lOMoAR cPSD| 11261048
Inhoudsopgave
1 KENNISMAKING MET DE PSYCHOLOGIE.................................................................................... 3
1.1 DEFINITIE VAN DE PSYCHOLOGIE...................................................................................... 4
1.2 WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE EN INTUÏTIEVE MENSENKENNIS................................4
1.3 GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE..............................................................................4
1.3.1 Verre voorgeschiedenis............................................................................................... 4
1.3.2 Directe voorgeschiedenis............................................................................................ 4
1.3.3 Wetenschap van bewustzijn........................................................................................ 4
1.3.4 Behavioristische revolutie........................................................................................... 5
1.3.5 Nieuwe klemtonen Europa........................................................................................... 5
1.3.6 Amerika en de herontdekking..................................................................................... 6
1.3.8 Hedendaagse stromingen............................................................................................ 6
1.4 BIJLAGEN OP SOFIA............................................................................................................ 8
1.4.1 Bijlage 1.3: psychotherapeutische scholen.................................................................8
2 HET ZENUWSTELSEL.............................................................................................................. 10
3 DE WAARNEMING................................................................................................................... 10
3.1 HET WAARNEMINGSPROCES............................................................................................ 10
3.1.1 Prikkel tot waarneming.............................................................................................. 10
3.2 SELECTEREN.................................................................................................................... 10
3.2.1 Zintuigen................................................................................................................... 10
Meer dan 5 zintuigen.......................................................................................................... 10
3.2.2 Waarneembare spectrum......................................................................................... 11
3.2.3 Beperkingen van de zintuigen...................................................................................11
3.2.4 Differentiële gevoeligheid......................................................................................... 11
3.2.5 Selctieve aandacht.................................................................................................... 11
3.3 STRUCTUREREN............................................................................................................... 12
3.3.1 Figuur en achtergrond............................................................................................... 12
3.3.2 Structureringsfactoren.............................................................................................. 12
3.3.3 Gestalten................................................................................................................... 13
3.4 INTERPRETEREN.............................................................................................................. 17
3.4.1 Vroegere ervaringen.................................................................................................. 17
3.4.2 Dynamische – affectieve ingesteldheid.....................................................................17
3.4.3 Brede situatie............................................................................................................ 17
3.5 BIJLAGEN OP SOFIA:......................................................................................................... 18
3.5.1 Bijlage 3.2 : prikkels opvangen.................................................................................. 18
3.5.2 Bijlage 3.4 : het zien.................................................................................................. 18
4 ²HET GEHEUGEN.................................................................................................................... 19
4.1 DE VELE BETEKENISSEN.................................................................................................. 19
1
, lOMoAR cPSD| 11261048
4.1.1 Automatisch en bewuste nawerking..........................................................................19
4.1.2 Tijdsduur en capaciteit.............................................................................................. 19
4.2 INPRENTING..................................................................................................................... 21
4.2.1 Struturering............................................................................................................... 22
4.2.2 Cues of ophaalwijzes................................................................................................. 22
4.3 LATENTIEPERIODE........................................................................................................... 23
4.3.1 Vergeetproces........................................................................................................... 23
4.3.2 Waardoor vergeten.................................................................................................... 24
4.4 REPRODUCTIE.................................................................................................................. 24
4.4.1 Oproepen herinneringen........................................................................................... 24
