DEEL 2
architectuur en transformatie van de moderne wetenschap 1660-1960
Wetenschappers en architectuur, of
‘l’art de bastir’: Claude Perrault en
Christopher Wren
Thema’s
- relatie tussen die architectuur
- rol van de architect
- transformatie van het moderne weten
periode: hoogbarok in Rome (de late 17e eeuw met Bernini, Borromini, Guanini)
plaats: in Frankrijk (Parijs) en Engeland (Londen)
figuren: Perrault en Wren
nieuwe manier van denken: wetenschappelijk -> invloed op ontwikkeling architectuur
Oorlogen winnen en gradioos bouwen: Europese monarch in 17e eeuw
Barokarchitectuur verspreidt zich over heel Europa (bv: Stockholm), parallel aan militaire conflicten.
Henry IV: alleenheerser in Frankrijk, oorlog en architectuur zijn zijn 2 obsessies. (oorlogen winnen en
grandioos bouwen zijn de 2 doelen van een monarch in die tijd: begin 17e eeuw)
idee: goede heerser moet militair succes + indrukwekkende architectuur tonen
-> eerste koning die op geopolitieke wereldschaal gaat opleveren
FRANKRIJK
Place des Vosges (Vogezenplein) in 1612
Bouwproject met symbool van koninklijke macht en prestige
In opdracht van Henri IV -> hij steunt Samuel de Champlain (franse ontdekkingsreiziger + cartograaf)
gevolg: grote delen van Canada en VS worden Frans gebied (bv: New Orleans)
-> barok is een beetje een internationale stijl: één van eerste stijl die doordringt tot uithoeken van EU
-> niet beperkt tot Roomse context waarin het is ontstaan
, Henri geeft
duidelijk aan
wat verplichting
is van monarch
in 17e eeuw
LOUIS XIV
- langst regerende koning van Frankrijk
- regeerperiode: 1643-1715 -> werd koning op 5jarige leeftijd
- beschikt over giga leger (ong. ¼ van Franse mannen)
- zeer sterke, gecentraliseerde macht -> macht geconcentreerd in Versailles
manier waarop macht verdeeld is heeft veel invloed op kunststromingen
-> macht Frankrijk is gecentraliseerd: kunst gecentraliseerd in Parijs + meer uniforme stijl
-> macht Italië is versnipperd: verschillende steden -> verschillende barokstijlen + diverse stijl
Paleis van Versailles
- paleis als centrum van georganiseerd territorium
- focus niet enkel op Versailles zelf maar ook op organisatie van volledige ruimte
- totale ruimtelijke aanpak omvat: tuinen, dorp, volledige omgeving -> niet alleen geometrie,
maar totale inrichting
- natuur wordt omgevormd tot ‘man made’ cultuurlandschap -> grootschalige ingreep in
landschap
kenmerken barok: grootsheid, controle, overweldigende schaal
Place Vendôme
Grootschalige reorganisatie vraagt: uniformiteit van alle onderdelen -> alles wordt strak en
gecontroleerd ingericht
-> Frankrijk: minder plasticiteit (bewegelijkheid, dynamiek), meer orde en regelmaat
-> Italië: meer dynamiek en expressie (typisch barok)
Franse stijl: classicisme
➢ kenmerken: steng, geordend, evenwicht
➢ relatie met barok: zelfde periode barok (17e eeuw), maar zet zich gedeeltelijk af tegen barok
franse architectuur = geordend en uniform (classicisme)
italiaanse barok = dynamisch en expressief
,Colbert en Blondel: staatsarchitectuur en de creatie van de Académie
Creatie van staatsarchitectuur in Frankrijk
Idee: één uniforme architectuurstijl in het hele rijk -> architectuur die centrale regels volgt van staat
Académie royale d’architecture
Opgericht door belangrijke figuur: Jean-Baptiste Colbert (één van belangrijkste ministers v Fr koning)
doel: controle en standaardisering van architectuur
Ook academies voor: schilderkunst, beeldhouwkunst, dans, muziek…
➔ deze academies = controlemechanisme, allemaal onder één gezag (staat -> koning + ministers)
• regels en organisaties: stikte regels opgelegd van bovenaf -> 1e directeur: Jacques-François
• werking academie: 2 lezingen per week (theorie + techniek -> bv: perspectief, meetkunde)
geen volwaardig onderwijs zoals vandaag, wel sterke invloed en controle op architectuur
Architectuur in Frankrijk = door de staat gestuurd en gecontroleerd
Academies zorgen voor uniformiteit en verspreiding van regels
Oostelijke Vleugel van het Louvre
Toen = koninklijke residentie, NU = museum
Oudste deel
Tuilerieënpaleis
Grandes Galleties = verbindingsstuk
Situatie voor Louis XIV:
- Centraal gedeelte met lange vleugel langs de Seine (volledig uitgebouwd door Henri IV)
- Tuilerieënpaleis als afsluiting
- Extra wand: stond loodrecht, zal later afbranden
Uitbreiding van Louvre
- Plan: nieuwe koer (binnenplaats) aan andere zijde van oude complex
- Belangrijkste focus: ontwerp van oostelijke gevel
-> 1e ontwerp door Louis Le Vau (1e architect van koning), ontwerp niet uitgevoerd
-> meerdere voorstellen door andere architecten, maar niet overtuigend genoeg
-> internationale zoektocht: Europese (Italiaanse) architecten aanspreken vr ontwerp
, Voorstel van Bernini
- Kenmerken van gevel: speels, beweging, dynamiek, Italiaanse barokstijl
- Werkt meerdere schetsen uit -> finaal ontwerp
Probleem tijdens uitvoering: twijfel bij Jean-Baptiste Colbert -> mag zo belangrijk project dr Italiaan
uitgevoerd worden? -> gevolg: werken worden stop gezet, Bernini terug naar Rome
➔ Franse architectuur: rechtlijnig
➔ Italiaanse architectuur: gebogen lijnen
Oplossing: Le petit conseil
= comité, opgericht door Colbert
doel: beslissen over definitieve ontwerp van oostgevel
Leden v comité: Le Vau, Charles Le Brun (hofschilder voor Lodewijk of Louis XIV) en Claude Perrault
Claude Perrault, Bernini en de projecten voor het Louvre
CLAUDE PERRAULT
- Oorspronkelijk geen architect want geen opleiding in architectuur
- Geleerde die traktaten schreef over (geneeskunde, dierkunde, mechanica, botania,..)
Hoe komt Perrault in Le petit conseil terecht?
1. Connecties: hij was broer van Charles Perrault = secretaris van Jean-Baptiste Colbert
2. Taalkennis: beheerst Latijn + Grieks -> belangrijk voor Colbert
→ Colbert zocht iemand die architectura van Vitruvius kon vertalen + aanpassen + corrigeren
→ doel: dit moest standaardwerk worden voor academie
Komt via deze opdracht in contact met architectuur -> zijn kennis van mechanica helpt
Uiteindelijk: ontwerper van oostgevel van Louvre
nieuwe Observatorium voor de Académie des Sciences in Parijs
- strakke, pure architectuur, weinig decoratie
- zeer rigoureus (=streng, nauwkeurig) en gecontroleerd ontwerp
architectuur en transformatie van de moderne wetenschap 1660-1960
Wetenschappers en architectuur, of
‘l’art de bastir’: Claude Perrault en
Christopher Wren
Thema’s
- relatie tussen die architectuur
- rol van de architect
- transformatie van het moderne weten
periode: hoogbarok in Rome (de late 17e eeuw met Bernini, Borromini, Guanini)
plaats: in Frankrijk (Parijs) en Engeland (Londen)
figuren: Perrault en Wren
nieuwe manier van denken: wetenschappelijk -> invloed op ontwikkeling architectuur
Oorlogen winnen en gradioos bouwen: Europese monarch in 17e eeuw
Barokarchitectuur verspreidt zich over heel Europa (bv: Stockholm), parallel aan militaire conflicten.
Henry IV: alleenheerser in Frankrijk, oorlog en architectuur zijn zijn 2 obsessies. (oorlogen winnen en
grandioos bouwen zijn de 2 doelen van een monarch in die tijd: begin 17e eeuw)
idee: goede heerser moet militair succes + indrukwekkende architectuur tonen
-> eerste koning die op geopolitieke wereldschaal gaat opleveren
FRANKRIJK
Place des Vosges (Vogezenplein) in 1612
Bouwproject met symbool van koninklijke macht en prestige
In opdracht van Henri IV -> hij steunt Samuel de Champlain (franse ontdekkingsreiziger + cartograaf)
gevolg: grote delen van Canada en VS worden Frans gebied (bv: New Orleans)
-> barok is een beetje een internationale stijl: één van eerste stijl die doordringt tot uithoeken van EU
-> niet beperkt tot Roomse context waarin het is ontstaan
, Henri geeft
duidelijk aan
wat verplichting
is van monarch
in 17e eeuw
LOUIS XIV
- langst regerende koning van Frankrijk
- regeerperiode: 1643-1715 -> werd koning op 5jarige leeftijd
- beschikt over giga leger (ong. ¼ van Franse mannen)
- zeer sterke, gecentraliseerde macht -> macht geconcentreerd in Versailles
manier waarop macht verdeeld is heeft veel invloed op kunststromingen
-> macht Frankrijk is gecentraliseerd: kunst gecentraliseerd in Parijs + meer uniforme stijl
-> macht Italië is versnipperd: verschillende steden -> verschillende barokstijlen + diverse stijl
Paleis van Versailles
