Deel 1
1. Wat is “eudaimonia” volgens Aristoteles?
Eudaimonia betekent bij Aristoteles geluk of menselijk floreren: een geslaagd en goed leven.
Het is niet gewoon plezier hebben, maar een leven leiden waarin je je menselijke mogelijkheden goed
ontwikkelt en volgens deugden handelt.
👉 Kort:
Eudaimonia = een geslaagd leven door deugdzame activiteit en het ontwikkelen van je menselijke
mogelijkheden.
2. Wat bedoelt Epicurus met “ataraxia”?
Ataraxia betekent innerlijke rust en gemoedsrust, dus vrij zijn van angst en onrust.
Voor Epicurus is dit een belangrijk onderdeel van geluk. Je bereikt het onder andere door niet bang te zijn
voor de dood en de goden en door verlangens te beperken.
👉 Kort:
Ataraxia = innerlijke rust, vrij van angst en zorgen.
3. Wat is de categorische imperatief volgens Kant?
De categorische imperatief is Kants universele morele regel:
Handel alleen volgens die regel waarvan je kunt willen dat iedereen volgens diezelfde regel handelt.
Je moet dus nagaan of jouw handelingsregel universeel toepasbaar kan zijn.
Voorbeeld:
Je wilt liegen wanneer het jou goed uitkomt. Als iedereen dat zou doen, zou vertrouwen verdwijnen. Je kunt
dus niet willen dat liegen een universele regel wordt.
👉 Kort:
Doe alleen wat je als algemene regel voor iedereen zou kunnen aanvaarden.
4. Wat is de “hedonistic calculus” van Bentham?
De hedonistic calculus is een manier om te bepalen welke handeling moreel juist is door te berekenen hoeveel
plezier en pijn de handeling veroorzaakt.
Bentham kijkt onder andere naar:
, intensiteit → hoe sterk is het plezier/de pijn?
duur → hoe lang duurt het?
zekerheid → hoe waarschijnlijk is het?
nabijheid → hoe snel komt het?
vruchtbaarheid → leidt het tot meer plezier?
zuiverheid → leidt het niet tot extra pijn?
omvang → hoeveel mensen worden beïnvloed?
👉 Kort:
Hedonistic calculus = plezier en pijn tegenover elkaar afwegen om te bepalen welke handeling het meeste
geluk oplevert.
5. Wat verstaat men onder “kolonisering van de leefwereld” bij Habermas?
Habermas maakt onderscheid tussen het systeem en de leefwereld.
Leefwereld = ons dagelijkse sociale leven, relaties, waarden, cultuur en communicatie.
Systeem = economische en bestuurlijke mechanismen, zoals geld, markt en macht.
Kolonisering van de leefwereld gebeurt wanneer het systeem steeds meer invloed krijgt op domeinen die
eigenlijk door communicatie, waarden en menselijke relaties zouden moeten worden bepaald.
Voorbeeld:
Als vriendschappen steeds meer worden beoordeeld op basis van geld, status, rendement of economisch
voordeel, wordt een deel van de leefwereld door het systeem gekoloniseerd.
👉 Kort:
Kolonisering = economische en bestuurlijke logica dringt binnen in het dagelijkse sociale leven.
6. Wat is het verschil tussen “autonomie” en “heteronomie” bij Kant?
Autonomie = je stelt jezelf de morele wet en handelt uit vrije wil en rede.
Heteronomie = je laat je handelen bepalen door iets buiten jezelf, bijvoorbeeld je verlangens, emoties, winst
of de druk van anderen.
Voorbeeld:
Autonomie: "Ik lieg niet omdat ik rationeel begrijp dat liegen moreel verkeerd is."
Heteronomie: "Ik lieg niet omdat ik bang ben voor een boete."
👉 Kort:
Autonomie = handelen vanuit de rationele morele wet.
Heteronomie = handelen omdat iets anders je gedrag bepaalt.
1. Wat is “eudaimonia” volgens Aristoteles?
Eudaimonia betekent bij Aristoteles geluk of menselijk floreren: een geslaagd en goed leven.
Het is niet gewoon plezier hebben, maar een leven leiden waarin je je menselijke mogelijkheden goed
ontwikkelt en volgens deugden handelt.
👉 Kort:
Eudaimonia = een geslaagd leven door deugdzame activiteit en het ontwikkelen van je menselijke
mogelijkheden.
2. Wat bedoelt Epicurus met “ataraxia”?
Ataraxia betekent innerlijke rust en gemoedsrust, dus vrij zijn van angst en onrust.
Voor Epicurus is dit een belangrijk onderdeel van geluk. Je bereikt het onder andere door niet bang te zijn
voor de dood en de goden en door verlangens te beperken.
👉 Kort:
Ataraxia = innerlijke rust, vrij van angst en zorgen.
3. Wat is de categorische imperatief volgens Kant?
De categorische imperatief is Kants universele morele regel:
Handel alleen volgens die regel waarvan je kunt willen dat iedereen volgens diezelfde regel handelt.
Je moet dus nagaan of jouw handelingsregel universeel toepasbaar kan zijn.
Voorbeeld:
Je wilt liegen wanneer het jou goed uitkomt. Als iedereen dat zou doen, zou vertrouwen verdwijnen. Je kunt
dus niet willen dat liegen een universele regel wordt.
👉 Kort:
Doe alleen wat je als algemene regel voor iedereen zou kunnen aanvaarden.
4. Wat is de “hedonistic calculus” van Bentham?
De hedonistic calculus is een manier om te bepalen welke handeling moreel juist is door te berekenen hoeveel
plezier en pijn de handeling veroorzaakt.
Bentham kijkt onder andere naar:
, intensiteit → hoe sterk is het plezier/de pijn?
duur → hoe lang duurt het?
zekerheid → hoe waarschijnlijk is het?
nabijheid → hoe snel komt het?
vruchtbaarheid → leidt het tot meer plezier?
zuiverheid → leidt het niet tot extra pijn?
omvang → hoeveel mensen worden beïnvloed?
👉 Kort:
Hedonistic calculus = plezier en pijn tegenover elkaar afwegen om te bepalen welke handeling het meeste
geluk oplevert.
5. Wat verstaat men onder “kolonisering van de leefwereld” bij Habermas?
Habermas maakt onderscheid tussen het systeem en de leefwereld.
Leefwereld = ons dagelijkse sociale leven, relaties, waarden, cultuur en communicatie.
Systeem = economische en bestuurlijke mechanismen, zoals geld, markt en macht.
Kolonisering van de leefwereld gebeurt wanneer het systeem steeds meer invloed krijgt op domeinen die
eigenlijk door communicatie, waarden en menselijke relaties zouden moeten worden bepaald.
Voorbeeld:
Als vriendschappen steeds meer worden beoordeeld op basis van geld, status, rendement of economisch
voordeel, wordt een deel van de leefwereld door het systeem gekoloniseerd.
👉 Kort:
Kolonisering = economische en bestuurlijke logica dringt binnen in het dagelijkse sociale leven.
6. Wat is het verschil tussen “autonomie” en “heteronomie” bij Kant?
Autonomie = je stelt jezelf de morele wet en handelt uit vrije wil en rede.
Heteronomie = je laat je handelen bepalen door iets buiten jezelf, bijvoorbeeld je verlangens, emoties, winst
of de druk van anderen.
Voorbeeld:
Autonomie: "Ik lieg niet omdat ik rationeel begrijp dat liegen moreel verkeerd is."
Heteronomie: "Ik lieg niet omdat ik bang ben voor een boete."
👉 Kort:
Autonomie = handelen vanuit de rationele morele wet.
Heteronomie = handelen omdat iets anders je gedrag bepaalt.
