Geschiedenis katernen samenvattingen
4.1
- In 1918 braken er opstanden uit in Duitsland en de keizer vluchtte naar NL. De nieuwe
sociaaldemocratische regering roept de republiek uit in Duitsland en sluit de wapenstilstand
WOI. Duitsland werd na WOI een parlementaire democratie (ook wel Republiek van
Weimar).
- De republiek was vanaf het begin al wankel. Veel mensen wilden terug naar hoe het
vroeger was, toen de regering weinig te zeggen had.
- Op 4 januari 1919 brak er een communistische opstand uit in Berlin. De opstanden werden
door vrijkorpsen (= vrijwilligers die opstanden met grof geweld aanvielen) tegengehouden.
- Duitse democratie had nog een tegenslag door de ondertekening van het Verdrag van
Versailles. Conservatieven en rechts-extremisten waren woedend. Volgens hen waren ze
aan de winnende hand (kwam door propaganda).
- Door dolkstootlegende zorgde ervoor dat de democratische partijen geen meerderheid
meer hadden. De regeringen die elkaar opvolgen stonden ook machteloos tegenover de
economische problemen en het straatgeweld van extremistische groepen van links en
rechts.
- In 1923 viel de economie in Duitsland stil door ruzie met de geallieerde over
herstelbetalingen (door niet snel genoeg te betalen bezette Frankrijk het Roergebied). Duitse
arbeiders staken, regering Weimar drukt geld bij om hen te betalen, gevolg: geld wordt
waardeloos, hyperinflatie.
- In 1924 kwam het Dawesplan (zodat D herstelbetalingen weer kon doen aan F en E).
Gevolg: bloei van de Duitse economie. Internationale spanningen verdwenen en in 1926
werd Duitsland lid van de Volkenbond(=voorloper VN).
- Duitsland werd weer hard getroffen door de beurskrach in New York (1929). Deze
economische crisis leidde tot nieuwe politieke chaos. Hierdoor wilde stemmers een partij die
beweerde de crisis te kunnen oplossen, zoals de totalitaire partij NSDAP en KPD.
- Hitler was anti-semitisme en gaf schuld aan joden. Hij wilde in het oosten een lebensraum,
voedsel en grondstoffen veroveren. Daarnaast beloofde hij van Duitsland een krachtige en
welvarende volksgemeinschaft te maken van Arische Duitsers.
- De nazipropaganda werd ondersteund door paramilitair vertoon van het partijleger: SA,
een massaorganisatie waarbij honderdduizenden mannen zich aansloten.
- Hindenburg (leider leger) wilde Hitler niet benoemen als rijkskanselier, maar werd in 1933
overgehaald door conservatieve politici (die dachten dat ze door Hitler de macht konden
krijgen). Na de dood van hem (1934) Hitler benoemde hij zichzelf führer.
- Op 5 maart 1933 nieuwe verkiezingen, maar kort daarvoor was de Rijksdagbrand (door
Marinus van der Lubben, communist). Hitler maakte hier goed gebruik van; er kwamen
nieuwe noodmaatregelen, waarbij grondrechten als vrijheid van meningsuiting en van
vergadering werden afgeschaft.
- Om alle macht te krijgen wilde hij een machtigingswet die op 23 maart 1933 werd
goedgekeurd. Deze wet maakte de weg vrij voor een totalitaire dictatuur.
- De nazi’s begonnen met terreur en propaganda aan een snelle nazificatie van de
samenleving. 1933 oprichting Dachau (concentratiekamp) en Gastapo (geheime
staatspolizei) onder leiding van SS (elite-organisatie van de nazi’s). Het ministerie van
propaganda onder leiding van Joseph Goebbels verzorgde radio-uitzendingen en films.
- Mensen gehoorzamen, want het leek erop dat het goed ging met de Duitse economie. Dit
kwam doordat Hitler was begonnen met herbewapening (tegen het Verdrag van Versailles).
