Anatomie van de motorische controle ........................................................................................... 6
Het centrale zenuwstelsel .................................................................................................................6
1. de hersenen = encephalon ............................................................................................................6
Brodmann-gebieden ................................................................................................................... 10
De homonculus van Penfield ....................................................................................................... 11
De basale ganglia ........................................................................................................................ 13
2. het ruggenmerg........................................................................................................................... 15
Het perifere zenuwstelsel ............................................................................................................18
Spiercontractie ...........................................................................................................................20
Het alfa-motorneuron ..................................................................................................................... 20
De rekreflex.................................................................................................................................... 22
De y-lus (gamma loop) .................................................................................................................... 24
De motorische eenheid ................................................................................................................... 26
De 3 grote systemen ....................................................................................................................27
Het pyramidaal systeem (corticospinaal systeem) ....................................................................... 27
Anatomische opbouw ................................................................................................................. 28
Functionele werking .................................................................................................................... 30
De premotorische en supplementaire motorsiche schors PMA + SMA ............................................ 30
Het extrapyramidaal systeem ....................................................................................................... 33
Anatomische opbouw ................................................................................................................. 33
Functionele werking .................................................................................................................... 34
1. De directe baan ....................................................................................................................... 36
2. De indirecte baan .................................................................................................................... 37
De rubrsospinale baan ................................................................................................................ 38
Het cerebellair systeem ................................................................................................................ 40
Anatomische opbouw ..................................................................................................................... 40
Functionele werking ....................................................................................................................... 44
Stoornissen van het corticospinale systeem .................................................................................46
Anatomische correlaten van letsel ............................................................................................... 46
Corticale schade (M1, PMA, SMA) ................................................................................................ 47
Corona radiata en capsula interna ............................................................................................... 48
Hersenstam (mesencefalon, pons, medulla oblongata) ................................................................ 48
Ruggenmerg ............................................................................................................................... 48
Klinische kenmerken van corticospinale stoornissen ........................................................................ 49
Parese of paralysie ...................................................................................................................... 49
Spasticiteit en hyperreflexie ........................................................................................................ 49
Verlies van selectieve bewegingen ............................................................................................... 50
, Abnormale patronen van spieractiviteit ........................................................................................ 50
Invloed op houding en balans ...................................................................................................... 50
Neuroanatomische basis van symptomen ....................................................................................... 50
Stoornissen van het extrapyramidale systeem ..............................................................................51
Algemene kenmerken van extrapyramidale stoornissen.................................................................... 52
Hypokinese of bradykinesia ......................................................................................................... 52
Hyperkinesie .............................................................................................................................. 52
Tonusafwijkingen ........................................................................................................................ 53
Abnormale houdings- en balansreacties ...................................................................................... 53
Anatomische correlaten van symptomen ......................................................................................... 53
Basale ganglia ............................................................................................................................ 53
Rubrospinale baan ...................................................................................................................... 54
Vestibulospinale baan................................................................................................................. 54
Specifieke stoornissen en voorbeelden ............................................................................................ 54
Ziekte van Parkinson ................................................................................................................... 54
Huntingtonziekte ........................................................................................................................ 55
Hemiballisme ............................................................................................................................. 55
Dystonie ..................................................................................................................................... 55
Posturale en houdingsstoornissen door rubro-/vestibulospinale letsels ......................................... 56
Stoornissen van het cerebellaire systeem ....................................................................................56
Ataxie ............................................................................................................................................ 56
Dysmetrie ...................................................................................................................................... 56
Actietremor .................................................................................................................................... 57
Hypotonie ...................................................................................................................................... 58
Posturale stoornissen ..................................................................................................................... 58
Adiadochokinesie ........................................................................................................................... 58
Stoornissen van het ruggenmerg ..................................................................................................58
Algemene kenmerken van ruggenmergstoornissen ........................................................................... 59
Typische klinische syndromen ........................................................................................................ 59
Dwarslaesie ............................................................................................................................... 60
Brown-séquard syndroom ........................................................................................................... 60
Stoornissen van het perifere zenuwstlesel en de spieren ..............................................................60
Craniale zenuwen ........................................................................................................................... 61
Neurofysiologie ...........................................................................................................................62
De motorische eenheid ................................................................................................................64
De motorische respons................................................................................................................... 65
antagonistische organisatie ......................................................................................................... 66
de somatomotorische effector = de dwarsgestreepte spiervezel ....................................................... 67
, Innervatieratio: zenuwvezel/ spiervezel ........................................................................................ 70
diffenentiatie en homogeniteit van spiervezels ............................................................................. 71
geleidingsnelheid van zenuwvezels .............................................................................................. 72
Het lager-motorneuron of alfa-motorneuron .................................................................................... 72
kracht genereren bij spieren ........................................................................................................ 75
reciproke inhibitie en activatie ..................................................................................................... 75
de interneuronen of schakelneuronen ............................................................................................. 76
afferente info uit de spier ................................................................................................................ 78
