INSTRUCTIEPSYCHOLOGIE
EN TECHNOLOGIE
PROF. JOKE TORBEYNS
1
,Inhoudsopgave
1. inleiding.......................................................................................................................... 5
2. visies op cognitie, leren en onderwijzen.........................................................................5
2.1. associationistische / Behavioristische benaderingen................................................5
2.2. cognitieve benadering.............................................................................................. 8
2.3. constructivisme...................................................................................................... 10
2.4. Situated cognition................................................................................................... 11
2.5 Korte samenvatting van de standpunten..............................................................13
3. Leren algemeen omschreven........................................................................................ 14
4. Soorten leren................................................................................................................ 14
4.1. Domeinspecifieke kennis........................................................................................15
4.1.1 Feiten................................................................................................................ 15
4.1.2 Begrippen en begripsstructuren........................................................................16
4.1.3 Procedures......................................................................................................... 18
4.1.4 Organisatie van domeinspecifieke kennis bij novieten en experts.....................19
4.2 Cognitieve strategieën............................................................................................. 19
4.2.1 Leerstrategieën................................................................................................. 19
4.2.2 Heuristieken...................................................................................................... 20
4.3 Motorische vaardigheden........................................................................................21
4.4. Attitudes en motivatie............................................................................................ 21
4.5 Meta-kennis en –vaardigheden................................................................................22
4.5.1 Metacognitieve kennis en vaardigheden...........................................................22
4.5.2. Dynamisch-affectieve meta-kennis en –vaardigheden......................................23
5. besluit........................................................................................................................... 25
5.1 Leren is een constructief proces..............................................................................25
5.2 De rol van voorkennis.............................................................................................. 25
5.3. Intentioneel en incidenteel leren............................................................................25
5.4 Authentiek leren en transfer....................................................................................26
5.5 Leren: een solitair of een sociaal gebeuren.............................................................26
5.6 Zelfgestuurd leren................................................................................................... 26
1. Inleiding........................................................................................................................ 28
2. Wat is onderwijzen?...................................................................................................... 28
3. Beslissingen over onderwijzen......................................................................................29
3.1 Kenmerken van de lerenden....................................................................................29
3.2 Onderwijsdoelen...................................................................................................... 30
3.2 Afrondende bedenkingen......................................................................................... 32
2
,4. Beslissingen over vormgeving van onderwijs betreffende de leerinhouden/leertaken, de
werkvormen, de media en de evaluatie............................................................................32
4.1 Selecteren en ordenen van inhouden / leertaken....................................................32
4.2 Werkvormen............................................................................................................ 35
4.3 Media....................................................................................................................... 36
4.4 Evaluatie.................................................................................................................. 37
Evaluatie is divers: onderscheidingen en invalshoeken..............................................37
kwaliteitscriteria......................................................................................................... 38
4.4.3 beoordelen........................................................................................................ 39
5. Besluit........................................................................................................................... 39
1. Inleiding........................................................................................................................ 41
2. evaluatie-instrumenten................................................................................................. 41
2.1 toetsen, overhoringen, examens.............................................................................41
2.2 observaties.............................................................................................................. 42
2.3 vaardigheidstaken (‘performance assessment’)......................................................43
2.4 Portfolio................................................................................................................... 43
2.5 assessment center / development center................................................................45
1. inleiding........................................................................................................................ 46
2. Geprogrammeerde instructie........................................................................................46
3. Cognitive apprenticeship.............................................................................................. 48
3.1 Leerinhoud............................................................................................................... 49
3.2 Onderwijsactiviteiten............................................................................................... 49
3.3 Sequentie van leertaken.......................................................................................... 50
3.4 Sociale context........................................................................................................ 50
3.5 voorbeelden............................................................................................................. 51
4. ontdekkend leren.......................................................................................................... 52
5. Probleemgestuurd onderwijs......................................................................................... 53
6. Competentiegericht opleiden........................................................................................54
INLEIDING
= Geen examenstof, enkel basis-dingen voor de rest van de cursus
Leren en onderwijzen: 3 te onderscheiden niveaus:
Micro = interactie tussen onderwijze en lerende
Meso = schoolniveau
Macro = nationale context
Doel onderwijs = leren ondersteunen belangrijk dat we inzicht hebben in “leren”
3
, Zie andere begrippen cursus inleiding
