Persoonlijkheidspsychologie
Hoorcollege 1:
= beschrijven hoe iemand in elkaar zit
= verklaren waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt
= voorspellen of het gedrag zal terugkeren
/ horoscopen, astrologie, sterrenstanden tijdens jouw geboorte
/ cold reading: zonder voorkennis persoonlijke informatie raden, gebaseerd
op observatie en slimme suggesties
/ Barnum effect/Forer effect: neiging om algemeen geldende uitspraken te
aanvaarden
Kan invloed hebben op individuele beslissingen (bv. schorpioen en kreeft
passen toch niet samen) en op feedback in groep (bv. coach geeft
positieve feedback, jij denkt ging zeker over mij!)
Deze invloed komt door:
- Cognitieve bias: subjectieve validatie: neiging vage en algemene
uitspraken persoonlijk relevant en accuraat beschouwen
- Vooral bij positieve uitspraken: nemen we makkelijker aan
- Bedrijven maken er gebruik van: netflix (just for you), spotify…
Persoonlijkheidspsychologie = bestuderen van persoonlijkheid: analyse op 3
niveaus
Elk mens is zoals alle anderen:
- Human nature/gemeenschappelijkheden/ergens willen bij horen. Bv.
puberteit/seksuele interesse
Specifiek voor persoonlijkheidspsychologie:
- Basisprocessen/fundamentele behoeften/ontwikkelingsmechanismen. Bv. onder
stress neemt neiging tot piekeren toe, motivatie, stress, hechtingsstijl…
Elk mens is zoals sommige anderen:
- Individuele verschillen/verschillen tussen groepen. Bv. groep empathischer dan
andere
Specifiek in persoonlijkheidspsychologie
- Traits/temperament/hechtingsstijl/copingstijl zeker rol van cultuur en context.
Bv. dit profiel lijkt op een matig introvert persoon
Elk mens is als geen ander:
- Uniciteit/unieke manier bv. verdriet te uiten bij happy muziek
1
, Specifiek in persoonlijkheidspsychologie
- Levensgeschiedenis/waarden/normen. Bv. bij bedreiging zet hij humor in als
bescherming
Persoonlijkheid onderzoeken:
Nomothetische benadering:
- Bestuderen van groepen – gelijkenissen tussen mensen ‘inter’ (between
persons)
- We willen universele wetmatigheden ontdekken over de mens
- Aan de hand van zelfrapportage en statistisch onderzoek
- Nadeel: weinig kennis binnen individu
Achterhalen waarom en hoe we verschillen
Traits: basis voor persoonlijkheid relatief stabiel
Evolutie van topologische benadering (ja of nee, niet ertussen) naar
dimensionele (continuüm waarop je geplaatst wordt)
Bv. à Het effect van persoonlijkheidstrekken op prosociaal gedrag
/ groepen van mensen. 12 onderzoeken gebeurd naar 4
persoonlijkheidstrekken wat is nu het gemiddelde resultaat van
al die onderzoeken
Idiografische benadering:
- Individu onderzoeken: uniciteit van het individu ‘intra’
(within persons)
- We willen dieper begrip van individu achterhalen op een
kwanititatieve manier
- Nadeel: moeilijk generaliseerbaar
Hoe en waarom reageren we anders in bepaalde situaties
States: toestanden: gevoelsmatig en tijdelijk: verdwijnen
of veranderlijk
Bv. Je ziet hier doorheen de tijd hoe stabiel iemand zijn persoonlijkheid blijft
Voorbeeld:
- Angst als trait: Fatou is gemiddeld genomen angstiger dan haar broer, Zaïd
- Angst als state: Na het werk fietst Ben langs een slecht verlicht fietspad en voelt
zich angstiger dan wanneer hij een duidelijk verlicht fietspad kan gebruiken.
Trait of state?
- "Ik ben bang nu en voel me gespannen.": state: idiografische benadering
- "Ik voel me vaker gespannen dan andere mensen.": trait: nomothetische
benadering
2
,Wat is persoonlijkheid?
