Gezondheidseconomie
Volledige samenvatting — Universiteit Gent — academiejaar 2025–2026
Prof. dr. Dominique Vandijck — Master Management en Beleid van de Gezondheidszorg —
schriftelijk examen
Wat zit erin
Alle lessen (1–9) uitgeschreven op basis van de colleges: de Belgische gezondheidszorg
in cijfers, bevoegdheden, value-based healthcare, conventie en supplementen,
groeinorm, kostendrijvers, financieringsmodellen (fee-for-service, capitatie, bundled
payment, P4Q), overconsumptie, antibiotica, Health in All Policies,
ziekenhuisnetwerken en laag- versus hoogvariabele zorg.
Gezondheidseconomische evaluatie: efficacy, effectiveness en efficiency, het farmaco-
economisch dossier, kosteneffectiviteit, QALY, ICER en het kosteneffectiviteitsvlak, met
het rekenvoorbeeld van de beslisboom volledig uitgewerkt.
Aanvulling uit de slides: de theorie die in de slides staat maar in de les minder
uitgebreid aan bod kwam (vraag naar zorg, moral hazard, aanbod-geïnduceerde vraag,
zorgsystemen, meten van utiliteit, Markov-modellen, sensitiviteitsanalyses).
Examentips van de docent doorheen de tekst (in het rood), een begrippenlijst per les
en achteraan een overzicht van het examen.
Goed om te weten
Het examen draait om inzicht en argumentatie, niet om reproductie. Daarom staan de
voorbeelden en actuele discussies uit de les er uitgebreid in. Er zijn geen slides overgenomen;
de figuren zijn zelf gemaakt. Cijfers zijn nagekeken tegen de slides van 2025–2026. Waar een
cijfer enkel mondeling in de les genoemd werd, staat dat erbij. De actualiteit verandert elk jaar,
dus vul die zeker aan met wat in jouw jaar besproken wordt.
1
,Inhoud
LES 1.......................................................................................................................................... 4
Deel 1: Introductie en Kadering.............................................................................................4
Deel 2: Doelpubliek, Onderwijsfilosofie en Organisatie........................................................5
Deel 3: Examen...................................................................................................................... 7
Deel 4: Praktische Afspraken & Conceptuele Start................................................................9
Deel 5: Kernconcepten Gezondheidseconomie...................................................................10
LES 2........................................................................................................................................ 11
Deel 6: Actualiteit en Maatschappelijke Discussie...............................................................11
Deel 7: Preventie, Beleid en Financiering............................................................................13
Deel 8: Waarom doen we aan Gezondheidsbeleid?............................................................15
LES 3........................................................................................................................................ 18
Deel 9: Complexiteit van het Belgische Zorgsysteem..........................................................18
Deel 10: Value-Based Healthcare & Focused Clinics............................................................20
Deel 11: De Financiering in Cijfers....................................................................................... 22
LES 4........................................................................................................................................ 24
Deel 12: De Conventiestatus en Toegankelijkheid...............................................................24
Deel 13: De Rol van de Patiënt en Begrotingskeuzes...........................................................26
Deel 14: De Groeinorm en de Kwaliteitsparadox.................................................................27
LES 5........................................................................................................................................ 28
Deel 15: De Budgettaire Realiteit en Toekomstprognoses...................................................28
Deel 16: Kostendrijvers in de Gezondheidszorg...................................................................31
Deel 17: Alternatieve Financieringsmodellen......................................................................32
LES 6........................................................................................................................................ 35
Deel 18: Naar een Geïntegreerd Zorgsysteem.....................................................................35
Deel 19: Overconsumptie en Medische Beeldvorming........................................................36
Deel 20: Oplossingen voor Efficiëntere Zorg........................................................................38
LES 7........................................................................................................................................ 40
Deel 21: Ondoelmatigheid, Overconsumptie en Antibiotica...............................................40
Deel 22: Variabiliteit en Medicatiegebruik..........................................................................42
Deel 23: Van Medicatie naar Omgeving..............................................................................43
2
,LES 8........................................................................................................................................ 45
Deel 24: Beleid, Preventie en Innovatie............................................................................... 45
Deel 25: Digitalisering, Fraude & Ziekenhuisnetwerken......................................................48
Deel 26: Ziekenhuisnetwerken in de Praktijk....................................................................... 51
Deel 27: Obstakels en Internationale Voorbeelden.............................................................54
LES 9........................................................................................................................................ 57
Deel 28: Toekomstvisie en synthese (slotles)......................................................................57
Deel 29: Gezondheidseconomische Evaluatie.....................................................................58
Deel 30: Methodologie van de Gezondheidseconomische Evaluatie..................................61
Aanvulling: theorie uit de slides..............................................................................................68
A. De vraag naar gezondheidszorg....................................................................................... 68
B. Uitgaven en eigen bijdragen (cijfers uit de slides)...........................................................70
C. Zorgsystemen..................................................................................................................70
D. Methoden van gezondheidseconomische evaluatie.......................................................71
Terminologielijst...................................................................................................................... 72
Examen Samenvatting & Tips.................................................................................................. 76
3
, LES 1
Deel 1: Introductie en Kadering
1.1 Mentale instelling en richting
Bij de start van dit academiejaar is het essentieel om stil te staan bij de persoonlijke motivatie
en richting. Als metafoor hiervoor wordt verwezen naar het nummer "Ruimtevaarder" van
Kommil Foo. Dit wordt door de docent beschouwd als een van de mooiste Nederlandstalige
nummers omdat het de essentie van leren en leven vat.
