• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
Sell
Where do you study
Your language
Document preview thumbnail
Preview 3 out of 25 pages
Summary

Samenvatting Leesstof Methoden Communicatieonderzoek | Logica & Theorie | UU | 2026/27

Document preview thumbnail
Preview 3 out of 25 pages

Leesstof voor Hoofdstuk 4 van Methoden van communicatieonderzoek (CI2V17002) aan de Universiteit Utrecht, gericht op logische systemen en theorievorming in communicatieonderzoek. Het document behandelt inductieve en deductieve redeneermethoden, hypothesetoetsing, operationalisatie van variabelen, en praktische voorbeelden zoals de onzekerheidsreductietheorie (URT) van Berger en Calabrese. Deze samenvatting helpt je de fundamentele concepten van onderzoekslogica te begrijpen en voor te bereiden op examens over onderzoeksmethodologie.

Content preview

Leesstof

Hoofdstuk 4 - logic systems and theory in communication research

- Induction = dit redeneren gaat van het bijzondere naar het
algemene, van een reeks specifieke waarnemingen naar de
ontdekking van een patroon dat een zekere mate van orde
vertegenwoordigt tussen alle gegeven gebeurtenissen.
- Deduction = dit redeneren gaat van het algemene naar het
specifieke. Het gaat van (1) een patroon dat logisch of theoretisch
verwacht zou kunnen worden naar (2) observaties die bepalen of het
verwachte patroon zich daadwerkelijk voordoet.

Of je redenering nu inductief of deductief was, je kwam tot dezelfde
conclusie, wat we een theory zullen noemen. Ten eerste voorkomt het dat
we het slachtoffer worden van willekeurige toevalligheden. Ten tweede
geven theorieën betekenis aan waargenomen patronen op een manier die
andere mogelijkheden kan suggereren. Tot slot kunnen theorieën
onderzoeksinspanningen vormgeven en sturen.

Uit voorbeelden kan een hypothese worden opgesteld, om een inschatting
te maken wat de uitkomsten kunnen zijn. Je meet de onafhankelijke
variabelen a.d.h.v. de afhankelijke variabelen.

Door de inductieve methode te gebruiken, komen we tot een voorlopige
(tentative) conclusie over het patroon van de relatie tussen de twee
variabelen. De conclusie is voorlopig omdat de waarnemingen die we
hebben gedaan niet als toets van het patroon kunnen worden beschouwd
— die waarnemingen vormen juist de bron van het patroon dat we hebben
gecreëerd.

Kwantitatieve onderzoekers, zowel positivisten als
systeemwetenschappers, betreden de wetenschap doorgaans via de
deductieve weg. Ze beginnen met een theorie (een reeks algemene
beweringen over een bepaald fenomeen) en werken toe naar observaties.
Vervolgens redeneren ze vanuit de observaties terug naar het algemene
theoretische niveau. Kwalitatieve onderzoekers, zowel interpretivisten als
kritische onderzoekers, betreden de wetenschap doorgaans via de
inductieve weg. Ze beginnen met specifieke observaties en leiden, op
basis van de patronen in die gegevens, meer algemene conclusies
(theorie) af. Deze meer algemene conclusies worden vervolgens getoetst
aan aanvullende observaties en waar nodig aangepast.

Deductief rederneren:
1. Specificeer het onderwerp.
2. Specificeer het scala aan verschijnselen waarop de theorie
betrekking heeft. Is de theorie van toepassing op het gehele
menselijke sociale leven, alleen op Amerikaanse burgers, alleen op
jongeren, of wat dan ook?
3. Identificeer en specificeer de belangrijkste concepten en variabelen.

, 4. Zoek uit wat er bekend is (stellingen) over de relaties tussen die
variabelen.
5. Redeneer logisch vanuit die stellingen naar het specifieke onderwerp
van interesse.
In 1975 publiceerden Charles Berger en Richard Calabrese een deductief
afgeleide theorie over de eerste interactie tussen vreemden en bekenden.
Deze theorie, bekend als de onzekerheidsreductietheorie (URT), heeft een
belangrijke rol gespeeld in veel onderzoek naar interpersoonlijke
communicatie en interculturele communicatie. Hoewel de theorie zich
oorspronkelijk beperkte tot eerste interacties, werd het toepassingsgebied
ervan in latere studies uitgebreid naar interacties tussen mensen die al
een relatie met elkaar hebben. Hoe meer mensen praten, lachen en
vragen stellen aan elkaar, hoe minder onzeker ze worden. Maar hoe
onzekerder mensen zijn over elkaar, hoe minder je over jezelf verteld, hoe
meer je elkaar kopieert. Deze zijn in het boek moeilijker verwoord als
axioms, omdat deze zo precies mogelijk zijn.

Er zijn dus twee belangrijke elementen in de wetenschap: logische
integriteit en empirische observatie.