4
EN TECHNOLOGIE
PROF. JOKE TORBEYNS
1
,Inhoudsopgave
1. inleiding.......................................................................................................................... 5
2. visies op cognitie, leren en onderwijzen.........................................................................5
2.1. associationistische / Behavioristische benaderingen................................................5
2.2. cognitieve benadering.............................................................................................. 8
2.3. constructivisme...................................................................................................... 10
2.4. Situated cognition................................................................................................... 11
2.5 Korte samenvatting van de standpunten..............................................................13
3. Leren algemeen omschreven........................................................................................ 14
4. Soorten leren................................................................................................................ 14
4.1. Domeinspecifieke kennis........................................................................................15
4.1.1 Feiten................................................................................................................ 15
4.1.2 Begrippen en begripsstructuren........................................................................16
4.1.3 Procedures......................................................................................................... 18
4.1.4 Organisatie van domeinspecifieke kennis bij novieten en experts.....................19
4.2 Cognitieve strategieën............................................................................................. 19
4.2.1 Leerstrategieën................................................................................................. 19
4.2.2 Heuristieken...................................................................................................... 20
4.3 Motorische vaardigheden........................................................................................21
4.4. Attitudes en motivatie............................................................................................ 21
4.5 Meta-kennis en –vaardigheden................................................................................22
4.5.1 Metacognitieve kennis en vaardigheden...........................................................22
4.5.2. Dynamisch-affectieve meta-kennis en –vaardigheden......................................23
5. besluit........................................................................................................................... 25
5.1 Leren is een constructief proces..............................................................................25
5.2 De rol van voorkennis.............................................................................................. 25
5.3. Intentioneel en incidenteel leren............................................................................25
5.4 Authentiek leren en transfer....................................................................................26
5.5 Leren: een solitair of een sociaal gebeuren.............................................................26
5.6 Zelfgestuurd leren................................................................................................... 26
1. Inleiding........................................................................................................................ 28
2. Wat is onderwijzen?...................................................................................................... 28
3. Beslissingen over onderwijzen......................................................................................29
3.1 Kenmerken van de lerenden....................................................................................29
3.2 Onderwijsdoelen...................................................................................................... 30
3.2 Afrondende bedenkingen......................................................................................... 32
2
,4. Beslissingen over vormgeving van onderwijs betreffende de leerinhouden/leertaken, de
werkvormen, de media en de evaluatie............................................................................32
4.1 Selecteren en ordenen van inhouden / leertaken....................................................32
4.2 Werkvormen............................................................................................................ 35
4.3 Media....................................................................................................................... 36
4.4 Evaluatie.................................................................................................................. 37
Evaluatie is divers: onderscheidingen en invalshoeken..............................................37
kwaliteitscriteria......................................................................................................... 38
4.4.3 beoordelen........................................................................................................ 39
5. Besluit........................................................................................................................... 39
1. Inleiding........................................................................................................................ 41
2. evaluatie-instrumenten................................................................................................. 41
2.1 toetsen, overhoringen, examens.............................................................................41
2.2 observaties.............................................................................................................. 42
2.3 vaardigheidstaken (‘performance assessment’)......................................................43
2.4 Portfolio................................................................................................................... 43
2.5 assessment center / development center................................................................45
1. inleiding........................................................................................................................ 46
2. Geprogrammeerde instructie........................................................................................46
3. Cognitive apprenticeship.............................................................................................. 48
3.1 Leerinhoud............................................................................................................... 49
3.2 Onderwijsactiviteiten............................................................................................... 49
3.3 Sequentie van leertaken.......................................................................................... 50
3.4 Sociale context........................................................................................................ 50
3.5 voorbeelden............................................................................................................. 51
4. ontdekkend leren.......................................................................................................... 52
5. Probleemgestuurd onderwijs......................................................................................... 53
6. Competentiegericht opleiden........................................................................................54
INLEIDING
= Geen examenstof, enkel basis-dingen voor de rest van de cursus
Leren en onderwijzen: 3 te onderscheiden niveaus:
Micro = interactie tussen onderwijze en lerende
Meso = schoolniveau
Macro = nationale context
Doel onderwijs = leren ondersteunen belangrijk dat we inzicht hebben in “leren”
3
, Zie andere begrippen cursus inleiding
4