Samenvatting | Psychologie van Beweging en Inspanning | RUG | 2026/27

Psychologie van beweging en inspanning

Hoorcollege 1: hoofdstuk 1,2

Als je gaat trainen belast je je spieren en botten, die afhankelijk zijn van de fitheid en
uiteindelijk het herstel. Dit is op fysiek niveau, maar op psychosociaal niveau zijn er ook
invloeden.
Sport & exercise psychology:
- Op welke manieren hebben psychologische factoren een rol bij sport prestaties in
positieve en negatieve wegen?
- Hoe heeft fysieke activiteit geholpen in de psychologische ontwikkeling?
 The scientific study of people and their behaviors in sport and exercise + the practical
application of knowledge.


De geschiedenis van de sport psychologie
1. De vroege jaren (1895-1920)
 Triplett, fietsen/oprollen visdraad.
2. De Griffith periode
 Hielp bij initieren van de eerste coaching schools in US: leren over motivatie
en bewegingen. Hoe kunnen de psychologische kennis coaches daarbij
helpen.
3. Voorbereiden op de toekomst
 Henry, scholarly study of psychological aspects of sport and motor skill
acquisition. Bepaalde bewegingen aanleren
4. Establishment of academic sport Psychology (1966-1977)
5. Multidisciplinary science practice (1978-2000): mensen gingen als consultent in clubs
om die kennis over te dragen.


Sportpsychologen en bewegingswetenschappers doen onderzoek en dragen dit over aan
anderen (consultent) en geven deze theorieën ook door aan het onderwijs.


Sport psychologie
- Clinical psychology
 Extensive training in clinical psychology
 Treat athletes diagnosed with severe emotional disorders
- Education psychology
 Extensive training in sport and exercise science
 Mental coach
 Not trained to treat individuals
 Gezonde mensen beter maken in hun sport.




1

,Ethics of sport psychology
1. Competence
2. Integrity
3. Professional an scientific responsibility
4. Respect for people’s rights and dignity
5. Concern for welfare of others
6. Social responsibility


Scientific derived knowledge
- Strengths:
 Reliable
 Systematic and controlled
 Unbiased
- Limitations:
 Slow and conserative
 Reductionistic
 Lack of external validity


Degrees of Knowledge ‘’Theory’’ (kennis theorie)
Van zelfvertrouwen -> geen idee
1. Scientific method
2. Systematic observation
3. Single case study
4. Shared experience
5. Introspection
6. Intuition


Sport and exercise psychology as an art and a science
 The science of coaching, teching, or leadership focuses on using general scientific
principles.
 The art of coaching, teaching, or leadership is knowing when and how to
individualize these general principles. Contextual intelligence is critical.


Sport psychologie benaderingen
- Processen in het brein kunnen afleiden: psychofysiologie.
- Interactie tussen mensen verklaard gedrag: sociale psychologie.
- Mens heeft gedachten en interpretaties: cognitieve gedragspsychologie.
- Al het gedrag van mensen in natuurlijke omgeving te bestuderen in een dynamisch
systeem: dynamisch systeem.




2

,Hoorcollege 2 Motivation I: hoofdstuk 4

Motivatie: de rede waarvoor jij je bed uitkomt in de morgen, het is een beschrijving over
gedrag van mensen die iets zegt over de intensiteit van de dingen die ze doen.
- Heeft te maken met effort en bestaat uit 2 componenten:
 Richting kan verschillen, andere hobby’s maar zelfde studie bijvoorbeeld.
 Intensiteit heeft invloed.
- Approaches to motivation
 Participant centered (wat jij wilt)
 Situatuin centered (het gebouw, competitie, trainers, team)
 Interactional (wat anderen van jou willen)


An interactional view of motivation




Motiverende staat of drive = een interne toestand die een individu oriënteert op een
specifieke categorie doelen en die in de loop van de tijd op een omkeerbare manier kan
veranderen.
Incentives = De gewilde objecten of doelen die bestaan
inde externe omgeving, waarop gemotiveerd gedrag is
gericht. Ook wel bekrachtigers, beloningen of
doelengenoemd.




3

, Theorieën voor motivatie
1. Need achievement theory
 Interactie, persoonlijke en situationele factoren voorspellen gedrag.
 Deze theorie heeft twee motieven: succes bereiken of falen vermijden.




2. Attribution theory
 Hoe mensen succes en falen verklaren
 Bestaat uit 3 componenten:
o Stabiliteit, is er iets wat je op basis van je talent hebt bereikt of komt
het door geluk/ongeluk?
o Waar ligt de oorzaak? Kan bij jezelf liggen of bij anderen.
o Was de situatie controleerbaar? Een goed plan van tevoren bedacht.
 Attributions effect: expectations, emotional reacties (shame, pride) -> future
achievement motivation.




3. Competence motivation theory
 Mensen moeten zich bekwaam voelen in de taken die ze doen. Als dit goed
gaat, zijn ze in controle en kan de motivatie toenemen.
 Het gevoel van competent zijn, bepaald de motivatie.




4. Achievement goal theory
 Aan welke elementen kun je zelf werken om je doelen makkelijker te bereiken.
 Het stellen van typen doelen, er zijn 3 soorten:

4