, - Hitler begon met Duitse gebieden toe te voegen. Frankrijk en Engeland waren nog niet
klaar voor tweede oorlog en lieten dit toe (appeasementpolitiek). Gevolg: in 1938 werd
Oostenrijk bij Duitsland gevoegd (ze verzetten zich niet, waren enthousiast).
- Op 29 september 1938 was de conferentie van München. Hierin werd toegezegd dat Hitler
Sudetenland mocht bezetten en beloofde hij geen verdere eisen en geen oorlog met
Groot-Brittannië te voeren.
- Op 23 augustus 1939 een niet-aanvalsverdrag met de Sovjet-Unie en verdeelde Polen. Op
1 september 1939 vielen de Duitsers Polen binnen en twee dagen later werd de oorlog
verklaard.
- 1939 tot 1942 Duitse opmars bezetting Europa, behalve Groot-Brittannië en Sovjet-Unie.
Ondertussen “Endlösung” genocide op oa joden. Oorlogsindustrie met steun dwangarbeid
(Arbeitseinsatz) uit verschillende landen om zo de Duitse economie op gang te houden.
- In 1943-1945: tweefrontenoorlog (Britse en Amerikaanse troepen en Rode Leger)
verslaat Duitsland. Hitler pleegd zelfmoord.
4.2
- Op 8 mei 1945 was in Duitsland de stunde null aangebroken. Op de conferentie van Jalta
werd Duitsland opgedeeld in Amerikaanse, Russische, Britse en Franse bezettingszones.
- Bij de conferentie van Potsdam zei Truman dat hij een atoombom had. Hij zorgde voor
argwaan bij Stalin.
- Amerikanen dwongen de bevolking kennis te nemen van de nazimisdaden. Dit was
onderdeel van de denazificatie. In het Westen werden veel nazi’s ontslagen en in het
Oosten werden ze vervolg. Ook kreeg Duitsland veel heimatvertriebenen van andere
landen, omdat ze daar werden weggejaagd.
- Vanaf 1945 waren er communistische regimes in Oost-Europa en Oost-Duitsland onder
leiding van Stalin. In 1947 ging Truman het communisme tegenhouden met
Trumandoctrine, wat leidde tot containment-politiek (VS steunt landen bedreigt door
communisme). Dit werd gedaan door Marshallhulp.
- In Duitsland roofde de Sovjet-Unie hun deel leg als herstelbetalingen, maar het westen
wilde ze Duitsland er economisch bovenop helpen. Alle geallieerde bezettingszones werden
een en voerde in 1948 de nieuwe munt in (D-mark).
- Gevolg hierop was de blokkade van Stalin (alle spoorlijnen en wegen tussen de westerse
zones en West-Berlijn werden geblokkeerd). De VS en GB kwamen met de luchtbrug en dat
werd een succes. Stalin durfde geen vliegtuigen neer te halen, want bang voor de derde
wereldoorlog. 1949 Stalin stopt blokkade.
- Op 23 mei 1949 werd in West-Duitsland een nieuwe staat gesticht: de Bondsrepubliek
Duitsland (BRD). Op 7 oktober 1949 volgde SU met de Duitse Democratische Republiek
(DDR). De SED, de opvolger van KPD, regeerde in de naam van het volk, maar volgde de
orders uit Moskou.
- De BRD was een parlementaire democratie onder leiding van de bondskanselier. Hier
waren drie dominante stromingen: christendemocraten (CDU/CSU), sociaaldemocraten
(SPD) en liberalen (FDP).
- Door wirtschaftswunder (snelle economische groei) verliep wederopbouw snel en werd
W-Duitsland het rijkste land van Europa. Volkswagen werd welvaart symbool.
- Kanselier Adenauer wilde een snelle integratie in het Westen, daarom sloot die zich aan bij
de westerse organisaties (EGKS, 1952 en NAVO, 1955). Hij wilde westbindung en weigerde
daarom om Oost-Duitsland te erkennen want hij wilde dat O-Duitsland zich aansloot bij hen.
