• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
Sell
Where do you study
Your language
Document preview thumbnail
Preview 8 out of 109 pages
Summary

Samenvatting migratie en de multiculturele samenleving (VUB)

Document preview thumbnail
Preview 8 out of 109 pages

Uitgebreide samenvatting van het vak 'Migratie en de multiculturele samenleving' aan de Vrije Universiteit Brussel, met grondige aantekeningen/notities. Geslaagd in eerste zit (17/20) Dit vak wordt ook aangeboden als keuzevak in de richting agogische wetenschappen.

Content preview

MIGRATIE EN MILTUCULTURELE SAMENLEVING
Planning lessen:
- Les 1: Introductie en de migratiegeschiedenis van België en Europa
- Les 2: Oorzaken van migratie
- Les 3: Migratie meten en etniciteit exploreren
- Les 4 : Migratiebeleid – keuzes en impact
- Les 5: Racisme
- Les 6: Whiteness en privilege
- Les 7: Het Europese zelfbeeld en haar koloniale erfenis
- Les 8: Colonial governmentality en de Japanse bezetting van Korea
- Les 9: Etnische grenzen en intersectionaliteit
- Les 10: Integratie en (des)integratiebeleid
- Les 11: De geschiedenis van racisme
- Les 12: Gastles uit de praktijk + uitleg over het examen en Q&A

LES 1: INLEIDING

1. DEFINITIES EN CIJFERS
1.1. MIGRANT

Internationale migrant:
= Is een persoon die ten minste één jaar buiten zijn geboorteland of staatsburgerschap heeft gewoond
(VN-definitie).
- Werk, familie, studies, oorlog, vervolging…
o Verschillende migratiebewegingen
▪ Vrijwillige vs. gedwongen verplaatsing, …



Hoeveel migranten in België?

Op wereldniveau
- Absolute cijfers = grote stijging
- Percentueel = globale migratie ligt tussen 3 à
4%
-




Specifiek inzoomen op gedwongen migratie
- Verschillende categorieën
o Personen in nood van internationale bescherming
o Palestijnse vluchtelingen onder UNRWA-mandaat
o Asielzoekers
o Vluchtelingen onder UNHCR-mandaat
o Internally displaced people – intern ontheemde personen
▪ Grootste groep


1

,1.1.1. VLUCHTELING

Conventie van Genève (1951)
- Na WO I veel mensen die hun thuisland willen verlaten
o Aanpak regering → reisdocumenten toereiken
- Na WO II
o Nog grotere groep die land wilt verlaten
o Machtige actoren komen samen → Conventie van Genève
o Ontstaan definitie vluchteling

Recht op asiel = mensenrecht
- Door verschillende landen ondertekend

= Een persoon die uit gegronde vrees voor vervolging wegens zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het
behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging, zich bevindt buiten het land waarvan
hij de nationaliteit bezit, en die de bescherming van dat land niet kan of, uit hoofde van bovenbedoelde
vrees, niet wil inroepen, of die, indien hij geen nationaliteit bezit en verblijft buiten het land waar hij vroeger
zijn gewone verblijfplaats had, daarheen niet kan of, uit hoofde van bovenbedoelde vrees, niet wil
terugkeren (…)’

Statuut toegekend door een autoriteit
- Op de vlucht  statuur vluchteling
o Moet toegekend worden door een autoriteit
o Na het doorlopen van verschillende asielprocedures (les4)
▪ Gunstige uitkomst → statuut vluchteling → toegang tot andere rechten
- Niet in elk land procedure aanwezig
o Verenigde Naties neemt dit over
▪ Registreren van mensen

1.1.2. VERZOEKER OM INTERNATIONALE BESCHERMING (ASIELZOEKERS)

= Personen die officieel internationale bescherming hebben aangevraagd en wiens vluchtelingstatus nog
niet bepaald is
- Iedereen in de procedure, wordt zo genoemd
- Elke vluchteling moet door dit proces
o Slecht bij de erkenning wordt deze persoon een vluchteling

