Samenvatting Biologie: Celdeling | 3e graad | 2026/2027

Samenvatting Biologie: Celdeling
Waarvoor is de celdeling noodzakelijk?
 Alle levende organismen  cyclus van ontstaan + ontwikkeling + groei +
reproductie + sterven  levenscyclus
 Levenscyclus  mogelijk gemaakt door celdeling  cellen splitsen op in
twee dochtercellen
 Celdeling noodzakelijk
o Organismen ontstaan en groeien
o Beschadigde of oude cellen vervangen  huidcellen
Hoe werkt de celcyclus?
 Begin cyclus  cel ontstaat door deling
 Einde cyclus  cel splitst op in twee dochtercellen
 2 grote fasen
o Interfase  bevindt zich tussen 2 celdelingen in
 Groeien en voorbereiden op volgende celdeling
 Duurt lang  dagen/weken/…
o M-fase / celdeling
 Gedupliceerde chromosomen komen in 2 afzonderlijke
kernen terecht  ouderlijke cel splitst op in 2 dochtercellen
 Duurt kort  uur bij zoogdieren,…
 Controlemechanisme  zorgt ervoor dat cel op juiste moment deelt
o 3 controlepunten  nagaan of de cel voldoet aan voorwaarden
om naar volgende fase over te gaan
o 2 controlepunten in interfase + 1 in M-fase
 2 manieren waarop de gedupliceerde chromosomen in afzonderlijke
kernen terechtkomen  mitose + meiose
o Mitose  twee genetisch identieke dochtercellen ontstaan 
evenveel chromosomen als ouderlijke cel  diploïde (2n) +
haploïde (n) cellen
o Meiose  twee opeenvolgende celdelingen  meiose I en II  4
haploïde genetisch unieke dochtercellen  allemaal helft van
aantal chromosomen van diploïde ouderlijke cel
Hoe werkt de interfase?

, INTERFASE
G1-FASE (GAP-1-FASE)
ALGEMENE  Cel zal vooral groeien
FUNCTIE  Metabolisch actief
 Kopieert essentiële celorganellen
 Maakt extra bouwstoffen
WERKING  Twee dochtercellen na celdeling  kleiner dan
ouderlijke cel  bevinden zich in G1-fase  cytoplasma
van de cel neemt toe  meer productie fosfolipiden 
celmembraan kan groeien  tot cel ongeveer even
groot is als ouderlijke cel
 G1-fase  grootste invloed op de duur van cyclus
 G1/S-controlepunt  controleert of cel klaar is om naar
volgende fase te gaan  als dat niet is (slechte
groei/DNA-schade/…)  tegengehouden
 Positieve interne + externe signalen blijven uit  cel
komt in langdurige niet-delende toestand  G0-fase
 Meeste cellen in menselijk lichaam  G0-fase
 Cel voorbij controlepunt  voorbereiden S-fase 
aanmaak proteïnen + nucleotiden
VOORBEELD  Rode bloedcellen  delen niet meer  vervoeren tot
dood enkel 02 + CO2  blijven in G0-fase
 Hartspier- en zenuwcellen  blijven in G0-fase
 Levercellen  kunnen celcyclus opnieuw starten 
delen 1x om de 1-2 jaar
 Weinig menselijke cellen delen continu actief  enkel in
zelfvernieuwende weefsels  epitheel ( bedekt huid)
S-FASE (SYNTHESEFASE)
ALGEMENE  DNA-replicatie vindt plaats
FUNCTIE
WERKING  Belangrijkste proces  duplicatie van volledig genoom
 beide dochtercellen kopie van erfelijk materiaal van
ouderlijke cel meegeven
 Chromosomen  dupliceren volgens DNA-replicatie 
gedupliceerd chromosoom bestaat uit 2
zusterchromatiden ( genetisch identiek)  sterk
gehecht aan elkaar ter hoogte van centromeer
 Na duplicatie  menselijke cel bevat 46 gedupliceerde
chromosomen  92 zusterchromatiden
VOORBEELD  Dierlijke cellen  centriolenpaar dupliceert 