STRAFPROCESRECHT
1
,Inhoudsopgave
Praktisch .................................................................................................................................................. 8
Inleiding ................................................................................................................................................... 8
Strafprocesrecht: ................................................................................................................................................. 8
verdeling: .................................................................................................................................................................................... 8
Doel: ............................................................................................................................................................................................ 8
Functies: ...................................................................................................................................................................................... 8
H1: ORGANEN EN PARTIJEN BIJ HET STRAFPROCES BETROKKEN ............................................................... 9
A. De politiediensten ................................................................................................................................................................... 9
B. Het openbaar Ministerie ....................................................................................................................................................... 12
C. De onderzoeksrechter ........................................................................................................................................................... 16
D. Onderzoeksgerechten........................................................................................................................................................... 18
E. De vonnisgerechten .............................................................................................................................................................. 20
F. De strafuitvoeringsrechtbanken (surb) ................................................................................................................................ 25
G. Hof van Cassatie (HvC) .......................................................................................................................................................... 26
H. De dader ............................................................................................................................................................................... 26
I. De benadeelde (slachtoffer)................................................................................................................................................... 28
J. De burgerrechtelijk aansprakelijke partij ............................................................................................................................... 28
K. De tussenkomende partij ...................................................................................................................................................... 29
H2: DE STRAFVORDERING ...................................................................................................................... 30
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 30
B. Uitoefening van de strafvordering ................................................................................................................. 30
1. Klacht .................................................................................................................................................................................... 30
2. Aangifte ................................................................................................................................................................................. 30
3. Machtiging ............................................................................................................................................................................ 31
C. Hinderpalen* bij de uitoefening van de strafvordering .................................................................................. 31
A) Gronden van schorsing van de strafvordering (3 vormen) ................................................................................................... 31
B) Gronden van verval van de strafvordering ........................................................................................................................... 33
H3: DE BURGERLIJKE VORDERING ........................................................................................................... 46
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 46
B. Het slachtoffer dat geen enkele actie heeft ondernomen ............................................................................... 46
C. De verklaring van de benadeelde persoon .................................................................................................... 46
D. De uitoefening van de burgerlijke vordering door de burgerlijke partij .......................................................... 47
1. de uitoefening van de burgerlijke vordering voor de strafrechter (vaak in de praktijk) ....................................................... 47
2. De uitoefening van de burgerlijke vordering voor de burgerlijke rechter ............................................................................ 55
E. Een bijzondere procedure: de bemiddeling .................................................................................................... 56
Doel bemiddeling: ..................................................................................................................................................................... 57
Wanneer mogelijk? ................................................................................................................................................................... 57
Wanneer niet mogelijk? ............................................................................................................................................................ 57
De bemiddelaar ......................................................................................................................................................................... 57
H4: HET OPSORINGSONDERZOEK (OO) ................................................................................................... 58
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 58
2
, Door wie? .................................................................................................................................................................................. 58
Belangrijkste kenmerk: afwezigheid van dwangmaatregelen .................................................................................................. 58
Proactieve recherche ................................................................................................................................................................ 59
B. Start van het opsporingsonderzoek ............................................................................................................... 60
Hoe? .......................................................................................................................................................................................... 60
Wie? .......................................................................................................................................................................................... 60
C. Het verloop van het OO ................................................................................................................................. 61
1. De relatie tussen het OM en de politiediensten ................................................................................................................... 61
2. De voornaamste opsporingshandeling ................................................................................................................................. 62
D. De actiemogelijkheden van de rechtstreekse belanghebbenden, de verdachte en de benadeelde, en derden83
1. De rechtstreeks belanghebbenden: inzage en/of afschrift van het strafdossier .................................................................. 83
2. De verdachte en de benadeelde persoon: verrichten van bijkomende opsporingshandelingen en controle op langdurige
opsporingsonderzoeken............................................................................................................................................................ 84
3. Derden: opheffing van een maatregel mbt. goederen en inzage en/of afschrift vh strafdossier ......................................... 87
H5: HET GERECHTELIJK ONDERZOEK ....................................................................................................... 89
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 89
B. Start van het GO ............................................................................................................................................ 89
1) Door het OM ......................................................................................................................................................................... 89
2) Door de benadeelde ............................................................................................................................................................. 89
3) In twee gevallen kan de onderzoeksrechter ‘zichzelf vatten’: .............................................................................................. 90
Wat gebeurt er dan? ................................................................................................................................................................. 90
Wat mag de onderzoeksrechter niet doen? ............................................................................................................................. 91
C) Verloop van het GO ....................................................................................................................................... 91
1. Algemene principes ............................................................................................................................................................... 91
2. De voornaamste onderzoekshandelingen ............................................................................................................................ 93
D. DE ACTIEMOGELIJKHEDEN VAN HET OPENBAAR MINISTERIE, DE RECHT- STREEKS BELANGHEBBENDEN, DE
INVERDENKINGGESTELDE EN DE BURGERLIJKE PARTIJ, EN DERDEN ................................................................. 111
1. Het openbaar ministerie: inzage in het strafdossier en algemene vorderingsbevoegdheid .............................................. 111
2. De rechtstreeks belanghebbenden: inzage en/of afschrift van het strafdossier ................................................................ 112
3. De inverdenkinggestelde en burgerlijke partij: verrichten van bijkomende onderzoeks- handelingen en controle op
langdurige gerechtelijke onderzoeken .................................................................................................................................... 113
4. Derden: opheffing van een onderzoekshandeling m.b.t. goederen en inzage en/of afschrift van het strafdossier........... 115
E. Het toezicht op het gerechtelijk onderzoek .................................................................................................. 116
1. Het klassiek toezicht op het GO .......................................................................................................................................... 116
2. Het facultatief toezicht op de bijzondere opsporingsmethoden tijdens het gerechtelijk onderzoek................................. 118
3. Het driemaandelijks toezicht op de burgerinfiltratie zolang deze niet is beëindigd ........................................................... 118
H6: DE VOORLOPIGE HECHTENIS .......................................................................................................... 120
A. Defintie ....................................................................................................................................................... 120
1. Doelstellingen ..................................................................................................................................................................... 120
2. Start van de procedure ....................................................................................................................................................... 120
B. De arrestatie ................................................................................................................................................ 120
A. Algemeen & termen............................................................................................................................................................ 120
2. Bij heterdaad en buiten heterdaad ..................................................................................................................................... 121
3. Vervolg ................................................................................................................................................................................ 121
3
, 4. Wat moet er allemaal gebeuren binnen die 48u? .............................................................................................................. 122
C. Het bevel tot medebrenging ........................................................................................................................ 122
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 122
2. De aard van het bevel ......................................................................................................................................................... 122
3. De duur ............................................................................................................................................................................... 123
D. Rechten van de persoon die van zijn vrijheid is berood bij verhoren voorafgaand aan de betekening van het
aanhoudingsbevel ........................................................................................................................................... 123
1. Recht 1: het voorafgaand vertrouwelijk overleg voorafgaand aan het eerste verhoor ...................................................... 123
2. Recht 2: Bijstand tijdens de verhoren ................................................................................................................................. 125
3. Overige rechten................................................................................................................................................................... 125
E. Het verlenen van het bevel tot aanhouding.................................................................................................. 126
1. Voorwaarden voor het verlenen van een aanhoudingsbevel ............................................................................................. 126
2. Geen rechtsmiddelen .......................................................................................................................................................... 129
3. Betekening .......................................................................................................................................................................... 129
4. De uitvoering van het bevel tot aanhouding....................................................................................................................... 130
5. Contactverboden (art. 20 WVH).......................................................................................................................................... 132
F. Verdere handhaving van de voorlopige hechtenis ........................................................................................ 133
