Samenvatting OVV-1 | Anticonceptie & Prenatale Zorg | UvA | 2026/27

WC OVV-1
Anticonceptie

Belang van reproductieve gezondheid en toegang tot anticonceptie:

 Verbetering kans overleven zwangerschap en bevalling
 Gender gelijkheid
 Verbeterde gezondheid nageslacht
 Verbeterde uitkomst tav HIV
 Verbeterde kans op opleiding
 Reductie armoede

 Koperspiraal is het meest duurzaam
 Mirena: hormonale spiraal, eisprong wordt niet geremd , intra-uterien
-progesteron only preparaat

Anticonceptie algemeen:

 Combinatie van beide geslachtshormonen: progesteron en oestrogeen
 Progesteron: steroïd, sterkste negatieve terugkoppeling tussen de hypothalamus en
hypofyse, zorgt voor de ovulatieremming, endometrumatrofie
-androgeen effect: huid, haargroei, cardiovasculair
-
 Oestrogeen: toegevoegd voor controle bloedingsmomenten
-opbouw endometrium, cyclus en bloedingscontrole
-stijging van productie van SHBG: afname vrij circulerende steroïden
 Voorspelbare en regelbaar bloedverlies alleen bij combinatiemethode met constante
samenstelling
-monofasische AOC (samenstelling is constant)
-Vaginale ring
-Pleister
 Orale anticonceptie (monofasisch) meeste kans op amenorroe
 Ernstige bijwerking: kans op VTE in eerste jaar gebruik
 Kans op ischemische hart- en vaatziekten neemt vooral toe bij vrouwen > 35 jaar
 EE = oestrogeen
 Diana-35 was ontwikkeld als een anti-androgeen middel, maar nooit goedgekeurd,
seks killer, teratogeen = aangeboren afwijkingen geven
 Androgenen waakvlam voor seks
 Kies voor een anticonceptie middel met lage oestrogeen en licht-androgene werking
 Te laat starten met een nieuwe strip meest riskant van de pil

,WC OVV-1
Preconceptie- en prenatale zorg


Maternale sterfte: sterfte tijdens zwangerschap, kraambed, tot 1 week na de geboorte

 Directe sterfte: sterfte door toedoen van complicaties tijdens de zwangerschap
(overlijden door zwangerschap)
-meestal hypertensie problemen
-wereldwijd ligt oorzaak anders dan in NL
 Indirecte sterfte: overlijden door verergering van zwangerschap

Perinatale sterfte: wanneer baby levensvatbaar kan worden beschouwd

 Rond 24 weken
 Dismatuur: baby’s die te klein zijn, vaak gezien bij zwangere die hoge bloeddruk
problemen hebben
 Prematuur: baby’s die te vroeg zijn geboren
 Lage Epcar score (score op basis van ademhaling, kleur etc.)
 Congenitale afwijkingen
-in NL is het aantal congenitale afwijkingen in de perinatale periode lager dan in
andere werelddelen, omdat er in NL meer vaste screenings zijn om congenitale
afwijkingen te ontdekken
 OPLOSSING: gebruik maken van preconceptie zorg
 80% is ongeveer zwanger binnen 1 jaar
 40% lukt niet om zwanger te raken bij obesitas

Roken en zwangerschap
 Verminderde vruchtbaarheid
 Aangeboren afwijkingen
 Vroeggeboorte
 Grotere kans op overlijden
 Zwangerschapscomplicaties
 (Te) laag geboortegewicht
 Verminderde gezondheid op lange termijn

Alcohol en zwangerschap (tijdens)
 Alcohol gaat over de placenta heen dus bereikt de baby ook
 Gevolg: slaapstoornissen, mentale achterstand, zwakkere weerstand, miskraam,
afwijkingen aan organen, FAS
 Er kan niet voorspelt worden in hoeverre/in welke mate alcohol de baby aantast
-in welke mate kan de lever van de zwangere de alcohol afbreken?
-in welke mate kan de lever van de baby dit aan?

-correlatie bij roken en zwangerschap is dit veel meer voorspelbaar (CO en nicotine
meest schadelijk)

, -CO bindt zich al vast aan hemoglobine, waardoor er niet makkelijk O 2 kan worden
getransporteerd naar weefsels enz.

Gezond zwanger: wat moet je wel doen?
 Vitamine D: voor aanmaak van Calcium (voor botten)
 Gezond eten
 Foliumzuur 1 maand voor de conceptie slikken: vitamine B11
-bij niet slikken meer aanleg voor neurale buis effect voor baby
-3 weken vanaf het ontstaan van het embryo: kan dit al gezien worden
-bij 21 dagen embryo, ben je 1 week over tijd
-laatste menstruatie ligt 2 weken voor de conceptie
 Gezond gewicht hebben (BMI, obesitas)
 Waar de wieg staat
 Educatie (seksuele voorlichting)
 Racisme

Medicatie
 Met de arts overleggen of op Larek staat of het medicijn onschadelijk is voor
zwangerschap of dat er een optie is om de desbetreffende medicatie te vervangen is
-alle medicatie

Anamnese
 Familie anamnese: chronische ziekten, congenitale afwijkingen
 Obstetrische voorgeschiedenis : verloskundige voorgeschiedenis (voorgaande
zwangerschappen)
 Op 22e leeftijd meest vruchtbaar en gunstig om zwanger te worden

Terminologie
 EDLM: eerste dag laatste menstruatie
 AD: amenorroe duur
 Graviditeit: aantal zwangerschappen van 1 patiënt
 Pariteit: aantal keer dat je bevallen bent vanaf 16 week zwangersduur
 Progenituur: hoeveel kinderen er nog in leven zijn die de patiënt heeft wanneer die
voor je als arts zit
-gunstig en belangrijk voor medisch verloop en onderzoek tijdens zwangerschap

, HC OVV-1
Klachten rondom de zwangerschap: (patho) fysiologie


Multisysteem aanpassing op gebied van: geregeld door hormoonhuishouding
 Repiratoir
 Cardiovascualir
 Gastrointestinaal
 Hematlogisch
 Centraal zenuwstelsel
 Metabool


 Het ei springt open in de buikholte achter de uterus, sperma komt erbij, dan
ontspringt die vanaf de eileider, nestelt hij in de utures
 HCG houdt de concentratie van progesteron en oestrogeen hoog
-gebeurd via de syncytiotrofoblast
-HCG nodig om het corpus luteum in stand te houden
-corpus luteum produceert de progesteron en oestrogeen
-endometrium blijft in de secretoire fase: lekker dik warm voor de innesteling van het
ei
-afgifte van FSH wordt geremd

Progesteron
Fysiologisch:
 Allerbelangrijkste hormoon voor zwangerschao
 Maakt innesteling mogelijk
 Verminderen slijmsecretie in de cervix/ondoordringbaar voor spermatozoa
 Vanaf week 14 neemt placenta de aanmaak hiervan over
 Gladde spieren ontspannen hierdoor; vooral baarmoeder spier
 Ontwikkeling van melkklieren
 Verhoogd ademminuutvolume (CO2 gevoeligheid)

Metabool:
 Belangrijkste voedingsbron is glucose voor de baby; het lichaam reageert niet meer
zoveel op insuline, je kan meer glucose hebben
 Placenta, dus baby, heeft vet nodig

Oestrogeen
Nieuwe productie van:
 Placenta cellen
 Borstweefsel
 Huid- en haarcellen
 Bloedcellen: je trekt meer zuurstof moet binden aan Hb van rode bloedcellen, dus
beenmerg maakt meer aan