OG 5 Bestuursrecht Liam Coninx
OG5: Overheidsgoederen en overheidsopdrachten
A. Overheidsgoederen
1. Overheden kunnen beschikken over eigendomsrechten. Zij kunnen eigendom
via publiekrechtelijke én privaatrechtelijke technieken verwerven.
Geef van elk van deze technieken twee voorbeelden uit de praktijk.
Overheden kunnen de eigendom verwerven via de klassieke privaatrechtelijke
technieken (265) ok
= koop, natrekking, erfopvolging, schending, natrekking en verjaring.
Voorbeeld: UHasselt koopt stoelen en banken aan, de Vlaamse overheid koopt een stuk
grond.
Overheden kunnen de eigendom verwerven via een aantal publiekrechtelijke
procedés (266) ok
= voorkooprechten ten gunste van de overheid, onteigeningen en publiekrechtelijke
overdracht.
Voorbeeld: Voorkooprechten voor verkavelingen langs de waterwegen of in het
havengebied, de onteigening voor aanleg van de Noord-Zuid verbinding, de overdracht
van de weginfrastructuur van de federale overheid naar de Gewesten.
EXTRA: Evolutie: tegenwoordig is de overheid eigenaar van het openbaar domein terwijl
zij vroeger slechts toezicht hierop moest houden.
, OG 5 Bestuursrecht Liam Coninx
2. Lees het arrest van de Raad van State van 26 juni 2019 met nr. 244.968 en
licht het voorwerp van het geschil toe. Kader dit verder in het leerstuk
‘overheidsgoederen’. ok
Het beroep strekt tot de nietigverklaring van een besluit van het College van Burgemeester en
Schepenen van de Stad Gent waarbij Totum BVBA toelating kreeg tot het gebruik van de openbare
weg voor het plaatsen van een terras voor de zaak Bar Staan; en waarbij een terrasvergunning
werd verleend voor de inname van het terras tot 22u, onder voorwaarden weliswaar.
De twee verzoekende partijen zijn elk een overbuur van het café Bar Steen. Zij vreesden overlast
en geluidshinder en stelden dat de gemeentelijke verplichtingen ten aanzien van openbare orde en
rust werden geschonden.
In dit geschil speelt het gebruik van het openbaar domein (een trottoir) een centrale rol. Volgens
het leerstuk van overheidsgoederen geldt dat het openbaar domein bestemd is voor gebruik door
het algemene publiek en niet exclusief mag worden toegeëigend.
Definitie openbaar domein: het openbaar domein is het geheel van goederen die voor
de openbare dienst noodzakelijk en onvervangbaar zijn of die rechtstreeks bestemd zijn
voor het gebruik van allen.
Wanneer behoort iets tot het openbaar domein?: door een affectatie, deze moet
echter niet altijd uitdrukkelijk, kan ook stilzwijgend mits de handeling niet voor
interpretatie vatbaar is.
Basisprincipe: het collectief gebruik van de openbare domeinen
Openbaar domeingoederen zouden in principe buiten de handel zijn,
onvervreemdbaar zijn en onverjaarbaar zijn. Ook zou men op deze goede in principe geen
zakelijke rechten kunnen vestigen, hoewel hier 2 nuances op bestaan:
1. Erfdienstbaarheden zijn toch mogelijk indien (i) de erfdienstbaarheid niet
onverenigbaar is met de openbare bestemming, (ii) ze geen beletsel vormt voor
het openbaar gebruik ervan en (iii) geen afbreuk doet aan het recht van het
bestuur om dat gebruik volgens de noden en het belang van de gemeenschap te
regelen.
2. Als men de bestemming respecteer zijn ook andere zakelijke rechten mogelijk.
Kan men privaat gebruik maken van het openbaar domein? Ja dat kan door een
domeinvergunning of domeinconcessieovereenkomst. ( in casu een domeinvergunning)
Welke bevoegdheid heeft de overheid als ze het privatief gebruik toelaten en
met welke wetgeving moeten ze rekening houden? Moeten zich houden aan de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur
OG5: Overheidsgoederen en overheidsopdrachten
A. Overheidsgoederen
1. Overheden kunnen beschikken over eigendomsrechten. Zij kunnen eigendom
via publiekrechtelijke én privaatrechtelijke technieken verwerven.