Veel theorieën:
- Entiteitstheorieën: human nature = stabiel
o Valt niet te veranderen: je kan niet van introvert naar extravert gaan
- Incrementele theorieën: human nature = dynamisch
o Veranderbaar: je kan van introvert naar extravert gaan
Belangrijke vraag want
- Proberen verklaren waarom mensen zo zijn zoals ze zijn
- Focus op individu in de samenleving, dus belangrijk
Definitie:
Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen
tussen mensen in de manier waarop ze denken, zich voelen en zich gedragen.
Deze individuele verschillen zijn vrij stabiel en deels genetisch bepaald en
openbaren zich in verschillende situaties.
3
, Hoorcollege 2: Wat is persoonlijkheid?
Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen (1)
tussen mensen in de manier waarop ze denken, zich
voelen en zich gedragen (2). Deze individuele
verschillen zijn vrij stabiel (3) en deels genetisch
bepaald (4) en openbaren zich in verschillende
situaties.
1. Kenmerkende individuele verschillen:
Traits (verschillen tussen mensen) trekpsychologie bestudeert deze trekken
door correlaties te zoeken. We gaan beschrijven, verklaren en voorspellen.
Persoonlijkheid = deel van individuele verschillen en we kunnen het indelen in 2
dingen:
Karakter:
- Komt van Charasso: Grieks voor graveren
- Betrekking op kenmerkende van het individu, ontwikkeld door leren en
ervaringen
- 2 uitgaanspunten:
o Karaktertrekken als eigenschap: causaal (oorzaak-gevolg)
o Karaktertrekken als samenvattingen: niet-causaal
Karakter ontstaat door opvoeding en omgeving, is moeilijk meetbaar, focust op
morele, ethische en normatieve kenmerken en kan sterk veranderen doorheen je
leven.
Temperament:
Vroeger: mengverhouding van vloeistoffen in het lichaam wanneer er teveel was
van een vloeistof, adhv van dat konden we bepaalde emoties verklaren. = eerste
visie op temperament
Een teveel aan Naam temperament Psychologische beschrijving
Bloed Sanguinisch Vrolijk, vriendelijk en grappig
Slijm Flegmatisch Traag, loom en lui
Gal Cholerisch Onstuimig, grootmoedig en
4
Hoorcollege 1:
= beschrijven hoe iemand in elkaar zit
= verklaren waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagt
= voorspellen of het gedrag zal terugkeren
/ horoscopen, astrologie, sterrenstanden tijdens jouw geboorte
/ cold reading: zonder voorkennis persoonlijke informatie raden, gebaseerd
op observatie en slimme suggesties
/ Barnum effect/Forer effect: neiging om algemeen geldende uitspraken te
aanvaarden
Kan invloed hebben op individuele beslissingen (bv. schorpioen en kreeft
passen toch niet samen) en op feedback in groep (bv. coach geeft
positieve feedback, jij denkt ging zeker over mij!)
Deze invloed komt door:
- Cognitieve bias: subjectieve validatie: neiging vage en algemene
uitspraken persoonlijk relevant en accuraat beschouwen
- Vooral bij positieve uitspraken: nemen we makkelijker aan
- Bedrijven maken er gebruik van: netflix (just for you), spotify…
Persoonlijkheidspsychologie = bestuderen van persoonlijkheid: analyse op 3
niveaus
Elk mens is zoals alle anderen:
- Human nature/gemeenschappelijkheden/ergens willen bij horen. Bv.
puberteit/seksuele interesse
Specifiek voor persoonlijkheidspsychologie:
- Basisprocessen/fundamentele behoeften/ontwikkelingsmechanismen. Bv. onder
stress neemt neiging tot piekeren toe, motivatie, stress, hechtingsstijl…
Elk mens is zoals sommige anderen:
- Individuele verschillen/verschillen tussen groepen. Bv. groep empathischer dan
andere
Specifiek in persoonlijkheidspsychologie
- Traits/temperament/hechtingsstijl/copingstijl zeker rol van cultuur en context.
