RECHTSDENKEN – THEORIE
2025 – 2026
Jan-Baptist Lemaire
,Inhoudsopgave
College 1 (17 Februari).......................................................................................4
Introductie en overzicht....................................................................................................... 4
Dilemma’s van rechtstoepassing.......................................................................................... 5
Rechtsdenken................................................................................................................... 9
Conclusie inleiding: vragen van rechtstheorie.................................................................29
Introductie affectorenanalyse............................................................................................. 30
Affectorenanalyse........................................................................................................... 30
Casusgedreven............................................................................................................... 30
Juridische interactie......................................................................................................... 30
Virtuele interactie............................................................................................................ 30
Contrapunt...................................................................................................................... 31
Rechtsdenken................................................................................................................. 31
Affectieve rede................................................................................................................ 31
Voorbeeldcasus............................................................................................................... 31
College 2 – Eerste affectorenanalyse (3 maart)...................................................33
College 3 (17 maart).........................................................................................34
Waarom affectorenanalyse?............................................................................................... 34
Welk doel dient recht?..................................................................................................... 35
Zekerheidsdenken: formalisme en legalisme..................................................................50
De weg naar zekerheidsdenken......................................................................................56
COLLEGE 4 – Tweede affectorenanalyse (31 maart).............................................72
Examen.............................................................................................................................. 72
Tweede affectorenanalyse – PowerPoint............................................................................72
Jeugdrecht – inleiding...................................................................................................... 72
COLLEGE 5 – Derde affectorenanalyse (28 april).................................................76
Derde affectorenanalyse – PowerPoint...............................................................................76
Strafrecht – inleiding....................................................................................................... 76
COLLEGE 6 – Vierde affectorenanalyse + theorieles (12 mei)...............................80
Vierde affectorenanalyse – PowerPoint..............................................................................80
Casusdenken (realisme, waardenpluralisme en social intuïtionisme).................................80
Inleiding.......................................................................................................................... 80
Casusdenken (realisme, waardenpluralisme en social intuïtionisme)..............................80
Kritiek op casusdenken? Objectivering van rechtsdenken..................................................94
2
,3
, College 1 (17 Februari)
Introductie en overzicht
Docent: Jan-Baptist Lemaire
Rechtsdenken 2026: insteek
- Plaatsvervanging prof. dr. F. Fleerackers
- Zelfde inhoud vorige jaren, met eigen toets
o Casusgedreven college: methodiek en attitude aanleren
Lesstructuur
- Eerste anderhalf uur: theorische omkadering
- Daarna: 30min theorie casus
- Daarna: discussie per groep, met verslag
o Drie fases + verslag
o Pas na één week verslag indienen
- Regisseur en secretaris brengen verslag uit over alle drie fases
o Fase drie (zelfanalyse) in de groep moet in het verslag komen
o Individuele analyse niet opgevraagd
o Mondelinge toelichting tijdens de les met interactieve invraagstelling van de
analyse door docent
Evaluatie
- Leerstof
o Handboek Rechtsdenken (2024)
Geen zin om dingen in boek vanbuiten te leren, lees het eens om het je
eigen te maken
Vak probeert ons eerder een attitude aan te leren
In les passen we wat in het boek gezien wordt toe, en in theorie zien we
noodzakelijke achtergrond
o Teksten op Toledo, primaire literatuur
o Colleges
De methode ons eigen maken
- Examen
o 1/4 pass fail op interactie tijdens de magistrale colleges
o 3/4 op examen
Theorie: 5-7 punten
Over theoretische inleiding en teksten op Toledo
Passage in boek bespreken en kaderen, ook a.d.h.v. wat we
gezien hebben in les, maar je moet maar kennen tot Variatio 2,
dus tot pagina 87 in het boek
Twee vragen:
o Vraag 1: over methode en analyse of een aspect daarvan
uitleggen (eventueel adhv een passage)
Appreciatievraag, wat vind jij ervan, theorie
gebruiken als argumenten!
Vraag 2: passage uit boek waarbij je context en achtergrond
moet geven
Casus: 8-10 punten
= één van de vijf casussen die gezien zijn in de les waarop je
opnieuw analyse uitoefent
o Evaluatie aan de hand van de diepte van de zelfanalyse,
beoordeeld op kwaliteit van je zelfanalyse, dus je moet
wel moeite doen en vooral tonen dat je iets hebt
bijgeleerd
4
2025 – 2026
Jan-Baptist Lemaire
,Inhoudsopgave
College 1 (17 Februari).......................................................................................4
Introductie en overzicht....................................................................................................... 4
Dilemma’s van rechtstoepassing.......................................................................................... 5
Rechtsdenken................................................................................................................... 9
Conclusie inleiding: vragen van rechtstheorie.................................................................29
Introductie affectorenanalyse............................................................................................. 30
Affectorenanalyse........................................................................................................... 30
Casusgedreven............................................................................................................... 30
Juridische interactie......................................................................................................... 30
Virtuele interactie............................................................................................................ 30
Contrapunt...................................................................................................................... 31
Rechtsdenken................................................................................................................. 31
Affectieve rede................................................................................................................ 31
Voorbeeldcasus............................................................................................................... 31
College 2 – Eerste affectorenanalyse (3 maart)...................................................33
College 3 (17 maart).........................................................................................34
Waarom affectorenanalyse?............................................................................................... 34
Welk doel dient recht?..................................................................................................... 35
Zekerheidsdenken: formalisme en legalisme..................................................................50
De weg naar zekerheidsdenken......................................................................................56
COLLEGE 4 – Tweede affectorenanalyse (31 maart).............................................72
Examen.............................................................................................................................. 72
Tweede affectorenanalyse – PowerPoint............................................................................72
Jeugdrecht – inleiding...................................................................................................... 72
COLLEGE 5 – Derde affectorenanalyse (28 april).................................................76
Derde affectorenanalyse – PowerPoint...............................................................................76
Strafrecht – inleiding....................................................................................................... 76
COLLEGE 6 – Vierde affectorenanalyse + theorieles (12 mei)...............................80
Vierde affectorenanalyse – PowerPoint..............................................................................80
Casusdenken (realisme, waardenpluralisme en social intuïtionisme).................................80
Inleiding.......................................................................................................................... 80
Casusdenken (realisme, waardenpluralisme en social intuïtionisme)..............................80
Kritiek op casusdenken? Objectivering van rechtsdenken..................................................94
2
,3
, College 1 (17 Februari)
Introductie en overzicht
Docent: Jan-Baptist Lemaire
Rechtsdenken 2026: insteek
- Plaatsvervanging prof. dr. F. Fleerackers
- Zelfde inhoud vorige jaren, met eigen toets
o Casusgedreven college: methodiek en attitude aanleren
Lesstructuur
- Eerste anderhalf uur: theorische omkadering
- Daarna: 30min theorie casus
- Daarna: discussie per groep, met verslag
o Drie fases + verslag
o Pas na één week verslag indienen
- Regisseur en secretaris brengen verslag uit over alle drie fases
o Fase drie (zelfanalyse) in de groep moet in het verslag komen
o Individuele analyse niet opgevraagd
o Mondelinge toelichting tijdens de les met interactieve invraagstelling van de
analyse door docent
Evaluatie
- Leerstof
o Handboek Rechtsdenken (2024)
Geen zin om dingen in boek vanbuiten te leren, lees het eens om het je
eigen te maken
Vak probeert ons eerder een attitude aan te leren
In les passen we wat in het boek gezien wordt toe, en in theorie zien we
noodzakelijke achtergrond
o Teksten op Toledo, primaire literatuur
o Colleges
De methode ons eigen maken
- Examen
o 1/4 pass fail op interactie tijdens de magistrale colleges
o 3/4 op examen
Theorie: 5-7 punten
Over theoretische inleiding en teksten op Toledo
Passage in boek bespreken en kaderen, ook a.d.h.v. wat we
gezien hebben in les, maar je moet maar kennen tot Variatio 2,
dus tot pagina 87 in het boek
Twee vragen:
o Vraag 1: over methode en analyse of een aspect daarvan
uitleggen (eventueel adhv een passage)
Appreciatievraag, wat vind jij ervan, theorie
gebruiken als argumenten!
Vraag 2: passage uit boek waarbij je context en achtergrond
moet geven
Casus: 8-10 punten
= één van de vijf casussen die gezien zijn in de les waarop je
opnieuw analyse uitoefent
o Evaluatie aan de hand van de diepte van de zelfanalyse,
beoordeeld op kwaliteit van je zelfanalyse, dus je moet
wel moeite doen en vooral tonen dat je iets hebt
bijgeleerd
4