spierspoeltjes ............................................................................................................................. 78
golgi peesorganen ....................................................................................................................... 85
Het ruggenmerg ...........................................................................................................................87
indeling van de reflexen .................................................................................................................. 88
de rekreflex (myotatische reflex) ...................................................................................................... 91
reciproke inhibitie ....................................................................................................................... 92
Functie van de rekreflex en de gamma-lus .................................................................................... 93
de peesorgaanrefelx ....................................................................................................................... 98
functie van de Ib-afferenten ......................................................................................................... 98
functie van de peesorgaanreflex .................................................................................................. 99
De Hersenstam: het reticulaire systeem ..................................................................................... 101
de formatio reticularis................................................................................................................... 102
motorische functies van FR ........................................................................................................... 104
de motorische reticulaire functies ............................................................................................. 104
de regeling van de spiertonus ........................................................................................................ 108
reticulospinale baan ................................................................................................................. 110
n. ruber – rubrospinale baan ...................................................................................................... 111
n. vestibularis lateralis (‘Deiters’ kern) ....................................................................................... 111
stoornissen van de spiertonus ................................................................................................... 113
ARAS : het ascenderende reticulaire activatiesysteem .................................................................... 113
De hersenstam: het vestibulaire systeem ................................................................................... 114
het vestibulair orgaan en de vestibulaire receptoren ....................................................................... 115
Drie semicirculaire kanalen ....................................................................................................... 117
Utriculus en sacculus ............................................................................................................... 119
Receptorcellen: haarcellen ....................................................................................................... 120
het receptormechanisme.............................................................................................................. 121
de vestibulaire zenuw = craniale zenuw VIIIb .............................................................................. 122
Vestibulo-oculaire reflexboog = oogbewegingen ......................................................................... 126
nystagmus................................................................................................................................ 126
de vetsibulaire reflexen ................................................................................................................. 127
De motorische cortex ................................................................................................................ 129
de motorische cortex .................................................................................................................... 129
, somatotopische organisatie ...................................................................................................... 132
columnaire organisatie van de motorische cortex ....................................................................... 134
cortical long loop ...................................................................................................................... 137
De premotore gebieden: SMA en PM .......................................................................................... 140
Premotore cortex (PMC) ............................................................................................................ 141
Supplementaire motorische cortex (SMA)................................................................................... 141
dalende motorische banen ........................................................................................................... 142
het dorsolateraal systeem ......................................................................................................... 143
het ventromediaal systeem ....................................................................................................... 148
de basale ganglia ....................................................................................................................... 152
beschrijving van de basale ganglia ................................................................................................. 153
de regeling van de normale beweging ............................................................................................ 156
Corticostriatothalamocorticale lus ............................................................................................ 158
directe en indirecte baan ........................................................................................................... 159
belang ...................................................................................................................................... 161
stoornissen / aandoeningen ...................................................................................................... 161
De kleinhersenen (cerebellum) .................................................................................................. 163
indeling van het cerebellum .......................................................................................................... 164
het archicerebellum .................................................................................................................. 165
paleocerebellum & neocerebellum ............................................................................................ 165
verbinding met de pons ............................................................................................................. 165
functie van de kleinhersenen in de motoriek ................................................................................... 166
ligging van het cerebellum ......................................................................................................... 166
functie cerebellum .................................................................................................................... 166
cerebellaire verbindingen.............................................................................................................. 169
efferente verbindingen .............................................................................................................. 169
de cerebellaire kernen .................................................................................................................. 170
de cerebellaire cortex................................................................................................................ 170
afferente verbindingen .............................................................................................................. 170
de cerebellaire neuronschakelingen .............................................................................................. 172
locale interneuronen ................................................................................................................. 175
Lange Termijn Depressie = LTD .................................................................................................. 175
finale output cerebellum ............................................................................................................... 177
functies en disfuncties .................................................................................................................. 177
opeenvolgende fasen van activering vd motorische gebieden.......................................................... 178
3 fasen van bewegingsactivatie ..................................................................................................... 178
het auditieve systeem ................................................................................................................ 179
structuren .................................................................................................................................... 180
het buitenoor ............................................................................................................................... 180
het middenoor.............................................................................................................................. 180
,het binnenoor ....................................................................................... Error! Bookmark not defined.
het orgaan van corti .............................................................................. Error! Bookmark not defined.
auditief systeem = rol van de hersenstam en cortex ................................ Error! Bookmark not defined.
, NEURO-ANATOMIE EN NEURO-FYSIOLOGIE
BERNARD DAN EN HANS ISSELÉE
ANATOMIE VAN DE MOTORISCHE CONTROLE
De werking van het menselijk lichaam wordt in hoge mate gestuurd door het
zenuwstelsel. Het zenuwstelsel speelt een centrale rol bij motoriek, gevoel, reflexen,
houding en herstel na neurologische aandoeningen of letsel.
HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
Het centrale zenuwstelsel bestaat uit de
hersenen = encephalon en het
ruggenmerg = medulla spinalis. Deze
structuren zijn omgeven door het bot =
schedel en wervelkolom en worden
beschermd door vliezen de
hersenvliezen = meninges en
hersenvocht = liquor cerebrospinalis .
1. DE HERSENEN = ENCEPHALON
3 hoofdonderdelen
Cerebrum Cerebellum Hersenstam
= bewuste motoriek, sensoriek, = kleine hersenen = verbindt de hersenen met het
spraak, geheugen, en hogere ruggenmerg → regelt vitale
= coördinatie, balans en
cognitieve functies. functies zoals ademhaling,
fijne motoriek.
hartslag en bewustzijn.
2 hemisferen
→ elke hemisfeer heeft 4 kwabben
- Frontaal
- Pariëtaal
- Temporaal
- occipitaal