OG 4 Bestuursrecht Liam Coninx
OG4: Bestuurlijke organisatie en bestuurlijk toezicht
A. Bestuurlijke organisatie
1. Begrippen:
1.1. Wat is het verschil tussen ‘interne verzelfstandiging’ en ‘externe
verzelfstandiging’?
Verzelfstandiging is de techniek waarbij een activiteit op afstand wordt geplaatst en de
verzelfstandigde entiteit dus een vorm van autonomie krijgt om de activiteit te
verrichten.
Bij interne verzelfstandiging wordt een taak op afstand geplaatst door het binnen het
bestuur een zekere zelfstandigheid te geven (vb. delegatie of toewijzing van bevoegdheid
OF een FOD richt binnen haar administratie een zelfstandig agentschap zonder
rechtspersoonlijkheid op, bv. een intern agentschap dat instaat voor gebouwbeheer; Kind
en Gezin). (178)
Bij externe verzelfstandiging wordt de activiteit toevertrouwd aan een entiteit met
aparte rechtspersoonlijkheid (vb. De Lijn; NMBS; Limburg.net; VRT; het parkeergebeuren
komt toe aan een autonoom gemeentebedrijf). (178) vorm van functionele
decentralisatie
1.2. Wat is het verschil tussen ‘delegatie van bevoegdheid’ en ‘toewijzing van
bevoegdheid’, en geef van beiden een voorbeeld.
Delegatie van bevoegdheid is een rechtshandeling waarbij een orgaan een deel van
zijn bevoegdheid toevertrouwt aan een ander orgaan, onder de voorwaarden die zij
bepaalt (vb. de gemeenteraad die bevoegdheden geeft aan het college van
burgemeester en schepenen geeft bijvoorbeeld de bevoegdheid om subsidies uit te
delen aan lokale verenigingen tot een maximaal bedrag van x aantal EUR per vereniging
per jaar [art. 41 DLB]; Kind en Gezin). (180)
Bij toewijzing van bevoegdheid wordt een bevoegdheid gecreëerd en bepaald wie
deze bevoegdheid mag uitoefenen, deze toewijzing gebeurt grondwettelijk, wettelijk,
decretaal of louter door een instelling die daartoe bevoegd is (vb. Grondwet bepaalt dat
de wetgevende macht wordt uitgevoerd door de Koning, de Kamer en de Senaat [art. 36
GW]). (184)
1.3. Is delegatie bij gebrek aan een wettelijke grondslag mogelijk? Licht toe.
In het algemeen wordt aangenomen dat de bevoegdheden die aan een overheid worden
toegekend in beginsel onoverdraagbaar en onvervreemdbaar zijn, maar dit is
uitzonderlijk toch mogelijk voor zover de toegewezen bevoegdheden bij het wettelijk of
decretaal aangewezen orgaan blijven berusten. (180-181)
Nu, hoewel de delegatie in principe moet berusten op een wettelijke grondslag
wordt in de praktijk aangenomen dat delegatie bij gebreke aan een specifieke
grondslag toelaatbaar is onder vier strikte voorwaarden: (182)
(i) De delegatie moet worden verleend aan een onder toezicht staand orgaan;
(ii) De delegatie moet te allen tijde herroepbaar zijn;
(iii) De beslissing van de gedelegeerde moet onderworpen zijn aan de
uitdrukkelijke of stilzwijgende goedkeuring van de delegataris; en
(iv) De delegatie moet betrekking hebben op bijkomstige of aanvullende
detailmaatregelen.
, OG 4 Bestuursrecht Liam Coninx
1.4. Is ‘delegatie van bevoegdheid’ hetzelfde als ‘delegatie van handtekening’?
Verklaar nader.
Dit is niet hetzelfde; de delegatie van handtekening is immers geen overdracht van de
beslissingsbevoegdheid maar het louter geven van macht aan een persoon om een
beslissing te authentificeren door er zijn handtekening op te plaatsen. (183) de
bevoegdheid blijft liggen bij degene die zijn macht delegeert
2. Begrippen:
2.1. Licht de begrippen centralisatie, deconcentratie en decentralisatie toe.
Wat is/zijn de voornaamste kenmerken? Licht ook de onderlinge wezenlijke
verschilpunten tussen de begrippen toe.
Centralisatie kent twee betekenissen: (i) het begrip kan verwijzen naar een
gezagsstructuur waarin de bevoegdheden berusten bij een centraal orgaan, en (ii) het
begrip kan verwijzen naar de bestuurlijke organisatie waarbij de bestuursorganen in
hiërarchisch verband staan tot de hoogste overheid in dienst. (185)
Centralisatie heeft de volgende kenmerken: (185)
(i) Het hiërarchisch toezicht is algemeen en wordt van ambtswege uitgeoefend;
(ii) De meerdere mag bevelen geven aan de ondergeschikte omtrent de
wenselijkheid, de inhoud, de voorwaarden, het tijdstip en de vorm van de
juridische handelingen; en
(iii) De meerdere kan de beslissingen van de ondergeschikte altijd wijzigen en zich
in hun plaats stellen (tenzij er tegenstrijdigheden in de wet staan of de
genomen beslissing reeds definitief is geworden).
Deconcentratie is de situatie waarbij de bevoegdheid tot het verrichten van
rechtshandelingen wordt opgedragen aan agenten of entiteiten binnen het
publiekrechtelijk lichaam die onder centraal hiërarchisch gezag van de hoogste overheid
van het publiekrechtelijk lichaam staan. (186) interne verzelfstandiging
- Interne deconcentratie is wanneer de bevoegdheid aan een ambtenaar van het
centraal bestuur wordt toegekend.
- Externe deconcentratie is wanneer de bevoegdheid aan een ambtenaar van
een buitendienst wordt toegekend.
Kenmerken: (186)
(i) Deconcentratie laat een verschuiving van taken en bevoegdheid toe.
(ii) Deconcentratie kan zowel via delegatie, als via bevoegdheidstoewijzing tot
stand komen.
(iii) Juridisch gezien blijft de deconcentratie een vorm van centralisatie aangezien
de bevoegdheidsuitoefening binnen hetzelfde bestuur uitgeoefend wordt.
verschil zit em in de hiërarchie
Decentralisatie is een wijze van organisatie van de overheid waarbij de
gedecentraliseerde overheid onttrokken zijn aan het hiërarchische gezag van de centrale
overheid maar wel aan het bestuurlijk toezicht onderworpen zijn. (187) besturen met
eigen rechtspersoonlijkheid krijgen de bevoegdheid maar blijven wel onderworpen aan
het hiërarchisch gezag
- Territoriale decentralisatie is wanneer het beleid van gewestelijk of
gemeentelijk belang wordt opgedragen aan territoriale gemeenschappen. (189)
vb. provincie en gemeente
- Functionele of dienstgewijze decentralisatie is wanneer een zelfstandig
orgaan het beleid van een welbepaald belang of taak krijgt opgedragen. (190)
Kenmerken: (187)
OG4: Bestuurlijke organisatie en bestuurlijk toezicht
A. Bestuurlijke organisatie
1. Begrippen:
1.1. Wat is het verschil tussen ‘interne verzelfstandiging’ en ‘externe
verzelfstandiging’?
Verzelfstandiging is de techniek waarbij een activiteit op afstand wordt geplaatst en de
verzelfstandigde entiteit dus een vorm van autonomie krijgt om de activiteit te
verrichten.
Bij interne verzelfstandiging wordt een taak op afstand geplaatst door het binnen het
bestuur een zekere zelfstandigheid te geven (vb. delegatie of toewijzing van bevoegdheid
OF een FOD richt binnen haar administratie een zelfstandig agentschap zonder
rechtspersoonlijkheid op, bv. een intern agentschap dat instaat voor gebouwbeheer; Kind
en Gezin). (178)
Bij externe verzelfstandiging wordt de activiteit toevertrouwd aan een entiteit met
aparte rechtspersoonlijkheid (vb. De Lijn; NMBS; Limburg.net; VRT; het parkeergebeuren
komt toe aan een autonoom gemeentebedrijf). (178) vorm van functionele
decentralisatie
1.2. Wat is het verschil tussen ‘delegatie van bevoegdheid’ en ‘toewijzing van
bevoegdheid’, en geef van beiden een voorbeeld.
Delegatie van bevoegdheid is een rechtshandeling waarbij een orgaan een deel van
zijn bevoegdheid toevertrouwt aan een ander orgaan, onder de voorwaarden die zij
bepaalt (vb. de gemeenteraad die bevoegdheden geeft aan het college van
burgemeester en schepenen geeft bijvoorbeeld de bevoegdheid om subsidies uit te
delen aan lokale verenigingen tot een maximaal bedrag van x aantal EUR per vereniging
per jaar [art. 41 DLB]; Kind en Gezin). (180)
Bij toewijzing van bevoegdheid wordt een bevoegdheid gecreëerd en bepaald wie
deze bevoegdheid mag uitoefenen, deze toewijzing gebeurt grondwettelijk, wettelijk,
decretaal of louter door een instelling die daartoe bevoegd is (vb. Grondwet bepaalt dat
de wetgevende macht wordt uitgevoerd door de Koning, de Kamer en de Senaat [art. 36
GW]). (184)