 In ‘vluchtbeweging’

1.1.3. INTERN ONTHEEMDE (INTERNALLY DISPLACED PERSONS)


= personen die gedwongen zijn te vluchten of hun huizen of woonplaatsen te verlaten, met name om de
gevolgen van gewapend conflict te vermijden, situaties van algemeen geweld, schendingen van
mensenrechten of natuurrampen of door mensen veroorzaakte rampen, en die geen internationaal erkende
staatsgrens zijn overgestoken.

- Mensen worden gedwongen om te migreren = interne beweging
- Mensen worden niet opgenomen in de definitie van de VN – wegens geen geboorteland verlating
- Grootste groep


2

,OVERZICHT

- 73,5 miljoen mensen intern ontheemd
- 20,1 miljoen nieuwe ontheemden in 2024:
o Soedan
o Democratische Republiek Congo
o Myanmar
o Oekraïne
o Haïti
- 8,2 miljoen keerden terug in 2024:
o Ethiopië
o Democratische Republiek Congo
o Libanon
o Syrië
o Oekraïne
 Soms is er terug veiligheid waardoor mensen kunnen terugkeren naar oorspronkelijke stad

1.1.4. SUBSIDIAIRE BESCHERMDE
Europees statuut (2004)
- Statuut ontwikkeld in Europa
o Statuut vluchteling te eng
▪ Idee dat persoon – individu – gevaar moet lopen op vervolging
➢ Niet altijd het geval!


= Reëel risico lopen op ernstige schade in geval van terugkeer naar land van herkomst, maar geen
individuele risico (zoals bij vluchtelingen).
o Bijvoorbeeld, in geval van oorlog, geldt dan voor alle mensen uit getroffen gebied, maar heeft
niet met individu te maken.

2. PATRONEN IN GLOBALE MIGRATIE
2.1. GLOBALE MIGRATIE SINDS WO II

- Globale migratie blijft vrij stabiel doorheen de tijd
o 1960: 100 miljoen mensen
o 2000: 155 miljoen mensen
o 2010: 215 miljoen mensen
 Absolute cijfers = stijgend fenomen, maar wereldbevolking stijgt ook
 MAAR is 3,1% van wereldbevolking en blijft vrij stabiel

- Vluchtmigratie blijft ook vrij stabiel doorheen de tijd
o Fluctueert tussen 0,1 en 0,3 % van de wereldbevolking




3

,- Redenen voor migratie
o Divers en gemengd
- Niet conflict of armoede
o Migreren vereist middelen
Donkergroen = gedwongen gevlucht + al erkend
als vluchteling

Blauw = groot deel van mensen die omwille van
studie/werk/familie/liefde migreren.

 Om te kunnen migreren hebben mensen
middelen nodig
o Mensen denken vaak dat de
voornaamste reden van migratie
oorlog of armoede is
o Fabel


2.1.1. GLOBALISATIE VAN MIGRATIE

Globalisatie van migratie
= Meer en meer landen worden betrokken in het proces van migratie
o Reden: Toename in intercontinentale migratie, afstand nam toe

Langere afstand zorgt voor twee bewegingen:
1. Globale migratie = Migranten van groeiend aantal landen van herkomst migreren naar beperkt
aantal landen van bestemming
2. Vluchtmigratie = Dalend aantal landen van herkomst migreren naar een breder aantal landen van
bestemming
o Grote meerderheid migreert naar naburige landen, maar de gemiddelde afstand neemt toe

Andere patronen:
- Europa ging van emigratie-continent → immigratie-continent
o In 1960: 75% van intercontinentale migratie waren Europeanen
o In 2017: 22%
▪ Afname van intercontinentale migratie

- Golfstaten vormen nieuwe migratie-regio
o 3de belangrijkste regio na VS en West-Europa
o = Golfmogelijkheden

