Samenvattingen Anatomie en Fysiologie 2 | eerstejaar | SEM 2

ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
H6: HET BEENDERSTELSEL
Vijf belangrijkste functies van het beenderstelsel

1. Ondersteuning van het lichaam: Botten geven vorm en zorgen dat je rechtop kan staan.
2. Opslag van mineralen en vetten: Calcium, fosfor + vetopslag.
3. Vorming van bloedcellen: In rood beenmerg.
4. Bescherming van organen: Ribben → hart & longen; schedel → hersenen.
5. Beweging mogelijk maken: Botten = hefbomen voor spieren.
Vier typen beenderen

 Lang bot  Plat bot
 Kort bot  Onregelmatig bot

Twee typen beenweefsel

Compact beenweefsel

Kenmerken

 Dicht, stevig botweefsel  Vormt de wand van de diafyse + de
 Bevat evenwijdige osteonen buitenlaag van de epifysen

Osteon (basisstructuur)

 Bestaat uit concentrische ringen van  Lamellen rond een centraal kanaal
botmatrix = lamellen gerangschikt: kanaal van Havers

Kanaal van Havers

 Centrale kanaal in het osteon
 Bevat: bloedvaten + zenuwen
 Voorziet bot van zuurstof en voedingsstoffen

Kanalen van Volkmann (perforerende kanalen)

 Lopen loodrecht op osteonen  Transporteren:
 Verbinden: o Bloedvaten
o Havers-kanalen o Zenuwsignalen
o Buitenste botoppervlak o Voedingsstoffen
o Periost (vlies dat het bot bedekt) o Zuurstof

Spongieus beenweefsel

Kenmerken

 Bestaat uit trabeculae (dunne  Trabeculae vormen een open, poreuze
beenachtige balkes/plaatjes) structuur
 Lijkt op een spons

Functie

 Licht maar sterk
 Trabeculae zijn zo georiënteerd dat ze krachten en spanningen efficiënt kunnen weerstaan




1

,Locatie

 Uiteinden van lange botten
 Binnenkant van: wervels, bekken en andere botten

Beenmerg

 Open ruimtes gevuld met beenmerg  Hier worden bloedcellen geproduceerd

Structuur van een lang bot (ALLE te kennen onderdelen)

Onderdelen

 Diafyse  Spongieus bot
 Proximale epifyse  Mergholte
 Distale epifyse  Endost
 Gewrichtskraakbeen  Periost
 Compact bot

Uitleg per onderdeel

Diafyse

 Lange schacht van het bot  Binnenin bevindt zich de mergholte
 Wand bestaat uit compact bot

Epifysen (proximaal & distaal)

 Uiteinden van het bot  Bedekt met gewrichtskraakbeen
 Bevatten spongieus bot

Gewrichtskraakbeen

 Hyalien kraakbeen  Vermindert wrijving tussen botten

Compact bot

 Dichte buitenlaag  Bestaat uit osteonen

Spongieus bot

 Trabeculae  Open ruimtes gevuld met beenmerg

Mergholte

 Holte in diafyse  Bevat beenmerg

Endost

 Dun vlies aan binnenzijde van bot  Bekleedt mergholte

Periost

 Buitenste botvlies  Bevat bloedvaten, zenuwen, osteoblasten




Drie primaire celtypen in beenweefsel

Osteocyten
2

,  Volwassen botcellen  Helpen bij herstel van botten na breuk
 Zitten in lacunae

Osteoclasten

 Grote cellen  Breken bot af → osteolyse

Osteoblasten

Vormen nieuw bot → ossificatie/verbening

Botturnover

Levenslang evenwicht tussen:

 Osteoclasten (breken af)  Osteoblasten (bouwen op)

Continu proces van botafbraak + botvorming

Verbening en botgroei

Verschil tussen verbening en botgroei

Verbening (ossificatie/osteogenese/botvorming)

 Proces waarbij botten ontstaan  Calciumzouten worden afgezet →
 Embryo tot ± 8 weken: skelet = vezelige calcificatie → botweefsel ontstaat
membranen + kraakbeen

Botgroei

 Bestaand bot wordt groter  Toename van botweefsel

Twee soorten verbening

Intramembraneuze verbening

 Stamcellen in vezelige membranen →  Er ontstaan beenkernen die naar buiten
differentiëren tot osteoblasten groeien
 Osteoblasten vullen zich met  Hele membraan verandert in botweefsel
calciumzouten → worden osteocyten

Voorbeelden

 Cranium  Clavicula  Scapula  Mandibula

Enchondrale verbening

(vooral lange botten: humerus, tibia)

Proces

1. Kraakbeencellen in midden worden groter → sterven af → matrix verkalkt
2. Osteoblasten vormen dun laagje bot rond schacht
3. Bloedvaten dringen binnen → primaire beenkern
4. Schacht wordt dikker, kraakbeen in epifysen wordt vervangen
5. Bloedvaten dringen epifysen binnen → secundaire beenkernen
6. Tussen diafyse en epifyse blijft
epifysekraakbeenzone (groeischijf)

→ Er is een proximale en een distale groeischijf.

Twee soorten botgroei
3

, Lengtegroei van lange beenderen

Groeischijf heeft 2 zijden:

 Epifysaire zijde → aanmaak van nieuw kraakbeen
 Diafysaire zijde → osteoblasten zetten kraakbeen om in bot

Puberteit

 Lengtegroei versnelt
 Groei stopt wanneer:
o Omzetting kraakbeen → bot sneller gaat dan aanmaak nieuw kraakbeen
→ Groeischijven sluiten

Breedtegroei (appositionele botgroei)

Proces

 Osteoclasten breken bot af aan binnenzijde mergholte
 Osteoblasten zetten nieuw bot af aan buitenzijde
→ Bot wordt dikker, mergholte wordt groter

Vier vereisten voor normale botgroei

1. Gezonde voeding

 Calciumzouten  Vitamine A
 Vitamine D3  Vitamine C
→ essentieel voor opbouw & onderhoud van botten
2. Zonlicht

 Huid zet cholesterolmolecule om in vitamine D3
 Lever + nieren → vitamine D3 → calcitriol
 Calcitriol bevordert calciumopname uit spijsverteringsstelsel
3. Voldoende beweging

 Druk in lengterichting van bot stimuleert botgroei
 Onvoldoende beweging → botten worden zwakker
4. Hormonen

 Groeihormoon → stimuleert groei
 Calcitonine (schildklier) → remt osteoclasten → verlaagt calcium in bloed
 Parathyroïdhormoon → stimuleert osteoclasten → verhoogt calcium
 Calcitriol (nieren) → verhoogt calciumopname in darmen
 Geslachtshormonen (oestrogeen, testosteron) → groei & ontwikkeling tijdens puberteit
Axiaal vs. appendiculair skelet

Het axiale skelet

Functies

 Vormt een raamwerk dat stevigheid geeft.
 Beschermt: hersenen, ruggenmerg en organen in borst- en buikholte



 Biedt groot oppervlak voor aanhechting van spieren die:
o Bewegingen van hoofd, romp en hals uitvoeren
o Ademhalingsbewegingen mogelijk maken

4