4.4.2 Bijlagen op Sofia:....................................................................................................... 26
4.4.3 Bijlage 4.1 : mneministen.......................................................................................... 26
4.5 SOORTEN......................................................................................................................... 27
4.6 KLASSIEKE CONDITIONERING.......................................................................................... 27
4.6.1 Eigenlijke conditioneringsproces............................................................................... 27
4.6.2 Bijkomende processen.............................................................................................. 28
4.6.3 Een cognitieve interpretatie van de KC....................................................................30
4.6.4 Toepassing................................................................................................................ 30
4.6.5 Leren door gissen en missen..................................................................................... 30
4.6.6 Cognitieve interpretatie van operant leren...............................................................31
4.6.7 Operante conditionerings-mechanismen...................................................................32
4.7 MODELING....................................................................................................................... 35
4.8 PRIMING (brein in bepaalde modus gezet, bepaalde richting denken)............................35
4.9 BIJLAGEN OP SOFIA:......................................................................................................... 35
4.9.1 Bijlage 5.1 : reclame als conditiononering.................................................................35
4.9.2 Bijlage 5.5 : priming.................................................................................................. 35
4.10 DE BOUWSTENEN VAN HET DENKEN............................................................................. 36
4.11 HET DENKEN IN ACTIE................................................................................................... 36
4.12 VALSTRIKKEN BIJ DENKEN.............................................................................................. 36
4.12.1 misleidende input.................................................................................................... 36
4.12.2 Inschattingsfouten................................................................................................... 37
6.4 Niet kennen.................................................................................................................... 38
6.5 INTELLIGENTIE ONDERZOEK............................................................................................ 38
6.5.1 Intelligentie, een moeilijk te vatten begrip................................................................38
6.6 BIJLAGEN OP SOFIA.......................................................................................................... 41
6.7 PRECISERING VAN DE VRAAGSTELLING...........................................................................41
6.7.1 Complexiteit.............................................................................................................. 41
6.8 ALGEMENE MOTIVATIE THEORIEËN.................................................................................42
6.8.1 Psychodynamisch theorie - Freud.............................................................................. 42
2
, lOMoAR cPSD| 11261048
6.8.2 Humanistische behoeftetheorie – Maslow.................................................................44
6.9 OMZETTING VAN BEHOEFTEN IN CONCRETE MOTIEVEN..................................................46
6.10 SPECIFIEKE MOTIVATIEMODELLEN................................................................................. 46
6.11 BIJLAGEN OP SOFIA:....................................................................................................... 46
6.11.1 Bijlage 7.2 : aapjes experiment............................................................................... 46
7 EMOTIES................................................................................................................................ 46
7.4 PLAATS VAN EMOTIE IN GEDRAG..................................................................................... 47
7.5 AUTONOME LICHAAMSVERANDERINGEN.........................................................................47
7.5.1 Belangrijkste.............................................................................................................. 47
7.5.2 Biologisch nut............................................................................................................ 49
7.5.3 Stress en hantering................................................................................................... 49
7.6 PSYCHOLOGISCHE ASPECTEN......................................................................................... 51
7.6.1 Belevingsaspect........................................................................................................ 51
7.6.2 Expressie................................................................................................................... 51
7.7 THEORIEËN OVER EMOTIES............................................................................................. 53
7.8 BIJLAGEN OP SOFIA:......................................................................................................... 53
7.8.1 Bijlage 8.1 : stemmingsstoornissen...........................................................................53
7.8.2 Bijlage 8.2 : leugendetector...................................................................................... 54
7.8.3 Bijlage 8.4 : mindfulness........................................................................................... 55
8 PERSOONLIJKHEID.................................................................................................................. 56
8.4 SITUERING EN DEFINITIE.................................................................................................. 56
8.5 HISTORISCHE EVOLUTIE PERSOONLIJKHEIDSTHEORIEËN.................................................56
8.5.1 Klassieke persoonlijkheidstheorieën..........................................................................56
8.5.2 Huidige visie.............................................................................................................. 58
Voorwetenschappelijke werkwijzen.......................................................................................... 61
Subjectief-wetenschappelijke methodes...................................................................................61
Objectief-wetenschappelijke meettechnieken..........................................................................61
1 KENNISMAKING MET DE PSYCHOLOGIE
3
, lOMoAR cPSD| 11261048
1.1 DEFINITIE VAN DE PSYCHOLOGIE
- Psychologie = (letterlijk) “de leer van de geest”
- Functieleer = de studie van de menselijke functies (emoties, denken,
fantasie, waarnemen, geheugen,…)
- Algemene psychologie = bestuderen van algemene processen en niet van het
afwijkende
Definitie van de psychologie:
“De wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale activiteiten van een individu”
- Verhaal van de Colombine (Schoolsutters)
- Psychologie = gedragswetenschappen
- Psychologen : gedrag individu , individuele factoren (zelfbeeld, spelletjes, muziek)
- Biologen : lichaamsprocessen (hormonen of hersenletsel)
- Sociologen : maatschappelijke invloeden, sociale gelegenheid ( cultuur, gezin, huiselijk
geweld)
1.2 WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE EN INTUÏTIEVE MENSENKENNIS
1.3 GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE
1.3.1 VERRE VOORGESCHIEDENIS
psychologie = zo oud als de mens zelf
oudheid -> filosofie hield zich bezig met psychologische kwesties
Middeleeuwen -> weinig
filosofie (Plato, Aristoteles en
Socrates)
1.3.2 DIRECTE VOORGESCHIEDENIS
1.3.2.1 ONTWIKKELING FILOSOFIE
- rationalisme: René Descartes
o de rede (het denken) is de enige manier om tot kennis te komen
o res cogitans (het geestelijke) – res extensa (het lichamelijke) = het dualisme
o methodische twijfel
- empirisme: John Locke, Francis Bacon, John stuart Mill
o kennis = macht
o denken vertroebelt de waarneming
o Tabulas rasa -> onbeschreven blad
o Het enige waar je zeker van kan zijn is wat je kan waarnemen
1.3.2.2 NATUURWETENSCHAPPEN
- nieuwe ontdekkingen -> nieuwe vragen
- psychofysica -> o.a. de wet van Weber
1.3.3 WETENSCHAP VAN BEWUSTZIJN
Wilhelm Wundt (1879!!)
Eerst laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
(in Leipzig) Vooral studie van de waarneming
1.3.3.1 STRUCTURALISME
Structuralisme (Titchener -> leerling Wundt)
- Structuur van het bewustzijn onderzoeken
- “Scheikunde van de geest”
- Introspectie (= letterlijk naar binnen kijken) en experimenten
1.3.3.2 FUNCTIONALISME
4
Inhoudsopgave
1 KENNISMAKING MET DE PSYCHOLOGIE.................................................................................... 3
1.1 DEFINITIE VAN DE PSYCHOLOGIE...................................................................................... 4
1.2 WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE EN INTUÏTIEVE MENSENKENNIS................................4
1.3 GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE..............................................................................4
1.3.1 Verre voorgeschiedenis............................................................................................... 4
1.3.2 Directe voorgeschiedenis............................................................................................ 4
1.3.3 Wetenschap van bewustzijn........................................................................................ 4
1.3.4 Behavioristische revolutie........................................................................................... 5
1.3.5 Nieuwe klemtonen Europa........................................................................................... 5
1.3.6 Amerika en de herontdekking..................................................................................... 6
1.3.8 Hedendaagse stromingen............................................................................................ 6
1.4 BIJLAGEN OP SOFIA............................................................................................................ 8
1.4.1 Bijlage 1.3: psychotherapeutische scholen.................................................................8
2 HET ZENUWSTELSEL.............................................................................................................. 10
3 DE WAARNEMING................................................................................................................... 10
3.1 HET WAARNEMINGSPROCES............................................................................................ 10
3.1.1 Prikkel tot waarneming.............................................................................................. 10
3.2 SELECTEREN.................................................................................................................... 10
3.2.1 Zintuigen................................................................................................................... 10
Meer dan 5 zintuigen.......................................................................................................... 10
3.2.2 Waarneembare spectrum......................................................................................... 11
3.2.3 Beperkingen van de zintuigen...................................................................................11
3.2.4 Differentiële gevoeligheid......................................................................................... 11
3.2.5 Selctieve aandacht.................................................................................................... 11
3.3 STRUCTUREREN............................................................................................................... 12
3.3.1 Figuur en achtergrond............................................................................................... 12
3.3.2 Structureringsfactoren.............................................................................................. 12
3.3.3 Gestalten................................................................................................................... 13
3.4 INTERPRETEREN.............................................................................................................. 17
3.4.1 Vroegere ervaringen.................................................................................................. 17
3.4.2 Dynamische – affectieve ingesteldheid.....................................................................17
3.4.3 Brede situatie............................................................................................................ 17
3.5 BIJLAGEN OP SOFIA:......................................................................................................... 18
3.5.1 Bijlage 3.2 : prikkels opvangen.................................................................................. 18
3.5.2 Bijlage 3.4 : het zien.................................................................................................. 18
4 ²HET GEHEUGEN.................................................................................................................... 19
4.1 DE VELE BETEKENISSEN.................................................................................................. 19
1
, lOMoAR cPSD| 11261048
4.1.1 Automatisch en bewuste nawerking..........................................................................19
4.1.2 Tijdsduur en capaciteit.............................................................................................. 19
4.2 INPRENTING..................................................................................................................... 21
4.2.1 Struturering............................................................................................................... 22
4.2.2 Cues of ophaalwijzes................................................................................................. 22
4.3 LATENTIEPERIODE........................................................................................................... 23
4.3.1 Vergeetproces........................................................................................................... 23
4.3.2 Waardoor vergeten.................................................................................................... 24
4.4 REPRODUCTIE.................................................................................................................. 24
4.4.1 Oproepen herinneringen........................................................................................... 24
4.4.2 Bijlagen op Sofia:....................................................................................................... 26
4.4.3 Bijlage 4.1 : mneministen.......................................................................................... 26
4.5 SOORTEN......................................................................................................................... 27
4.6 KLASSIEKE CONDITIONERING.......................................................................................... 27
4.6.1 Eigenlijke conditioneringsproces............................................................................... 27
4.6.2 Bijkomende processen.............................................................................................. 28
4.6.3 Een cognitieve interpretatie van de KC....................................................................30
4.6.4 Toepassing................................................................................................................ 30
4.6.5 Leren door gissen en missen..................................................................................... 30
4.6.6 Cognitieve interpretatie van operant leren...............................................................31
4.6.7 Operante conditionerings-mechanismen...................................................................32
4.7 MODELING....................................................................................................................... 35
4.8 PRIMING (brein in bepaalde modus gezet, bepaalde richting denken)............................35
4.9 BIJLAGEN OP SOFIA:......................................................................................................... 35
4.9.1 Bijlage 5.1 : reclame als conditiononering.................................................................35
4.9.2 Bijlage 5.5 : priming.................................................................................................. 35
4.10 DE BOUWSTENEN VAN HET DENKEN............................................................................. 36
4.11 HET DENKEN IN ACTIE................................................................................................... 36
4.12 VALSTRIKKEN BIJ DENKEN.............................................................................................. 36
4.12.1 misleidende input.................................................................................................... 36
4.12.2 Inschattingsfouten................................................................................................... 37
6.4 Niet kennen.................................................................................................................... 38
6.5 INTELLIGENTIE ONDERZOEK............................................................................................ 38
6.5.1 Intelligentie, een moeilijk te vatten begrip................................................................38
6.6 BIJLAGEN OP SOFIA.......................................................................................................... 41
6.7 PRECISERING VAN DE VRAAGSTELLING...........................................................................41
6.7.1 Complexiteit.............................................................................................................. 41
6.8 ALGEMENE MOTIVATIE THEORIEËN.................................................................................42
6.8.1 Psychodynamisch theorie - Freud.............................................................................. 42
2
, lOMoAR cPSD| 11261048
6.8.2 Humanistische behoeftetheorie – Maslow.................................................................44
6.9 OMZETTING VAN BEHOEFTEN IN CONCRETE MOTIEVEN..................................................46
6.10 SPECIFIEKE MOTIVATIEMODELLEN................................................................................. 46
6.11 BIJLAGEN OP SOFIA:....................................................................................................... 46
6.11.1 Bijlage 7.2 : aapjes experiment............................................................................... 46
7 EMOTIES................................................................................................................................ 46
7.4 PLAATS VAN EMOTIE IN GEDRAG..................................................................................... 47
7.5 AUTONOME LICHAAMSVERANDERINGEN.........................................................................47
7.5.1 Belangrijkste.............................................................................................................. 47
7.5.2 Biologisch nut............................................................................................................ 49
7.5.3 Stress en hantering................................................................................................... 49
7.6 PSYCHOLOGISCHE ASPECTEN......................................................................................... 51
7.6.1 Belevingsaspect........................................................................................................ 51
7.6.2 Expressie................................................................................................................... 51
7.7 THEORIEËN OVER EMOTIES............................................................................................. 53
7.8 BIJLAGEN OP SOFIA:......................................................................................................... 53
7.8.1 Bijlage 8.1 : stemmingsstoornissen...........................................................................53
7.8.2 Bijlage 8.2 : leugendetector...................................................................................... 54
7.8.3 Bijlage 8.4 : mindfulness........................................................................................... 55
8 PERSOONLIJKHEID.................................................................................................................. 56
8.4 SITUERING EN DEFINITIE.................................................................................................. 56
8.5 HISTORISCHE EVOLUTIE PERSOONLIJKHEIDSTHEORIEËN.................................................56
8.5.1 Klassieke persoonlijkheidstheorieën..........................................................................56
8.5.2 Huidige visie.............................................................................................................. 58
Voorwetenschappelijke werkwijzen.......................................................................................... 61
Subjectief-wetenschappelijke methodes...................................................................................61
Objectief-wetenschappelijke meettechnieken..........................................................................61
1 KENNISMAKING MET DE PSYCHOLOGIE
3
, lOMoAR cPSD| 11261048
1.1 DEFINITIE VAN DE PSYCHOLOGIE
- Psychologie = (letterlijk) “de leer van de geest”
- Functieleer = de studie van de menselijke functies (emoties, denken,
fantasie, waarnemen, geheugen,…)
- Algemene psychologie = bestuderen van algemene processen en niet van het
afwijkende
Definitie van de psychologie:
“De wetenschappelijke studie van het gedrag en de mentale activiteiten van een individu”
- Verhaal van de Colombine (Schoolsutters)
- Psychologie = gedragswetenschappen
- Psychologen : gedrag individu , individuele factoren (zelfbeeld, spelletjes, muziek)
- Biologen : lichaamsprocessen (hormonen of hersenletsel)
- Sociologen : maatschappelijke invloeden, sociale gelegenheid ( cultuur, gezin, huiselijk
geweld)
1.2 WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE EN INTUÏTIEVE MENSENKENNIS
1.3 GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE
1.3.1 VERRE VOORGESCHIEDENIS
psychologie = zo oud als de mens zelf
oudheid -> filosofie hield zich bezig met psychologische kwesties
Middeleeuwen -> weinig
filosofie (Plato, Aristoteles en
Socrates)
1.3.2 DIRECTE VOORGESCHIEDENIS
1.3.2.1 ONTWIKKELING FILOSOFIE
- rationalisme: René Descartes
o de rede (het denken) is de enige manier om tot kennis te komen
o res cogitans (het geestelijke) – res extensa (het lichamelijke) = het dualisme
o methodische twijfel
- empirisme: John Locke, Francis Bacon, John stuart Mill
o kennis = macht
o denken vertroebelt de waarneming
o Tabulas rasa -> onbeschreven blad
o Het enige waar je zeker van kan zijn is wat je kan waarnemen
1.3.2.2 NATUURWETENSCHAPPEN
- nieuwe ontdekkingen -> nieuwe vragen
- psychofysica -> o.a. de wet van Weber
1.3.3 WETENSCHAP VAN BEWUSTZIJN
Wilhelm Wundt (1879!!)
Eerst laboratorium voor wetenschappelijke psychologie
(in Leipzig) Vooral studie van de waarneming
1.3.3.1 STRUCTURALISME
Structuralisme (Titchener -> leerling Wundt)
- Structuur van het bewustzijn onderzoeken
- “Scheikunde van de geest”
- Introspectie (= letterlijk naar binnen kijken) en experimenten
1.3.3.2 FUNCTIONALISME
4