- Transitlanden worden bestemmingslanden
o Bv. Marokko: als transitland om naar Europa te gaan → tegenwoordig meer gezien als
aankomstland – migratieland




4

,2.1.2. PATRONEN IN GLOBALE MIGRATIE - CIJFERS

Algemeen stabiel

Europa heeft het gevoel dat er meer en
meer migratie is?!
- Reden: Meer mensen trekken naar
ontwikkelend landen
 Toenemende intercontinentale
migratie




Spreiden vluchtelingen
- Gaat over landen van herkomst
- Algemeen een lichte daling in
herkomstlanden
- Stijging van aankomstlanden




Bovenaan grafiek
= Vluchtelingen herkomstlanden
- Lage herkomstlanden

Onderaan grafiek
= aankomst landen
- Vooral lag en middenklasse
landen
- Heden: lichte stijging in rijkere
landen → hoge inkomenslanden




OVERZICHT: MENSEN OP DE VLUCHT

Belangrijke landen van herkomst Belangrijke landen van bestemming
- Venezuela (6,3 miljoen) - Iran (3,5 miljoen)
- Syrië (6 miljoen) - Turkije (2,9 miljoen)
- Afganistan (5,8 miljoen) - Colombia (2,8 miljoen)
- Oekranië (5 miljoen) - Duitsland (2,7 miljoen)
- Zuid-Soedan (2,3 miljoen) - Oeganda (1,8 miljoen)
- Soedan (2,1 miljoen)


5

, Mannen  vrouwen

- Voornamelijk mannen
- Over lange tijd → ‘vervrouwelijking’ van
migratie
o Maar recent weer daling

Tegenwoordig:
- 48% vrouwen
- 52% mannen

Reden: Mannen die meer gaan migreren
omwille van arbeidsmogelijkheden in
andere landen




3. BEKNOPTE MIGRATIEGESCHIEDENIS VAN BELGIË EN EUROPA

= Migratie gebeurt vaak omwille van bepaalde historische gebeurtenissen

3.1. INTERNE MIGRATIE EN EMIGRATIE BELGIË

Periode: 19de-begin 20ste eeuw

Overgang van een landbouw → naar een industriële samenleving

- Gevolg: Interne migratie binnen België
o Van Noord naar Zuid
o Van platteland naar de stad

- Sterke bevolkingsgroei
o Door betere levensomstandigheden en hygiëne, ..

- Emigratie naar de Verenigde Staten
o Niet iedereen krijgt vat op een beroep




6

,3.1.1. BELGISCHE EMIGRANTEN IN DE VS
- Bevolking België → VS
o West-Vlaanderen
o Oost-Vlaanderen
o Henegouwen
 Mensen zijn verspreid – geen grote groepen Belgen geclusterd

- Tijdelijke arbeidsmigratie
o Een derde keerde terug naar België
o Seizoensarbeidlogica
▪ Paar manden VS om geld te verdienen om dan terug te keren

- Kettingmigratie
o Netwerkmigratie
o = Eerste migranten gaan naar een bepaalde regio en anderen volgen
▪ Bv. via brieven – heden: sociale media
o Zelfsturende dynamiek
▪ Mensen gaan makkelijk migreren naar een specifieke regio/land
 Toen: kettingmigratie viel mee
o Er is geen grote Vlaamse invasie naar de VS


Transplanted communities

= (verplantte gemeenschappen) verwijst naar groepen mensen of families die zijn verhuisd vanuit hun
oorspronkelijke woonplaats of regio (vaak het platteland) naar een nieuwe locatie, zoals een stedelijke
omgeving of een ander gebied, terwijl ze sterke verbindingen met hun oorspronkelijke cultuur, tradities en
sociale netwerken behouden.

