2025 _2026
Rechtspraktijk
Samenvatting – AP Hoge School
Doomst Hanne (student)
,Juridische bronnen
Inhoud
1. Wat is Recht ? ............................................................................................................................................ 5
Verschillen tussen samenlevingen/ staten (staat vs rechtstaat) .................................................................... 5
! Doel van het recht .................................................................................................................................... 5
Poging tot definitie ..................................................................................................................................... 6
2. Indeling van het recht ................................................................................................................................. 6
Objectief vs subjectief recht ....................................................................................................................... 6
Materieel vs formeel recht .......................................................................................................................... 6
Privaatrecht VS Publiekrecht....................................................................................................................... 7
3 Bronnen van het recht ................................................................................................................................. 8
trias politica : scheiding der machten.......................................................................................................... 8
Verschillende rechtsbronnen (hiërarchie der rechtsbronnen) .................................................................... 8
De wet ....................................................................................................................................................... 9
A. De wet op federaal niveau..................................................................................................................... 10
Parlementaire onschendbaarheid ......................................................................................................... 15
Parlementaire immuniteit voor vervolging .............................................................................................. 16
Recht van onderzoek ............................................................................................................................ 17
Het uitvoeren van wetten ...................................................................................................................... 17
De koning ............................................................................................................................................. 18
Ministeriële onschendbaarheid ............................................................................................................. 19
Ministeriële immuniteit voor vervolging.................................................................................................. 19
Ontslag legislatuur ............................................................................................................................... 19
Bijzondere machten.............................................................................................................................. 20
Bevoegdheden ..................................................................................................................................... 21
België heeft tot op heden 6 staatshervormingen gekend: ........................................................................ 22
Enkele begrippen !! ............................................................................................................................... 23
B. De wet op regionaal niveau ................................................................................................................... 25
Bevoegdheden van de gemeenschappen ............................................................................................... 26
Bevoegdheden van de gewesten ............................................................................................................... 27
De verschillende organen in België ........................................................................................................ 28
C. De wet op lokaal niveau........................................................................................................................ 30
Verschillende conflicten tussen rechtsregels ............................................................................................ 32
1. Hiërarchisch conflict ......................................................................................................................... 32
2.Een bevoegdheidsconflict .................................................................................................................. 33
3. Een conflict tussen wetten in de tijd ................................................................................................... 33
4.Een conflict tussen wetten van verschillende staten ........................................................................... 35
4. De Rechtspraak ....................................................................................................................................... 35
1
Hanne Doomst
,Juridische bronnen
Verschillende interpretatietechnieken ...................................................................................................... 35
Hoofdzakelijk 7 grote interpretatietechnieken ........................................................................................ 35
Beginselen van behoorlijke rechtsbedeling................................................................................................ 36
5. De rechtsleer ....................................................................................................................................... 37
6 Gewoonte ............................................................................................................................................. 37
7 De algemene rechtsbeginselen .............................................................................................................. 38
8. De billijkheid ........................................................................................................................................ 39
Internationale rechtsbronnen ................................................................................................................... 39
Primair internationaal recht: ................................................................................................................. 40
Secundair internationaal recht .............................................................................................................. 41
Internationaal gewoonterecht: .............................................................................................................. 41
Ius Cogens: .......................................................................................................................................... 42
Algemene rechtsbeginselen: ................................................................................................................. 42
Billijkheid: ............................................................................................................................................ 42
Rechtspraak: ........................................................................................................................................ 42
Rechtsleer:........................................................................................................................................... 42
Eenzijdige verklaringen en handelingen: ................................................................................................ 42
Enkele internationale organisaties: ........................................................................................................... 43
De 6 bestuursorganen:.......................................................................................................................... 43
Andere internationale rechtscolleges: ....................................................................................................... 45
De Raad van Europa ............................................................................................................................. 46
Een voorbeeld van een supranationale organisatie: ................................................................................... 46
Europese rechtsbronnen.............................................................................................................................. 48
A) Primair Europees recht: .................................................................................................................... 48
B) Secundair Europees recht: ! .............................................................................................................. 48
C) Rechtspraak:.................................................................................................................................... 48
D) Rechtsleer: ...................................................................................................................................... 48
Enkele instellingen van de Europese Unie: ................................................................................................ 49
A. Het Europees Parlement: .................................................................................................................. 49
B. De Europese Raad: ........................................................................................................................... 49
C. De Raad van de EU: .......................................................................................................................... 49
D. De Europese Commissie:.................................................................................................................. 50
E. De Europese rechtscolleges: ............................................................................................................. 50
F. De Europese Centrale Bank: .............................................................................................................. 51
G. De Europese Investeringsbank: ......................................................................................................... 51
H. De Europese Rekenkamer: ................................................................................................................ 51
De “speciale operatie” van Rusland in Oekraïne: ....................................................................................... 51
2
Hanne Doomst
, Juridische bronnen
Wat als er een conflict is tussen het internationale en het nationale recht? ............................................. 55
Hiërarchie der normen ............................................................................................................................. 55
4. De organisatie van de rechterlijke macht ................................................................................................... 56
Actoren in een procedure ......................................................................................................................... 56
Mogelijkheden tot rechtsingang............................................................................................................. 56
Verloop van een juridische procedure:................................................................................................... 56
Rechtscolleges ........................................................................................................................................ 59
Het vredegerecht: ................................................................................................................................. 59
De politierechtbank: ............................................................................................................................. 59
De rechtbank van eerste aanleg: ........................................................................................................... 60
De arrondissementsrechtbank: ............................................................................................................. 61
Hof van Assisen: ................................................................................................................................... 61
De ondernemingsrechtbank: ................................................................................................................. 62
De arbeidsrechtbank: ........................................................................................................................... 62
Het arbeidshof: .................................................................................................................................... 62
Het hof van beroep: .............................................................................................................................. 62
Het Hof van Cassatie: ........................................................................................................................... 63
Terminologie ........................................................................................................................................ 63
Justitiehuizen ....................................................................................................................................... 64
Bureau voor Juridische bijstand ............................................................................................................. 64
Andere rechtscolleges (buiten de rechterlijke macht) ................................................................................ 65
Andere administratieve rechtscolleges: ................................................................................................. 66
Arbitrage .................................................................................................................................................. 67
5. Subjectieve rechten ................................................................................................................................. 67
Enkele begrippen ..................................................................................................................................... 67
Indelingen van de subjectieve rechten ...................................................................................................... 68
1. Privaatrechtelijke subjectieve rechten ............................................................................................... 68
2. Publiekrechtelijke subjectieve rechten: .............................................................................................. 68
Contractenrecht ................................................................................................................................... 69
Er bestaan 4 essentiële voorwaarden waar iedere overeenkomst cumulatief aan moet voldoen : ............. 70
Het buitencontractuele (aansprakelijkheids)recht ..................................................................................... 72
1. Aansprakelijkheid voor eigen daad ..................................................................................................... 73
2. Aansprakelijkheid van ouder voor de daden van hun minderjarige kinderen ......................................... 73
3. Aansprakelijkheid van onderwijzers en ambachtslieden ..................................................................... 73
4. Aansprakelijkheid van aanstellers ...................................................................................................... 73
5. Aansprakelijkheid voor zaken ............................................................................................................ 74
6. Aansprakelijkheid voor gebouwen ...................................................................................................... 74
3
Hanne Doomst