4.1
- In 1918 braken er opstanden uit in Duitsland en de keizer vluchtte naar NL. De nieuwe
sociaaldemocratische regering roept de republiek uit in Duitsland en sluit de wapenstilstand
WOI. Duitsland werd na WOI een parlementaire democratie (ook wel Republiek van
Weimar).
- De republiek was vanaf het begin al wankel. Veel mensen wilden terug naar hoe het
vroeger was, toen de regering weinig te zeggen had.
- Op 4 januari 1919 brak er een communistische opstand uit in Berlin. De opstanden werden
door vrijkorpsen (= vrijwilligers die opstanden met grof geweld aanvielen) tegengehouden.
- Duitse democratie had nog een tegenslag door de ondertekening van het Verdrag van
Versailles. Conservatieven en rechts-extremisten waren woedend. Volgens hen waren ze
aan de winnende hand (kwam door propaganda).
- Door dolkstootlegende zorgde ervoor dat de democratische partijen geen meerderheid
meer hadden. De regeringen die elkaar opvolgen stonden ook machteloos tegenover de
economische problemen en het straatgeweld van extremistische groepen van links en
rechts.
- In 1923 viel de economie in Duitsland stil door ruzie met de geallieerde over
herstelbetalingen (door niet snel genoeg te betalen bezette Frankrijk het Roergebied). Duitse
arbeiders staken, regering Weimar drukt geld bij om hen te betalen, gevolg: geld wordt
waardeloos, hyperinflatie.
- In 1924 kwam het Dawesplan (zodat D herstelbetalingen weer kon doen aan F en E).
Gevolg: bloei van de Duitse economie. Internationale spanningen verdwenen en in 1926
werd Duitsland lid van de Volkenbond(=voorloper VN).
- Duitsland werd weer hard getroffen door de beurskrach in New York (1929). Deze
economische crisis leidde tot nieuwe politieke chaos. Hierdoor wilde stemmers een partij die
beweerde de crisis te kunnen oplossen, zoals de totalitaire partij NSDAP en KPD.
- Hitler was anti-semitisme en gaf schuld aan joden. Hij wilde in het oosten een lebensraum,
voedsel en grondstoffen veroveren. Daarnaast beloofde hij van Duitsland een krachtige en
welvarende volksgemeinschaft te maken van Arische Duitsers.
- De nazipropaganda werd ondersteund door paramilitair vertoon van het partijleger: SA,
een massaorganisatie waarbij honderdduizenden mannen zich aansloten.
- Hindenburg (leider leger) wilde Hitler niet benoemen als rijkskanselier, maar werd in 1933
overgehaald door conservatieve politici (die dachten dat ze door Hitler de macht konden
krijgen). Na de dood van hem (1934) Hitler benoemde hij zichzelf führer.
- Op 5 maart 1933 nieuwe verkiezingen, maar kort daarvoor was de Rijksdagbrand (door
Marinus van der Lubben, communist). Hitler maakte hier goed gebruik van; er kwamen
nieuwe noodmaatregelen, waarbij grondrechten als vrijheid van meningsuiting en van
vergadering werden afgeschaft.
- Om alle macht te krijgen wilde hij een machtigingswet die op 23 maart 1933 werd
goedgekeurd. Deze wet maakte de weg vrij voor een totalitaire dictatuur.
- De nazi’s begonnen met terreur en propaganda aan een snelle nazificatie van de
samenleving. 1933 oprichting Dachau (concentratiekamp) en Gastapo (geheime
staatspolizei) onder leiding van SS (elite-organisatie van de nazi’s). Het ministerie van
propaganda onder leiding van Joseph Goebbels verzorgde radio-uitzendingen en films.
- Mensen gehoorzamen, want het leek erop dat het goed ging met de Duitse economie. Dit
kwam doordat Hitler was begonnen met herbewapening (tegen het Verdrag van Versailles).
, - Hitler begon met Duitse gebieden toe te voegen. Frankrijk en Engeland waren nog niet
klaar voor tweede oorlog en lieten dit toe (appeasementpolitiek). Gevolg: in 1938 werd
Oostenrijk bij Duitsland gevoegd (ze verzetten zich niet, waren enthousiast).
- Op 29 september 1938 was de conferentie van München. Hierin werd toegezegd dat Hitler
Sudetenland mocht bezetten en beloofde hij geen verdere eisen en geen oorlog met
Groot-Brittannië te voeren.
- Op 23 augustus 1939 een niet-aanvalsverdrag met de Sovjet-Unie en verdeelde Polen. Op
1 september 1939 vielen de Duitsers Polen binnen en twee dagen later werd de oorlog
verklaard.
- 1939 tot 1942 Duitse opmars bezetting Europa, behalve Groot-Brittannië en Sovjet-Unie.
Ondertussen “Endlösung” genocide op oa joden. Oorlogsindustrie met steun dwangarbeid
(Arbeitseinsatz) uit verschillende landen om zo de Duitse economie op gang te houden.
- In 1943-1945: tweefrontenoorlog (Britse en Amerikaanse troepen en Rode Leger)
verslaat Duitsland. Hitler pleegd zelfmoord.
4.2
- Op 8 mei 1945 was in Duitsland de stunde null aangebroken. Op de conferentie van Jalta
werd Duitsland opgedeeld in Amerikaanse, Russische, Britse en Franse bezettingszones.
- Bij de conferentie van Potsdam zei Truman dat hij een atoombom had. Hij zorgde voor
argwaan bij Stalin.
- Amerikanen dwongen de bevolking kennis te nemen van de nazimisdaden. Dit was
onderdeel van de denazificatie. In het Westen werden veel nazi’s ontslagen en in het
Oosten werden ze vervolg. Ook kreeg Duitsland veel heimatvertriebenen van andere
landen, omdat ze daar werden weggejaagd.
- Vanaf 1945 waren er communistische regimes in Oost-Europa en Oost-Duitsland onder
leiding van Stalin. In 1947 ging Truman het communisme tegenhouden met
Trumandoctrine, wat leidde tot containment-politiek (VS steunt landen bedreigt door
communisme). Dit werd gedaan door Marshallhulp.
- In Duitsland roofde de Sovjet-Unie hun deel leg als herstelbetalingen, maar het westen
wilde ze Duitsland er economisch bovenop helpen. Alle geallieerde bezettingszones werden
een en voerde in 1948 de nieuwe munt in (D-mark).
- Gevolg hierop was de blokkade van Stalin (alle spoorlijnen en wegen tussen de westerse
zones en West-Berlijn werden geblokkeerd). De VS en GB kwamen met de luchtbrug en dat
werd een succes. Stalin durfde geen vliegtuigen neer te halen, want bang voor de derde
wereldoorlog. 1949 Stalin stopt blokkade.
- Op 23 mei 1949 werd in West-Duitsland een nieuwe staat gesticht: de Bondsrepubliek
Duitsland (BRD). Op 7 oktober 1949 volgde SU met de Duitse Democratische Republiek
(DDR). De SED, de opvolger van KPD, regeerde in de naam van het volk, maar volgde de
orders uit Moskou.
- De BRD was een parlementaire democratie onder leiding van de bondskanselier. Hier
waren drie dominante stromingen: christendemocraten (CDU/CSU), sociaaldemocraten
(SPD) en liberalen (FDP).
- Door wirtschaftswunder (snelle economische groei) verliep wederopbouw snel en werd
W-Duitsland het rijkste land van Europa. Volkswagen werd welvaart symbool.
- Kanselier Adenauer wilde een snelle integratie in het Westen, daarom sloot die zich aan bij
de westerse organisaties (EGKS, 1952 en NAVO, 1955). Hij wilde westbindung en weigerde
daarom om Oost-Duitsland te erkennen want hij wilde dat O-Duitsland zich aansloot bij hen.