Het nummer verhaalt over een klein jongetje dat heel goed weet wat hij wil en waar hij naartoe
wil. Dit staat symbool voor de houding die van studenten in deze cursus wordt verwacht:
Schoolse kennis (wiskunde, taal) is belangrijk, maar niet altijd toereikend.
De kernvraag is: "Wat ga je zelf met die kennis doen?"
Het is cruciaal om een eigen doel voor ogen te hebben.
1.2 Het DNA van de docent
Om de docent en zijn manier van lesgeven te begrijpen, geeft hij drie kernwoorden die zijn
professionele DNA vormen.
De drie kernwaarden
1. Goesting: Elke dag zin hebben om te doen wat je mag doen.
2. Passie: Je werk uitvoeren met volledige overgave.
3. Verwonderen: Dit wordt beschouwd als het mooiste werkwoord. Het vermogen om je
te blijven verwonderen over wat de geneeskunde en het menselijk lichaam kunnen (bv.
het simpelweg kunnen bewegen van een arm), is een sleutel tot geluk en professionele
voldoening.
Nota: Deze waarden zijn niet enkel relevant voor de docent, maar vormen ook een uitdaging
voor de toekomst van de gezondheidszorg. Mentale gezondheid en arbeidsvreugde zullen in de
nabije toekomst cruciale thema's blijven.
1.3 Casus uit de praktijk: Het belang van diagnostiek en preventie
De docent opent met een ingrijpende casus uit zijn eigen omgeving. Bij een kind werden
gezwollen oogleden twee keer aangezien voor een allergie of een insectenbeet, zonder
bijkomend onderzoek. Gezwollen oogleden bij een kind moeten echter altijd doen denken aan
een nierprobleem (nefrotisch syndroom); een eenvoudige urine- of bloedtest had dat
aangetoond. Door de late diagnose was de nierfunctie al grotendeels verloren en waren
dialyse en een transplantatie nodig.
4
Volledige samenvatting — Universiteit Gent — academiejaar 2025–2026
Prof. dr. Dominique Vandijck — Master Management en Beleid van de Gezondheidszorg —
schriftelijk examen
Wat zit erin
Alle lessen (1–9) uitgeschreven op basis van de colleges: de Belgische gezondheidszorg
in cijfers, bevoegdheden, value-based healthcare, conventie en supplementen,
groeinorm, kostendrijvers, financieringsmodellen (fee-for-service, capitatie, bundled
payment, P4Q), overconsumptie, antibiotica, Health in All Policies,
ziekenhuisnetwerken en laag- versus hoogvariabele zorg.
Gezondheidseconomische evaluatie: efficacy, effectiveness en efficiency, het farmaco-
economisch dossier, kosteneffectiviteit, QALY, ICER en het kosteneffectiviteitsvlak, met
het rekenvoorbeeld van de beslisboom volledig uitgewerkt.
Aanvulling uit de slides: de theorie die in de slides staat maar in de les minder
uitgebreid aan bod kwam (vraag naar zorg, moral hazard, aanbod-geïnduceerde vraag,
zorgsystemen, meten van utiliteit, Markov-modellen, sensitiviteitsanalyses).
Examentips van de docent doorheen de tekst (in het rood), een begrippenlijst per les
en achteraan een overzicht van het examen.
Goed om te weten
Het examen draait om inzicht en argumentatie, niet om reproductie. Daarom staan de
voorbeelden en actuele discussies uit de les er uitgebreid in. Er zijn geen slides overgenomen;
de figuren zijn zelf gemaakt. Cijfers zijn nagekeken tegen de slides van 2025–2026. Waar een
cijfer enkel mondeling in de les genoemd werd, staat dat erbij. De actualiteit verandert elk jaar,
dus vul die zeker aan met wat in jouw jaar besproken wordt.
