
Inning door parastatalen
Formele benadering in concreto uitgehold
Overhevelingen, bijpassingen door schatkist, autonome
uitkeringsrechten
o SZ is geen belasting:
Algemene beginselen van belastingrecht zijn niet van toepassing
Geen jaarlijkse wettelijke controle
o Zie debat financiering soc. Zekerheid vanuit begroting
Aanzet tot hertekening met daling sociale bijdragen en alternatieve
fiscale opbrengsten
- Retributies
o Vergoeding voor tegenprestatie van overheid in rechtstreeks en
onmiddellijk belang begunstigde (geïndividualiseerde dienst)
Beroep op dienst uit eigen belang, gelijk aan kostprijs dienst of
redelijke verhouding
Vb. haven- en kaaigelden
o Gevolg: niet verplicht en specifiek
- Verhaalbelasting
, o Verplichte overheidsheffing n.a.v. specifieke prestatie ook wanneer
belastingplichtige (BP) geen specifiek voordeel uit haalt (onweerlegbaar
vermoeden)
Doch geen individueel beslissingsmoment voor de betaler
Vb. aanleg riolering
- Motief onderscheid belasting – andere bijdragen en heffingen:
o Andere regels inzake geldige invoering, procedure, …
Functies van belastingen:
- Financiële:
o Totaal vermogen: onroerend 1 900 mia – roerend 1300 mia
o Fiscale en parafiscale ontvangsten in 2022: 236 mia = 44% van het bbp
o YB 80 mia
PB 55 mia
Venn B 21 mia
o BTW 38 mia
o Sociale bijdragen: 62 mia
o Douane en accijnzen: 13 mia (10 mia accijnzen)
- Economische: stimulerend (bv. belastingverminderingen op isolatie) en
ontradend (bv. accijnzen)
- Sociale: herverdeling van inkomen en vermogen (kloof tussen arm en rijk
verkleinen)
Overzicht van belastingen in België
Inkomsten ten behoeve van het Rijk (totaal ong. 118 mia)
- Inkomstenbelasting (55%)
o Personenbelasting (ong. 55 mia)
o Vennootschapsbelasting (21 mia)
o Rechtspersonenbelasting
o Belasting der niet inwoners (1,4 mia)
- BTW (28%: 38 mia)
o Ontvangst gedeeltelijk overgemaakt aan EU
- Accijnzen (8%: 9 mia)
- Zegelrechten (en gelijkgestelde taksen) (2%)
o Beurstaksen, taks op afgifte toondertitels
- Registratierechten (3%)
- Successierechten Vlaanderen: 1,2 mia
- Successierechten (1,75%)
- Douanerechten (1,8%)
- Met inkomstenbelasting gelijkgestelde belastingen
o Verkeersbelasting en BIV
o Taks op verzekeringskapitalen op 60-jarige leeftijd
- Zegelrechten
o O.a. jaarlijkse taks op effectenrekeningen 0,15% vanaf 1 mio euro
Inkomsten van regionale en lokale overheden
- Samenvallen heffingsbevoegdheid (= het recht om belastingen te innen) en
bestedingsbevoegdheid (= het recht om geld uit te geven) bevordert
democratisch gehalte
o Weliswaar een zekere solidariteitsmechanisme binnen een eenheidsstaat
vereist
o In België nog niet echt gerealiseerd (in kader van federalisering)