Wanneer een deductief afgeleide theorie overgaat in observatie, kunnen in
communicatieonderzoek twee algemene verbanden tussen theorie en
observatie worden onderscheiden: hypothese toetsing en heuristische
toepassing.
1. Hypothese toetsing: Een hypothese is een bewering waarin een
specifieke empirische uitkomst wordt voorspeld. De voorspelling
wordt logisch afgeleid uit de theorie van de onderzoeker. Hij moet
falsifiable zijn: de onderzoeker moet rekening houden met de
mogelijkheid dat de hypothese geen empirische steun zal krijgen.
Een hypothese kan in het algemeen worden omschreven als een
voorspelling van een verband of een voorspelling van een verschil.
Een hypothese van een verband voorspelt dat twee variabelen
statistisch gerelateerd zijn, hetzij positief hetzij negatief. Als twee
variabelen positief gerelateerd zijn, nemen ze samen toe en samen
af. Als twee variabelen negatief gerelateerd zijn, neemt de waarde
van de ene variabele toe terwijl de waarde van de andere afneemt,
of omgekeerd. Operationaliseren van de variabelen: hoe ze moeten
worden gemeten. Of het verschil tussen deze twee getallen een
eenmalig toeval is of een bevinding waar de onderzoeker
vertrouwen in kan hebben, is een kwestie van data-analyse met
behulp van inferential statistics. De nulhypothese; de impliciete
veronderstelling dat er geen verschil is tussen groepen of geen
verband tussen de bestudeerde variabelen. Als een hypothese die is
afgeleid van een theorie empirisch wordt ondersteund, dan wordt de
theorie ook ondersteund. Als een afgeleide hypothese niet wordt
ondersteund, dan wordt de theorie evenmin ondersteund, ervan
uitgaande dat de methoden van het onderzoek verder deugdelijk
zijn. We spreken bij hypothesetoetsing over ondersteuning van een
theorie en niet over bewijs, omdat statistische conclusies altijd
probabilistisch zijn en er bovendien alternatieve theorieën kunnen

, bestaan die dezelfde uitkomsten verklaren. Daardoor kan een
ondersteunde hypothese een theorie wel versterken, maar nooit
definitief bewijzen.
2. Heuristische toepassing: Onderzoekers gebruiken deductief
afgeleide theorie soms heuristisch om onderzoeksvragen en
observaties te structureren, vooral binnen systeem-, interpretatieve
en kritische benaderingen. In dat geval worden geen hypothesen
getoetst, maar wordt de theorie achteraf beoordeeld op haar
bruikbaarheid om inzicht in het fenomeen te geven.
Hoewel menselijk handelen vaak bestaande sociale structuren in
stand houdt, hebben mensen bij elke handeling de keuze om die
structuren te reproduceren of te veranderen; dit proces noemde
Giddens structuration. Zij stellen dat de theorie heuristisch is omdat
zij een bruikbare invalshoek biedt om te begrijpen hoe groepsleden
tot beslissingen komen; als de theorie geen inzicht had opgeleverd,
zou zij geen heuristische waarde hebben gehad voor dit specifieke
fenomeen.

Communicatietheorieën worden vaak opgebouwd via inductief redeneren,
waarbij onderzoekers observaties doen en daaruit patronen en voorlopige
regels afleiden. Deze regels worden daarna binnen hetzelfde onderzoek
deductief getoetst aan gerichte, nieuwe observaties om te zien of ze
standhouden en bekritiseerbaar zijn; dit voortdurende heen-en-weer
tussen inductie en deductie kenmerkt vooral kwalitatieve theorievorming.

Als een voorlopige regel niet wordt bevestigd door latere observaties, past
de kwalitatieve onderzoeker de regel steeds opnieuw aan en verzamelt
extra data. Dit proces stopt wanneer de regel consistent wordt
ondersteund en verdere observaties geen nieuwe inzichten meer
opleveren; dit heet het punt van saturation.

Beginnende onderzoekers rederneren inductief en deductief bij het kiezen
en uitwerken van een onderzoeksonderwerp. Ze starten vaak inductief
vanuit persoonlijke ervaringen om een mogelijk patroon te herkennen,
raadplegen daarna bestaande literatuur en gebruiken deductieve logica
om algemene bevindingen toe te passen op hun specifieke geval. Dit
proces mondt uit in een logisch afgeleide, toetsbare hypothese, waarbij
inductie en deductie elkaar gedurende het hele onderzoeksproces blijven
afwisselen.

Hoofdstuk 5 – the ethics of communication research

Ethiek wordt vaak geassocieerd met moraliteit, en beide hebben
betrekking op kwesties van goed en kwaad. Voldoen aan de
gedragsnormen van een bepaald beroep of een bepaalde groep. Een
belangrijk onderdeel van succesvol leven in een bepaalde samenleving is
weten wat die samenleving als ethisch en onethisch beschouwt.

De Code van Neurenberg stelt dat biomedisch onderzoek alleen ethisch
verantwoord is wanneer deelnemers vrijwillig instemmen, onnodig lijden

Connected book
 image
Leslie A. Baxter, Earl Babbie The Basics of Communication Research
Publisher: augustus 2003 ISBN: 9780534507787 Edition: 1

Document information

Study
Summarized whole book?
Yes
Uploaded on
October 2, 2026
Number of pages
25
Written in
2025/2026
Type
Summary
$15.71

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Sold
0
Followers
0
Items
26
Last sold
-



Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions