Samenvatting Project EU | Burgerschap | 3e graad | 2026/27

Samenvatting Project: EU
Wat is de EU?

 Politiek + economisch project dat streeft naar vrede en samenwerking op het Europees
continent na de verwoesting van WOII  wens om toekomstige conflicten te voorkomen +
economische stabiliteit bevorderen leidde tot oprichting van diverse
samenwerkingsverbanden
 Oprichting  Jean Monnet + Robert Schuman  Schumanverklaring 9 mei 1950 
gebaseerd op Monnets plan voor eco samenwerking
 27 lidstaten + ca. 450mlj inwoners

Wat waren belangrijke verdragen van de EU?

 Europese gemeenschap voor kolen en staal (EGKS)  1951  verdrag Parijs
o Ondertekend door  6 landen  BE + FR + DE + IT + LUX + NL  samenbrengen van
kolen- en staalproductie (belangrijkste oorlogsgrondstoffen)  economische
afhankelijkheid realiseren  kans op oorlog verkleinen  geen onopgemerkte
onafhankelijke industriële + militaire uitbreiding
 Europese economische gemeenschap (EEG)  1957  verdrag Rome  oprichting
gemeenschappelijke + vrije markt  vrij verkeer voor uitwisseling
goederen/personen/kapitaal/diensten tussen EU-lidstaten
o Liberalisering goederenverkeer  geen heffing invoerrechten
o Vrij verkeer personen  werken buitenland + reizen + …  Schengenovereenkomst
1995  Schengengebied telt 23 EU-landen + 4 niet-EU-landen (IJsland +
Liechtenstein + Noorwegen + Zwitserland)
o Vrij verkeer kapitaal  investeren buitenlandse projecten + bankrekening open + …
o Vrijheid om onderneming op te richten in andere lidstaat of daar diensten te leveren
 Europese akte  1986  maatregelen en wetgeving om EU te realiseren tegen 1992
o harmoniseren wetgeving interne markt
o coördineren van beleid op meer dan alleen eco vlak
o nieuwe besluitvormingsprocedures binnen Europese gemeenschappen 
wetgevingsprocedures versnellen + vereenvoudigen  gebruik gekwalificeerde
meerderheid ipv unanimiteit voor bepaalde beleidsgebieden
 Verdrag Maastricht  1992  transformeerde EEG in EU  introduceerde de “Economische
en Monetaire Unie” (EMU)  leidde tot eenheidsmunt euro in 1999) + verschillende pijlers
o 1e pijler  EMU  monetair beleid + landbouwbeleid + …
o 2e pijler  gemeenschappelijk buitenlands veiligheidsbeleid + Europees veiligheids-
en defensiebeleid  coördinatie buitenlands beleid + diplomatieke betrekkingen + …
o 3e pijler  samenwerking binnenlandse veiligheid + justitie  samenwerking civiele
en strafzaken + samenwerking politiekorpsen + strijd mensenhandel + …
o Niet alle landen van EU konden voor alle beleidsdomeinen besluiten nemen obv
meerderheid ipv unanimiteit  daarom opgedeeld in 3 pijlers  vormen samen EU
 Verdrag Lissabon  2007  moderniseerde EU-instellingen + gaf meer bevoegdheden aan
Europees parlement  manier van stemmen in EU hervormd om besluitvorming efficiënter
te maken
o Gekwalificeerde meerderheid als stemprocedure binnen Raad van EU om besluiten
te nemen  55% van lidstaten (15/27) die samen minstens 65% van EU-bevolking

, vertegenwoordigen  systeem heet “Dubbele meerderheid”  voorkomt dat kleine
lidstaten besluiten kunne blokkeren + grote landen te dominant
o Uitzonderingen  unanimiteit vereist voor gevoelige onderwerpen  buitenlands
beleid + belastingen + sociale zekerheid + toetreding nieuwe lidstaten  alle 27
landen akkoord
o Medebeslissingsprocedure  Europees parlement meer macht  zowel Europees
parlement als Raad van EU moeten wetsvoorstel goedkeuren + parlementariërs
kunnen indienen en afkeuren
o Sterkere rol Europese commissie  behoudt exclusief recht om wetsvoorstellen in te
dienen (behalve op terreinen zoals defensie + buitenlands beleid) + Europees
parlement krijgt grotere rol
 Medebeslissingsprocedure met Raad van Europa
 Keuze voorzitter Europese commissie  via absolute meerderheid
 Goedkeuring internationale verdragen EU
 Subsidiariteitsbeginsel  EU onderneemt enkel actie als zij dat beter kan
dan lidstaten afzonderlijk  meer macht nationale parlementen
 Burgerinitiatief  1 miljoen handtekeningen uit minstens 7 lidstaten 
Europese commissie moet initiatieven nemen
 Transparanter  duidelijker wie wat doet + bevolking heeft meer toegang
tot documenten/vergaderingen

Wat zijn de verschillende instellingen?

 Europese commissie
o Samenstelling  27 commissarissen (incl. voorzitter)  elke commissaris heeft
eigen beleidsterrein/portefeuille  voor BE Hadja Lahbib (MR  crisisbeheer +
humanitaire hulp)
o Functies
 exclusief initiatiefrecht EU-wetten + toezicht uitvoering EU-wetgeving door
lidstaten
 mededingingstoezicht  toezien op eerlijke concurrentie in interne markt
 kan boetes geven aan bedrijven die monopoliseren/macht misbruiken
 begrotings- en financieel toezicht  beoordeelt begrotingen van eurolanden
 hoge staatsschulden + begrotingstekorten voorkomen
 toezicht milieuwetten + klimaatbeleid  controle of lidstaten
klimaatafspraken nakomen  zoals Green deal
o centrale figuren  voorzitter van commissie  Ursula von der Leyen
 Europees Parlement
o Samenstelling  720 direct verkozen leden (22 uit BE) verdeeld over politieke
fracties  komen meestal in Brussel samen + 1x per maand een week in Straatsburg
o Functie
 Controleert commissie
 Keurt EU-wetgeving goed via medebeslissingsprocedure met Raad Europa
 Beslist over EU-begroting
 Keurt internationale EU-verdragen goed
o Centrale figuren
 Voorzitter  Roberta Metsola
 Fractieleiders + rapporteurs voor wetgevende dossiers