1.3. Is delegatie bij gebrek aan een wettelijke grondslag mogelijk? Licht toe.
In het algemeen wordt aangenomen dat de bevoegdheden die aan een overheid worden
toegekend in beginsel onoverdraagbaar en onvervreemdbaar zijn, maar dit is
uitzonderlijk toch mogelijk voor zover de toegewezen bevoegdheden bij het wettelijk of
decretaal aangewezen orgaan blijven berusten. (180-181)
Nu, hoewel de delegatie in principe moet berusten op een wettelijke grondslag
wordt in de praktijk aangenomen dat delegatie bij gebreke aan een specifieke
grondslag toelaatbaar is onder vier strikte voorwaarden: (182)
(i) De delegatie moet worden verleend aan een onder toezicht staand orgaan;
(ii) De delegatie moet te allen tijde herroepbaar zijn;
(iii) De beslissing van de gedelegeerde moet onderworpen zijn aan de
uitdrukkelijke of stilzwijgende goedkeuring van de delegataris; en
(iv) De delegatie moet betrekking hebben op bijkomstige of aanvullende
detailmaatregelen.
, OG 4 Bestuursrecht Liam Coninx
1.4. Is ‘delegatie van bevoegdheid’ hetzelfde als ‘delegatie van handtekening’?
Verklaar nader.
Dit is niet hetzelfde; de delegatie van handtekening is immers geen overdracht van de
beslissingsbevoegdheid maar het louter geven van macht aan een persoon om een
beslissing te authentificeren door er zijn handtekening op te plaatsen. (183) de
bevoegdheid blijft liggen bij degene die zijn macht delegeert
2. Begrippen:
2.1. Licht de begrippen centralisatie, deconcentratie en decentralisatie toe.
Wat is/zijn de voornaamste kenmerken? Licht ook de onderlinge wezenlijke
verschilpunten tussen de begrippen toe.
Centralisatie kent twee betekenissen: (i) het begrip kan verwijzen naar een
gezagsstructuur waarin de bevoegdheden berusten bij een centraal orgaan, en (ii) het
begrip kan verwijzen naar de bestuurlijke organisatie waarbij de bestuursorganen in
hiërarchisch verband staan tot de hoogste overheid in dienst. (185)
Centralisatie heeft de volgende kenmerken: (185)
(i) Het hiërarchisch toezicht is algemeen en wordt van ambtswege uitgeoefend;
(ii) De meerdere mag bevelen geven aan de ondergeschikte omtrent de
wenselijkheid, de inhoud, de voorwaarden, het tijdstip en de vorm van de
juridische handelingen; en
(iii) De meerdere kan de beslissingen van de ondergeschikte altijd wijzigen en zich
in hun plaats stellen (tenzij er tegenstrijdigheden in de wet staan of de
genomen beslissing reeds definitief is geworden).
Deconcentratie is de situatie waarbij de bevoegdheid tot het verrichten van
rechtshandelingen wordt opgedragen aan agenten of entiteiten binnen het
publiekrechtelijk lichaam die onder centraal hiërarchisch gezag van de hoogste overheid
van het publiekrechtelijk lichaam staan. (186) interne verzelfstandiging
- Interne deconcentratie is wanneer de bevoegdheid aan een ambtenaar van het
centraal bestuur wordt toegekend.
- Externe deconcentratie is wanneer de bevoegdheid aan een ambtenaar van
een buitendienst wordt toegekend.
Kenmerken: (186)
(i) Deconcentratie laat een verschuiving van taken en bevoegdheid toe.
(ii) Deconcentratie kan zowel via delegatie, als via bevoegdheidstoewijzing tot
stand komen.
(iii) Juridisch gezien blijft de deconcentratie een vorm van centralisatie aangezien
de bevoegdheidsuitoefening binnen hetzelfde bestuur uitgeoefend wordt.
verschil zit em in de hiërarchie
Decentralisatie is een wijze van organisatie van de overheid waarbij de
gedecentraliseerde overheid onttrokken zijn aan het hiërarchische gezag van de centrale
overheid maar wel aan het bestuurlijk toezicht onderworpen zijn. (187) besturen met
eigen rechtspersoonlijkheid krijgen de bevoegdheid maar blijven wel onderworpen aan
het hiërarchisch gezag
- Territoriale decentralisatie is wanneer het beleid van gewestelijk of
gemeentelijk belang wordt opgedragen aan territoriale gemeenschappen. (189)
vb. provincie en gemeente
- Functionele of dienstgewijze decentralisatie is wanneer een zelfstandig
orgaan het beleid van een welbepaald belang of taak krijgt opgedragen. (190)
Kenmerken: (187)