- paleis als centrum van georganiseerd territorium
- focus niet enkel op Versailles zelf maar ook op organisatie van volledige ruimte
- totale ruimtelijke aanpak omvat: tuinen, dorp, volledige omgeving -> niet alleen geometrie,
maar totale inrichting
- natuur wordt omgevormd tot ‘man made’ cultuurlandschap -> grootschalige ingreep in
landschap
kenmerken barok: grootsheid, controle, overweldigende schaal
Place Vendôme
Grootschalige reorganisatie vraagt: uniformiteit van alle onderdelen -> alles wordt strak en
gecontroleerd ingericht
-> Frankrijk: minder plasticiteit (bewegelijkheid, dynamiek), meer orde en regelmaat
-> Italië: meer dynamiek en expressie (typisch barok)
Franse stijl: classicisme
➢ kenmerken: steng, geordend, evenwicht
➢ relatie met barok: zelfde periode barok (17e eeuw), maar zet zich gedeeltelijk af tegen barok
franse architectuur = geordend en uniform (classicisme)
italiaanse barok = dynamisch en expressief
,Colbert en Blondel: staatsarchitectuur en de creatie van de Académie
Creatie van staatsarchitectuur in Frankrijk
Idee: één uniforme architectuurstijl in het hele rijk -> architectuur die centrale regels volgt van staat
Académie royale d’architecture
Opgericht door belangrijke figuur: Jean-Baptiste Colbert (één van belangrijkste ministers v Fr koning)
doel: controle en standaardisering van architectuur
Ook academies voor: schilderkunst, beeldhouwkunst, dans, muziek…
➔ deze academies = controlemechanisme, allemaal onder één gezag (staat -> koning + ministers)
• regels en organisaties: stikte regels opgelegd van bovenaf -> 1e directeur: Jacques-François
• werking academie: 2 lezingen per week (theorie + techniek -> bv: perspectief, meetkunde)
geen volwaardig onderwijs zoals vandaag, wel sterke invloed en controle op architectuur
Architectuur in Frankrijk = door de staat gestuurd en gecontroleerd
Academies zorgen voor uniformiteit en verspreiding van regels
Oostelijke Vleugel van het Louvre
Toen = koninklijke residentie, NU = museum
Oudste deel
Tuilerieënpaleis
Grandes Galleties = verbindingsstuk
Situatie voor Louis XIV:
- Centraal gedeelte met lange vleugel langs de Seine (volledig uitgebouwd door Henri IV)
- Tuilerieënpaleis als afsluiting
- Extra wand: stond loodrecht, zal later afbranden
Uitbreiding van Louvre
- Plan: nieuwe koer (binnenplaats) aan andere zijde van oude complex
- Belangrijkste focus: ontwerp van oostelijke gevel
-> 1e ontwerp door Louis Le Vau (1e architect van koning), ontwerp niet uitgevoerd
-> meerdere voorstellen door andere architecten, maar niet overtuigend genoeg
-> internationale zoektocht: Europese (Italiaanse) architecten aanspreken vr ontwerp
, Voorstel van Bernini
- Kenmerken van gevel: speels, beweging, dynamiek, Italiaanse barokstijl
- Werkt meerdere schetsen uit -> finaal ontwerp
Probleem tijdens uitvoering: twijfel bij Jean-Baptiste Colbert -> mag zo belangrijk project dr Italiaan
uitgevoerd worden? -> gevolg: werken worden stop gezet, Bernini terug naar Rome
➔ Franse architectuur: rechtlijnig
➔ Italiaanse architectuur: gebogen lijnen
Oplossing: Le petit conseil
= comité, opgericht door Colbert
doel: beslissen over definitieve ontwerp van oostgevel
Leden v comité: Le Vau, Charles Le Brun (hofschilder voor Lodewijk of Louis XIV) en Claude Perrault
Claude Perrault, Bernini en de projecten voor het Louvre
CLAUDE PERRAULT
- Oorspronkelijk geen architect want geen opleiding in architectuur
- Geleerde die traktaten schreef over (geneeskunde, dierkunde, mechanica, botania,..)
Hoe komt Perrault in Le petit conseil terecht?
1. Connecties: hij was broer van Charles Perrault = secretaris van Jean-Baptiste Colbert
2. Taalkennis: beheerst Latijn + Grieks -> belangrijk voor Colbert
→ Colbert zocht iemand die architectura van Vitruvius kon vertalen + aanpassen + corrigeren
→ doel: dit moest standaardwerk worden voor academie
Komt via deze opdracht in contact met architectuur -> zijn kennis van mechanica helpt
Uiteindelijk: ontwerper van oostgevel van Louvre
nieuwe Observatorium voor de Académie des Sciences in Parijs
- strakke, pure architectuur, weinig decoratie
- zeer rigoureus (=streng, nauwkeurig) en gecontroleerd ontwerp