Bijkomende notities les:
- Begrip specifiek voor de Marokkaanse en Turkse migratie
o Selectieve migratie = in profiel van mensen, en regio’s
o Disproportionele migratie = niet evenredig verspreid over heel Turkije maar uit specifieke
regio’s en in specifieke locaties in België vestigen
▪ Bv. Turkse migratie in Gent en Marokkaanse migratie in Antwerpen
- Een bepaalde buurt/straat wordt getransplanteerd naar België
- Past bij het idee van huwelijksmigratie/kettingmigratie/…
o → Vaak kochten de mensen stukken land en dan spraken ze familie aan om ook in België te
komen werken
- Sterke link tussen de gemeenschap hier en daar vermakkelijkt dat de huwelijksmigratie en
kettingmigratie
o Sociale structuur verhuist mee naar België
o Vandaar komt het idee dat sociale structuren meeverhuizen die van belang waren in Marokko
en Turkije zoals supporteren voor een Turkse voetbalploeg

Zichtbaarheid Belgen in de VS

- Ze zijn niet altijd zichtbaar maar hebben wel nadruk achtergelaten
o Bv. mensen met Belgische achtergrond kunnen nog steeds lid worden van ‘Belgian American
association’
o Bv. Charleroi, Pennsylvania, US


7

,3.2. (IM)MIGRATIE ZUID-EUROPA
3.2.1. ITALIAANSE MIGRATIE

- Interbellum
o Politieke vluchtelingen
o Economische vluchtelingen
- 1946-1956: bilateraal akkoord met Italië
o Officiële aanwerving van arbeidsmigranten voor de steenkoolmijnen, georganiseerd door de
overheid
o Spanning: Wie mag er naar België komen?
▪ Conflict op basis van drie spanningsvelden:
o Selectiecriteria:
▪ Regio
➢ Zuid-Italië: tal van werklozen
➢ België wou deze mensen niet laten migreren wegens stereotypen: lui, zijn
niet klaar voor het harde werk
▪ Fysieke conditie = mensen die hard kunnen werken
➢ In realiteit maar 1 arts die heel wat migranten screenden om conditie
➢ Weinig mensen met fysieke conditie werden gemigreerd
▪ Ideologie
➢ Mensen met communistische ideologie mogen niet migreren van IT naar BE

 Enquête bij de arbeiders
o Bleek dat veel mensen uit het Zuiden van Italië kwamen
o Eerste Europese verkiezingen toonden dat veel mensen met communistische ideologie
waren gemigreerd
o → Italië heeft gestuurd wie ze wilden

- Miserabele werk- en woonomstandigheden
- 1956: Mijnramp van Marcinelle
o Moeizame onderhandelingen tussen Belgische overheid, Fédechar en Italië
o Omzeilen van officiële rekrutering met toeristenpas en nadien geregulariseerd
o Start van de
▪ Kettingmigratie
▪ Huwelijksmigratie
▪ Familiehereniging
o (Interne) migratie naar de zware industrie in de steden
▪ Textiel, metaal,..
o Verdere zoektocht naar alternatieven (SP, GR en PT)
▪ België zoekt naar alternatieven om bilateraal akkoord voort te zetten tussen Spanje,
Portugal en Griekenland

- 1968: oprichting EEG → vrij verkeer van personen en arbeid
- Hooggeschoolde migratie
o Studenten en professionals
- 2de en 3de generatie
o Sociale mobiliteit
o Suburbanisatie
- Recente economische migratie omwille van de economische crisis


8

Document information

Study
Uploaded on
October 6, 2026
Number of pages
109
Written in
2025/2026
Type
Summary
$18.40

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Seller avatar
Reputation scores are based on the amount of documents a seller has sold for a fee and the reviews they have received for those documents. There are three levels: Bronze, Silver and Gold. The better the reputation, the more your can rely on the quality of the sellers work.
katostanson
2.0
(1)
Sold
50
Followers
10
Items
6
Last sold
3 weeks ago



Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions