Samenvatting Differentiëren / Differentieren is te leren! - Meike Berben 9789065082794 / 2026 editie + oefentoets + leerdoelen + kernbegrippen - hele boek

,1 Wat is differentiëren?..............................................................................................................4
1.2 Definitie: wat is differentiëren?........................................................................................4
1.3 De winst van differentiëren..............................................................................................5
2 Voorwaarden om goed te differentiëren: de vaardigheden van docenten.............................6
2.1 Onderzoek naar differentiatie..........................................................................................6
2.2 Model van docentvaardigheden......................................................................................7
3 Differentiëren: zo begin je.......................................................................................................7
3.1 Stap 1 – Verzamelen van gegevens..................................................................................7
3.2 Stap 2 – Analyseren..........................................................................................................8
3.3 Stap 3 – Clusteren van leerlingen.....................................................................................9
3.4 Stap 4 – Ontwerpen van aanbod....................................................................................10
3.5 Stap 5 – Organiseren van de differentiatie.....................................................................11
4 Differentiëren in instructie....................................................................................................12
4.1 Effectieve instructie........................................................................................................12
4.2 Differentiëren met IGDI..................................................................................................12
4.2.1 Fase 1: Start van de les............................................................................................13
4.2.2 Fase 2: Instructie.....................................................................................................13
4.2.3 Fase 3: Begeleide inoefening...................................................................................13
4.2.4 Fase 4: Zelfstandige verwerking..............................................................................14
4.2.5 Fase 5: Feedbackronde............................................................................................14
4.2.6 Fase 6: Afsluiting......................................................................................................14
4.3 Differentiëren in instructie organiseren.........................................................................15
4.4 Differentiëren in instructie in een combinatieklas.........................................................15
4.5 IGDI-plus-model: aandacht voor begaafde leerlingen...................................................16
5 Differentiëren in verwerking.................................................................................................16
5.1 Leerdoelen bepalen........................................................................................................16
5.2 Differentiëren in verwerking op basis van beheersingsniveau......................................17
5.3 Differentiëren in verwerking op basis van leervoorkeuren............................................17
5.4 Differentiëren in verwerking op basis van interesse......................................................18
5.5 Differentiëren in verwerking met keuzeborden.............................................................18
6 Differentiëren in leertijd........................................................................................................19

, 6.1 Tempodifferentiatie........................................................................................................19
6.1.1 Het BHV-model........................................................................................................20
6.1.2 Compacten en preteaching.....................................................................................20
6.2 Flipping the classroom....................................................................................................20
6.3 Remedial teaching..........................................................................................................21
7 Toetsing en differentiëren.....................................................................................................22
7.1 Formatief handelen en summatief toetsen....................................................................22
7.2 Gedifferentieerd toetsen in de praktijk: enkele mogelijkheden....................................23
7.3 Differentiëren in toetsvormen........................................................................................25
7.4 Flexibel, adaptief en relatief toetsen..............................................................................25
7.5 Differentiatiemogelijkheden bij eindexamens in het voortgezet onderwijs..................26
8 Differentiëren met ICT...........................................................................................................27
9 Differentiëren schoolbreed...................................................................................................28
9.1 Strategisch niveau..........................................................................................................28
9.2 Tactisch niveau...............................................................................................................29
9.3 Operationeel niveau.......................................................................................................29
Oefentoets 45 vragen en antwoorden.....................................................................................30
Top 7 leerdoelen boek..............................................................................................................44
Top 15 kernbegrippen uitgelegd...............................................................................................46

, 1 Wat is differentiëren?

1.2 Definitie: wat is differentiëren?
Differentiëren is het doelgericht afstemmen van onderwijs op relevante verschillen
tussen leerlingen, zodat zij binnen de gestelde leerdoelen zo effectief mogelijk kunnen
leren.

Verschillen kunnen betrekking hebben op:

 voorkennis en beheersingsniveau;

 instructiebehoefte;

 leertempo;

 leerbehoeften;

 motivatie en interesse;

 ondersteuningsbehoefte.

Differentiatie betekent niet dat iedere leerling individueel onderwijs krijgt. De docent
organiseert doelgerichte variatie binnen een gezamenlijke onderwijscontext.

Compact concept

Leerdoel + leerlingverschil → aangepaste onderwijsaanpak

Niet hetzelfde als
Wel differentiatie
differentiatie

Iedereen exact hetzelfde Aanbod afstemmen op
aanbieden behoefte

Permanente niveaugroepen Flexibele groepen

Onderwijsbehoeften
Leerlingen labelen
bepalen

Verschillen didactisch
Verschillen als probleem zien
benutten

Differentiatie als doel Differentiatie als middel



Belangrijke onderscheiding

Gelijkheid = iedereen krijgt hetzelfde.
Afstemming = iedereen krijgt wat nodig is om het leerdoel te bereiken.

Korte technische uitspraak:

Differentiëren = doelgericht variëren op basis van relevante leerlingverschillen.

Voorbeeld

Een klas werkt aan hetzelfde leerdoel. Uit formatieve gegevens blijkt:

 groep A beheerst de stof → zelfstandige verwerking;