1. De eerste handhaving van de voorlopige hechtenis ........................................................................................................... 134
2. De latere handhaving van de voorlopige hechtenis (art. 21 en 22 WVH) ........................................................................... 136
G. Rechten van de persoon bij verhoren tijdens de periode van de handhaving van de voorlopige hechtenis .. 138
H. Rechtsmiddelen tegen de eerste en latere handhavingen ............................................................................ 138
1. Hoger beroep tegen beschikkingen van de raadkamer ...................................................................................................... 138
2. Cassatieberoep tegen arresten van de KI ........................................................................................................................... 140
I. Tussentijdse opheffing van het aanhoudingsbevel door de onderzoeksrechter ............................................. 141
J. De vrijheid en invrijheidsstelling onder voorwaarden ................................................................................... 142
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 142
2. Voorwaarden ...................................................................................................................................................................... 142
3. Duur .................................................................................................................................................................................... 142
4. Opheffing of wijziging van de voorwaarden ....................................................................................................................... 142
5. Controle en sanctie ............................................................................................................................................................. 143
K. De vrijheid of invrijheidstelling mits betaling van een borgsom ................................................................... 143
1. Wat? .................................................................................................................................................................................... 143
2. Hoe? .................................................................................................................................................................................... 143
L. Informatieverstrekking aan slachtoffers ....................................................................................................... 144
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 144
2. Wat houdt het in? ............................................................................................................................................................... 144
M. Vergoeding wegens onregelmatige of onwerkzame voorlopige hechtenis .................................................. 144
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 144
2. Voorwaarden ...................................................................................................................................................................... 145
3. Procedure ............................................................................................................................................................................ 145
N. Overlevering en uitlevering ......................................................................................................................... 145
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 145
2. De overlevering ................................................................................................................................................................... 146
3. Uitlevering ........................................................................................................................................................................... 146
4
1
,Inhoudsopgave
Praktisch .................................................................................................................................................. 8
Inleiding ................................................................................................................................................... 8
Strafprocesrecht: ................................................................................................................................................. 8
verdeling: .................................................................................................................................................................................... 8
Doel: ............................................................................................................................................................................................ 8
Functies: ...................................................................................................................................................................................... 8
H1: ORGANEN EN PARTIJEN BIJ HET STRAFPROCES BETROKKEN ............................................................... 9
A. De politiediensten ................................................................................................................................................................... 9
B. Het openbaar Ministerie ....................................................................................................................................................... 12
C. De onderzoeksrechter ........................................................................................................................................................... 16
D. Onderzoeksgerechten........................................................................................................................................................... 18
E. De vonnisgerechten .............................................................................................................................................................. 20
F. De strafuitvoeringsrechtbanken (surb) ................................................................................................................................ 25
G. Hof van Cassatie (HvC) .......................................................................................................................................................... 26
H. De dader ............................................................................................................................................................................... 26
I. De benadeelde (slachtoffer)................................................................................................................................................... 28
J. De burgerrechtelijk aansprakelijke partij ............................................................................................................................... 28
K. De tussenkomende partij ...................................................................................................................................................... 29
H2: DE STRAFVORDERING ...................................................................................................................... 30
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 30
B. Uitoefening van de strafvordering ................................................................................................................. 30
1. Klacht .................................................................................................................................................................................... 30
2. Aangifte ................................................................................................................................................................................. 30
3. Machtiging ............................................................................................................................................................................ 31
C. Hinderpalen* bij de uitoefening van de strafvordering .................................................................................. 31
A) Gronden van schorsing van de strafvordering (3 vormen) ................................................................................................... 31
B) Gronden van verval van de strafvordering ........................................................................................................................... 33
H3: DE BURGERLIJKE VORDERING ........................................................................................................... 46
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 46
B. Het slachtoffer dat geen enkele actie heeft ondernomen ............................................................................... 46
C. De verklaring van de benadeelde persoon .................................................................................................... 46
D. De uitoefening van de burgerlijke vordering door de burgerlijke partij .......................................................... 47
1. de uitoefening van de burgerlijke vordering voor de strafrechter (vaak in de praktijk) ....................................................... 47
2. De uitoefening van de burgerlijke vordering voor de burgerlijke rechter ............................................................................ 55
E. Een bijzondere procedure: de bemiddeling .................................................................................................... 56
Doel bemiddeling: ..................................................................................................................................................................... 57
Wanneer mogelijk? ................................................................................................................................................................... 57
Wanneer niet mogelijk? ............................................................................................................................................................ 57
De bemiddelaar ......................................................................................................................................................................... 57
H4: HET OPSORINGSONDERZOEK (OO) ................................................................................................... 58
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 58
2
, Door wie? .................................................................................................................................................................................. 58
Belangrijkste kenmerk: afwezigheid van dwangmaatregelen .................................................................................................. 58
Proactieve recherche ................................................................................................................................................................ 59
B. Start van het opsporingsonderzoek ............................................................................................................... 60
Hoe? .......................................................................................................................................................................................... 60
Wie? .......................................................................................................................................................................................... 60
C. Het verloop van het OO ................................................................................................................................. 61
1. De relatie tussen het OM en de politiediensten ................................................................................................................... 61
2. De voornaamste opsporingshandeling ................................................................................................................................. 62
D. De actiemogelijkheden van de rechtstreekse belanghebbenden, de verdachte en de benadeelde, en derden83
1. De rechtstreeks belanghebbenden: inzage en/of afschrift van het strafdossier .................................................................. 83
2. De verdachte en de benadeelde persoon: verrichten van bijkomende opsporingshandelingen en controle op langdurige
opsporingsonderzoeken............................................................................................................................................................ 84
3. Derden: opheffing van een maatregel mbt. goederen en inzage en/of afschrift vh strafdossier ......................................... 87
H5: HET GERECHTELIJK ONDERZOEK ....................................................................................................... 89
A. Definitie ........................................................................................................................................................ 89
B. Start van het GO ............................................................................................................................................ 89
1) Door het OM ......................................................................................................................................................................... 89
2) Door de benadeelde ............................................................................................................................................................. 89
3) In twee gevallen kan de onderzoeksrechter ‘zichzelf vatten’: .............................................................................................. 90
Wat gebeurt er dan? ................................................................................................................................................................. 90
Wat mag de onderzoeksrechter niet doen? ............................................................................................................................. 91
C) Verloop van het GO ....................................................................................................................................... 91
1. Algemene principes ............................................................................................................................................................... 91
2. De voornaamste onderzoekshandelingen ............................................................................................................................ 93
D. DE ACTIEMOGELIJKHEDEN VAN HET OPENBAAR MINISTERIE, DE RECHT- STREEKS BELANGHEBBENDEN, DE
INVERDENKINGGESTELDE EN DE BURGERLIJKE PARTIJ, EN DERDEN ................................................................. 111
1. Het openbaar ministerie: inzage in het strafdossier en algemene vorderingsbevoegdheid .............................................. 111
2. De rechtstreeks belanghebbenden: inzage en/of afschrift van het strafdossier ................................................................ 112
3. De inverdenkinggestelde en burgerlijke partij: verrichten van bijkomende onderzoeks- handelingen en controle op
langdurige gerechtelijke onderzoeken .................................................................................................................................... 113
4. Derden: opheffing van een onderzoekshandeling m.b.t. goederen en inzage en/of afschrift van het strafdossier........... 115
E. Het toezicht op het gerechtelijk onderzoek .................................................................................................. 116
1. Het klassiek toezicht op het GO .......................................................................................................................................... 116
2. Het facultatief toezicht op de bijzondere opsporingsmethoden tijdens het gerechtelijk onderzoek................................. 118
3. Het driemaandelijks toezicht op de burgerinfiltratie zolang deze niet is beëindigd ........................................................... 118
H6: DE VOORLOPIGE HECHTENIS .......................................................................................................... 120
A. Defintie ....................................................................................................................................................... 120
1. Doelstellingen ..................................................................................................................................................................... 120
2. Start van de procedure ....................................................................................................................................................... 120
B. De arrestatie ................................................................................................................................................ 120
A. Algemeen & termen............................................................................................................................................................ 120
2. Bij heterdaad en buiten heterdaad ..................................................................................................................................... 121
3. Vervolg ................................................................................................................................................................................ 121
3
, 4. Wat moet er allemaal gebeuren binnen die 48u? .............................................................................................................. 122
C. Het bevel tot medebrenging ........................................................................................................................ 122
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 122
2. De aard van het bevel ......................................................................................................................................................... 122
3. De duur ............................................................................................................................................................................... 123
D. Rechten van de persoon die van zijn vrijheid is berood bij verhoren voorafgaand aan de betekening van het
aanhoudingsbevel ........................................................................................................................................... 123
1. Recht 1: het voorafgaand vertrouwelijk overleg voorafgaand aan het eerste verhoor ...................................................... 123
2. Recht 2: Bijstand tijdens de verhoren ................................................................................................................................. 125
3. Overige rechten................................................................................................................................................................... 125
E. Het verlenen van het bevel tot aanhouding.................................................................................................. 126
1. Voorwaarden voor het verlenen van een aanhoudingsbevel ............................................................................................. 126
2. Geen rechtsmiddelen .......................................................................................................................................................... 129
3. Betekening .......................................................................................................................................................................... 129
4. De uitvoering van het bevel tot aanhouding....................................................................................................................... 130
5. Contactverboden (art. 20 WVH).......................................................................................................................................... 132
F. Verdere handhaving van de voorlopige hechtenis ........................................................................................ 133
1. De eerste handhaving van de voorlopige hechtenis ........................................................................................................... 134
2. De latere handhaving van de voorlopige hechtenis (art. 21 en 22 WVH) ........................................................................... 136
G. Rechten van de persoon bij verhoren tijdens de periode van de handhaving van de voorlopige hechtenis .. 138
H. Rechtsmiddelen tegen de eerste en latere handhavingen ............................................................................ 138
1. Hoger beroep tegen beschikkingen van de raadkamer ...................................................................................................... 138
2. Cassatieberoep tegen arresten van de KI ........................................................................................................................... 140
I. Tussentijdse opheffing van het aanhoudingsbevel door de onderzoeksrechter ............................................. 141
J. De vrijheid en invrijheidsstelling onder voorwaarden ................................................................................... 142
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 142
2. Voorwaarden ...................................................................................................................................................................... 142
3. Duur .................................................................................................................................................................................... 142
4. Opheffing of wijziging van de voorwaarden ....................................................................................................................... 142
5. Controle en sanctie ............................................................................................................................................................. 143
K. De vrijheid of invrijheidstelling mits betaling van een borgsom ................................................................... 143
1. Wat? .................................................................................................................................................................................... 143
2. Hoe? .................................................................................................................................................................................... 143
L. Informatieverstrekking aan slachtoffers ....................................................................................................... 144
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 144
2. Wat houdt het in? ............................................................................................................................................................... 144
M. Vergoeding wegens onregelmatige of onwerkzame voorlopige hechtenis .................................................. 144
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 144
2. Voorwaarden ...................................................................................................................................................................... 145
3. Procedure ............................................................................................................................................................................ 145
N. Overlevering en uitlevering ......................................................................................................................... 145
1. Algemeen ............................................................................................................................................................................ 145
2. De overlevering ................................................................................................................................................................... 146
3. Uitlevering ........................................................................................................................................................................... 146
4