1
,Inhoud
LES 1.......................................................................................................................................... 4
Deel 1: Introductie en Kadering.............................................................................................4
Deel 2: Doelpubliek, Onderwijsfilosofie en Organisatie........................................................5
Deel 3: Examen...................................................................................................................... 7
Deel 4: Praktische Afspraken & Conceptuele Start................................................................9
Deel 5: Kernconcepten Gezondheidseconomie...................................................................10
LES 2........................................................................................................................................ 11
Deel 6: Actualiteit en Maatschappelijke Discussie...............................................................11
Deel 7: Preventie, Beleid en Financiering............................................................................13
Deel 8: Waarom doen we aan Gezondheidsbeleid?............................................................15
LES 3........................................................................................................................................ 18
Deel 9: Complexiteit van het Belgische Zorgsysteem..........................................................18
Deel 10: Value-Based Healthcare & Focused Clinics............................................................20
Deel 11: De Financiering in Cijfers....................................................................................... 22
LES 4........................................................................................................................................ 24
Deel 12: De Conventiestatus en Toegankelijkheid...............................................................24
Deel 13: De Rol van de Patiënt en Begrotingskeuzes...........................................................26
Deel 14: De Groeinorm en de Kwaliteitsparadox.................................................................27
LES 5........................................................................................................................................ 28
Deel 15: De Budgettaire Realiteit en Toekomstprognoses...................................................28
Deel 16: Kostendrijvers in de Gezondheidszorg...................................................................31
Deel 17: Alternatieve Financieringsmodellen......................................................................32
LES 6........................................................................................................................................ 35
Deel 18: Naar een Geïntegreerd Zorgsysteem.....................................................................35
Deel 19: Overconsumptie en Medische Beeldvorming........................................................36
Deel 20: Oplossingen voor Efficiëntere Zorg........................................................................38
LES 7........................................................................................................................................ 40
Deel 21: Ondoelmatigheid, Overconsumptie en Antibiotica...............................................40
Deel 22: Variabiliteit en Medicatiegebruik..........................................................................42
Deel 23: Van Medicatie naar Omgeving..............................................................................43
2
,LES 8........................................................................................................................................ 45
Deel 24: Beleid, Preventie en Innovatie............................................................................... 45
Deel 25: Digitalisering, Fraude & Ziekenhuisnetwerken......................................................48
Deel 26: Ziekenhuisnetwerken in de Praktijk....................................................................... 51
Deel 27: Obstakels en Internationale Voorbeelden.............................................................54
LES 9........................................................................................................................................ 57
Deel 28: Toekomstvisie en synthese (slotles)......................................................................57
Deel 29: Gezondheidseconomische Evaluatie.....................................................................58
Deel 30: Methodologie van de Gezondheidseconomische Evaluatie..................................61
Aanvulling: theorie uit de slides..............................................................................................68
A. De vraag naar gezondheidszorg....................................................................................... 68
B. Uitgaven en eigen bijdragen (cijfers uit de slides)...........................................................70
C. Zorgsystemen..................................................................................................................70
D. Methoden van gezondheidseconomische evaluatie.......................................................71
Terminologielijst...................................................................................................................... 72
Examen Samenvatting & Tips.................................................................................................. 76
3
, LES 1
Deel 1: Introductie en Kadering
1.1 Mentale instelling en richting
Bij de start van dit academiejaar is het essentieel om stil te staan bij de persoonlijke motivatie
en richting. Als metafoor hiervoor wordt verwezen naar het nummer "Ruimtevaarder" van
Kommil Foo. Dit wordt door de docent beschouwd als een van de mooiste Nederlandstalige
nummers omdat het de essentie van leren en leven vat.
Het nummer verhaalt over een klein jongetje dat heel goed weet wat hij wil en waar hij naartoe
wil. Dit staat symbool voor de houding die van studenten in deze cursus wordt verwacht:
Schoolse kennis (wiskunde, taal) is belangrijk, maar niet altijd toereikend.
De kernvraag is: "Wat ga je zelf met die kennis doen?"
Het is cruciaal om een eigen doel voor ogen te hebben.
1.2 Het DNA van de docent
Om de docent en zijn manier van lesgeven te begrijpen, geeft hij drie kernwoorden die zijn
professionele DNA vormen.
De drie kernwaarden
1. Goesting: Elke dag zin hebben om te doen wat je mag doen.
2. Passie: Je werk uitvoeren met volledige overgave.
3. Verwonderen: Dit wordt beschouwd als het mooiste werkwoord. Het vermogen om je
te blijven verwonderen over wat de geneeskunde en het menselijk lichaam kunnen (bv.
het simpelweg kunnen bewegen van een arm), is een sleutel tot geluk en professionele
voldoening.
Nota: Deze waarden zijn niet enkel relevant voor de docent, maar vormen ook een uitdaging
voor de toekomst van de gezondheidszorg. Mentale gezondheid en arbeidsvreugde zullen in de
nabije toekomst cruciale thema's blijven.
1.3 Casus uit de praktijk: Het belang van diagnostiek en preventie
De docent opent met een ingrijpende casus uit zijn eigen omgeving. Bij een kind werden
gezwollen oogleden twee keer aangezien voor een allergie of een insectenbeet, zonder
bijkomend onderzoek. Gezwollen oogleden bij een kind moeten echter altijd doen denken aan
een nierprobleem (nefrotisch syndroom); een eenvoudige urine- of bloedtest had dat
aangetoond. Door de late diagnose was de nierfunctie al grotendeels verloren en waren
dialyse en een transplantatie nodig.
4