Bv. dit profiel lijkt op een matig introvert persoon
Elk mens is als geen ander:
- Uniciteit/unieke manier bv. verdriet te uiten bij happy muziek
1
, Specifiek in persoonlijkheidspsychologie
- Levensgeschiedenis/waarden/normen. Bv. bij bedreiging zet hij humor in als
bescherming
Persoonlijkheid onderzoeken:
Nomothetische benadering:
- Bestuderen van groepen – gelijkenissen tussen mensen ‘inter’ (between
persons)
- We willen universele wetmatigheden ontdekken over de mens
- Aan de hand van zelfrapportage en statistisch onderzoek
- Nadeel: weinig kennis binnen individu
Achterhalen waarom en hoe we verschillen
Traits: basis voor persoonlijkheid relatief stabiel
Evolutie van topologische benadering (ja of nee, niet ertussen) naar
dimensionele (continuüm waarop je geplaatst wordt)
Bv. à Het effect van persoonlijkheidstrekken op prosociaal gedrag
/ groepen van mensen. 12 onderzoeken gebeurd naar 4
persoonlijkheidstrekken wat is nu het gemiddelde resultaat van
al die onderzoeken
Idiografische benadering:
- Individu onderzoeken: uniciteit van het individu ‘intra’
(within persons)
- We willen dieper begrip van individu achterhalen op een
kwanititatieve manier
- Nadeel: moeilijk generaliseerbaar
Hoe en waarom reageren we anders in bepaalde situaties
States: toestanden: gevoelsmatig en tijdelijk: verdwijnen
of veranderlijk
Bv. Je ziet hier doorheen de tijd hoe stabiel iemand zijn persoonlijkheid blijft
Voorbeeld:
- Angst als trait: Fatou is gemiddeld genomen angstiger dan haar broer, Zaïd
- Angst als state: Na het werk fietst Ben langs een slecht verlicht fietspad en voelt
zich angstiger dan wanneer hij een duidelijk verlicht fietspad kan gebruiken.
Trait of state?
- "Ik ben bang nu en voel me gespannen.": state: idiografische benadering
- "Ik voel me vaker gespannen dan andere mensen.": trait: nomothetische
benadering
2
,Wat is persoonlijkheid?
Veel theorieën:
- Entiteitstheorieën: human nature = stabiel
o Valt niet te veranderen: je kan niet van introvert naar extravert gaan
- Incrementele theorieën: human nature = dynamisch
o Veranderbaar: je kan van introvert naar extravert gaan
Belangrijke vraag want
- Proberen verklaren waarom mensen zo zijn zoals ze zijn
- Focus op individu in de samenleving, dus belangrijk
Definitie:
Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen
tussen mensen in de manier waarop ze denken, zich voelen en zich gedragen.
Deze individuele verschillen zijn vrij stabiel en deels genetisch bepaald en
openbaren zich in verschillende situaties.
3
, Hoorcollege 2: Wat is persoonlijkheid?
Persoonlijkheid heeft betrekking op de kenmerkende individuele verschillen (1)
tussen mensen in de manier waarop ze denken, zich
voelen en zich gedragen (2). Deze individuele
verschillen zijn vrij stabiel (3) en deels genetisch
bepaald (4) en openbaren zich in verschillende
situaties.
1. Kenmerkende individuele verschillen:
Traits (verschillen tussen mensen) trekpsychologie bestudeert deze trekken
door correlaties te zoeken. We gaan beschrijven, verklaren en voorspellen.
Persoonlijkheid = deel van individuele verschillen en we kunnen het indelen in 2
dingen:
Karakter:
- Komt van Charasso: Grieks voor graveren
- Betrekking op kenmerkende van het individu, ontwikkeld door leren en
ervaringen
- 2 uitgaanspunten:
o Karaktertrekken als eigenschap: causaal (oorzaak-gevolg)
o Karaktertrekken als samenvattingen: niet-causaal
Karakter ontstaat door opvoeding en omgeving, is moeilijk meetbaar, focust op
morele, ethische en normatieve kenmerken en kan sterk veranderen doorheen je
leven.
Temperament:
Vroeger: mengverhouding van vloeistoffen in het lichaam wanneer er teveel was
van een vloeistof, adhv van dat konden we bepaalde emoties verklaren. = eerste
visie op temperament
Een teveel aan Naam temperament Psychologische beschrijving
Bloed Sanguinisch Vrolijk, vriendelijk en grappig
Slijm Flegmatisch Traag, loom en lui
Gal Cholerisch Onstuimig, grootmoedig en
4