Geef van elk van deze technieken twee voorbeelden uit de praktijk.
Overheden kunnen de eigendom verwerven via de klassieke privaatrechtelijke
technieken (265) ok
= koop, natrekking, erfopvolging, schending, natrekking en verjaring.
Voorbeeld: UHasselt koopt stoelen en banken aan, de Vlaamse overheid koopt een stuk
grond.
Overheden kunnen de eigendom verwerven via een aantal publiekrechtelijke
procedés (266) ok
= voorkooprechten ten gunste van de overheid, onteigeningen en publiekrechtelijke
overdracht.
Voorbeeld: Voorkooprechten voor verkavelingen langs de waterwegen of in het
havengebied, de onteigening voor aanleg van de Noord-Zuid verbinding, de overdracht
van de weginfrastructuur van de federale overheid naar de Gewesten.
EXTRA: Evolutie: tegenwoordig is de overheid eigenaar van het openbaar domein terwijl
zij vroeger slechts toezicht hierop moest houden.
, OG 5 Bestuursrecht Liam Coninx
2. Lees het arrest van de Raad van State van 26 juni 2019 met nr. 244.968 en
licht het voorwerp van het geschil toe. Kader dit verder in het leerstuk
‘overheidsgoederen’. ok
Het beroep strekt tot de nietigverklaring van een besluit van het College van Burgemeester en
Schepenen van de Stad Gent waarbij Totum BVBA toelating kreeg tot het gebruik van de openbare
weg voor het plaatsen van een terras voor de zaak Bar Staan; en waarbij een terrasvergunning
werd verleend voor de inname van het terras tot 22u, onder voorwaarden weliswaar.
De twee verzoekende partijen zijn elk een overbuur van het café Bar Steen. Zij vreesden overlast
en geluidshinder en stelden dat de gemeentelijke verplichtingen ten aanzien van openbare orde en
rust werden geschonden.
In dit geschil speelt het gebruik van het openbaar domein (een trottoir) een centrale rol. Volgens
het leerstuk van overheidsgoederen geldt dat het openbaar domein bestemd is voor gebruik door
het algemene publiek en niet exclusief mag worden toegeëigend.
Definitie openbaar domein: het openbaar domein is het geheel van goederen die voor
de openbare dienst noodzakelijk en onvervangbaar zijn of die rechtstreeks bestemd zijn
voor het gebruik van allen.
Wanneer behoort iets tot het openbaar domein?: door een affectatie, deze moet
echter niet altijd uitdrukkelijk, kan ook stilzwijgend mits de handeling niet voor
interpretatie vatbaar is.
Basisprincipe: het collectief gebruik van de openbare domeinen
Openbaar domeingoederen zouden in principe buiten de handel zijn,
onvervreemdbaar zijn en onverjaarbaar zijn. Ook zou men op deze goede in principe geen
zakelijke rechten kunnen vestigen, hoewel hier 2 nuances op bestaan:
1. Erfdienstbaarheden zijn toch mogelijk indien (i) de erfdienstbaarheid niet
onverenigbaar is met de openbare bestemming, (ii) ze geen beletsel vormt voor
het openbaar gebruik ervan en (iii) geen afbreuk doet aan het recht van het
bestuur om dat gebruik volgens de noden en het belang van de gemeenschap te
regelen.
2. Als men de bestemming respecteer zijn ook andere zakelijke rechten mogelijk.
Kan men privaat gebruik maken van het openbaar domein? Ja dat kan door een
domeinvergunning of domeinconcessieovereenkomst. ( in casu een domeinvergunning)
Welke bevoegdheid heeft de overheid als ze het privatief gebruik toelaten en
met welke wetgeving moeten ze rekening houden? Moeten zich houden aan de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur
