Inleiding (1)
,1.1 Pedagogiek als maatschappelijke kwestie 1
1.2 De onvoorspelbare aard v.d. pedagogiek 1
1.3 De pedagogiek onder druk 2
1.3.1 Risicoreducerend denken 3
1.3.2 Individualiserend werken 4
1.4 De wereld is pedagogiek en pedagogiek is de wereld 4
Hannah Arendt 4
1.5 Over kinderen, de kindertijd en kindbeelden 5
1.5.1. ontdekking v.h. kind 5
1.5.2 De vondst van de kindertijd 8
Grenzen van kindertijd soms juridisch afgebakend: 8
1.5.3 Het denken in kindbeelden 10
1.6 De opbouw van het handboek: kindbeelden 11
1. Het voorspelbare kind 11
2. Het kind als burger 11
3. Het witte kind 12
4. Het kind als risico 12
5. Het kind als held 12
6. Het kind als kapitaal 12
, Pedagogische basisbegrippen en
contexten: Een beeld van een kind
1.1 Pedagogiek als maatschappelijke kwestie
Pedagogiek = wetenschap die opv., ow. en vorming bestudeert.
- Pedagogische vragen gaan over kinderen, jongeren & de hele samenleving
➔ Daarom zijn pedagogische discussies vaak ook maatsch. en pol. discussies.
Er bestaan hierover vaak tegengestelde meningen
➔ pedagogiek geen neutraal vakgebied, maar sterk verbonden met waarden, normen
en maatsch ideeën
maatschappelijke kwestie = onderwerp waarover in SL verschillende opvattingen bestaan
en waar politieke keuzes moeten worden gemaakt.
Pedagogiek is nauw verbonden met ideeën & opvattingen die in de SL leven
- over bijvoorbeeld burgerschap, ouderschap, verantwoordelijkheid en democratie
1.2 De onvoorspelbare aard v.d. pedagogiek
Veel mensen verwachten van peda. ond. duidelijke antwoorden op vragen
- Maar pedagogiek is fundamenteel onvoorspelbaar. Waarom?
● Omdat opv. altijd gebeurt tussen mensen, in een specifieke context.
● Elk kind, gezin, school en samenleving is anders.
➔ Daardoor geen universele recepten.
Er is m.a.w. grote druk om antwoorden te formuleren op de vraag ‘Wat werkt?’ en daardoor
is er minder ruimte om na te denken over wat we nu eigenlijk met ‘werken’ bedoelen”
Veel pedagogische bezorgdheden & vraagtekens bij ‘ pedagoog’ en ‘pedagogische kennis’
- Opvoeding en onderwijs inherent onvoorspelbaar en onbeheersbaar karakter
- Grote druk om antwoorden te vinden op “wat werkt”
Kennis die tegemoet komt aan de vraag
- hoe’ moeten we handelen?
- ‘wat’ moeten we doen?
= Wat werkt?
Pedagogische kennis = probeert opvoeding beter te begrijpen.
- Ze stelt niet alleen de vraag: "Hoe moeten we handelen?"
maar ook "Waarom handelen we zo?"
Pedagogiek onvoorspelbaar, want geen vast ontw.patroon voor mensen:
- ideale leeftijd om zindelijk te zijn -> voor ied anders
- uithuisplaatsing door ied anders ervaren
1
, Kritiek op evidence-based denken
Vandaag veel nadruk op evidence-based onderzoek.
- = beslissingen nemen obv wetenschappelijk bewijs.
- is nuttig, maar ook beperkt.
● ws kan niet bepalen wat een goede opvoeding is; welke waarden belangrijk
zijn; welk mensbeeld wenselijk is….
➔ hiervoor is ook filosofische en maatschappelijke reflectie nodig.
Wetenschapsopvatting = evidenced based onderzoek
= kwaliteitslabel
= voorschrijvend
= juist of beste keuze
- Idee dat kennis leidt tot een meer voorspelbare en beheersbare wereld
- M.a.w. dominante opvatting dat ws. ond. leidt tot eenduidige en algemeen
toepasbare antw
- Vb. covid pandemie
- goed voor aanvulling of vertaling pedagogiek
Kritiek op vatten van onderwijs in cijfers
~ Quantocratie
- Ranking zoals PISA en TALIS die ow bepalen
- Bepalend voor onderwijsbeleid maar gaat voorbij aan fundamentele vragen
- IELS test voor vijfjarige
- Evidentie (wetenschappelijk, cijfermatig bewijs) sluit de ideologische discussie uit
Fundamentele pedagogiek = Reflecteert over betekenis en doelen van opv
onderzoekt grote vragen zoals:
- Wat is opvoeding?
- Waarom voeden we op?
- Wat verstaan we onder een goed leven?
- Welk mensbeeld ligt achter ons handelen?
Ze zoekt niet alleen naar oplossingen, maar denkt ook kritisch na over de uitgangspunten.
Het probleem bij pedagogie is het gebrek aan ideologie(ën)
- Want dan vervalt de pedagogiek in techniek en verliest ze haar ethiek en haar
capaciteit om te dromen, ze wordt dan een marketinginstrument -> Freire
1.3 De pedagogiek onder druk
pedagogiek vandaag staat onder druk.
Er is nmlk. sterke maatschappelijke vraag naar:
- snelle oplossingen
- efficiëntie
- meetbare resultaten
➔ verdwijnen tragere, fundamentele vragen naar achtergrond.
2
,1.1 Pedagogiek als maatschappelijke kwestie 1
1.2 De onvoorspelbare aard v.d. pedagogiek 1
1.3 De pedagogiek onder druk 2
1.3.1 Risicoreducerend denken 3
1.3.2 Individualiserend werken 4
1.4 De wereld is pedagogiek en pedagogiek is de wereld 4
Hannah Arendt 4
1.5 Over kinderen, de kindertijd en kindbeelden 5
1.5.1. ontdekking v.h. kind 5
1.5.2 De vondst van de kindertijd 8
Grenzen van kindertijd soms juridisch afgebakend: 8
1.5.3 Het denken in kindbeelden 10
1.6 De opbouw van het handboek: kindbeelden 11
1. Het voorspelbare kind 11
2. Het kind als burger 11
3. Het witte kind 12
4. Het kind als risico 12
5. Het kind als held 12
6. Het kind als kapitaal 12
, Pedagogische basisbegrippen en
contexten: Een beeld van een kind
1.1 Pedagogiek als maatschappelijke kwestie
Pedagogiek = wetenschap die opv., ow. en vorming bestudeert.
- Pedagogische vragen gaan over kinderen, jongeren & de hele samenleving
➔ Daarom zijn pedagogische discussies vaak ook maatsch. en pol. discussies.
Er bestaan hierover vaak tegengestelde meningen
➔ pedagogiek geen neutraal vakgebied, maar sterk verbonden met waarden, normen
en maatsch ideeën
maatschappelijke kwestie = onderwerp waarover in SL verschillende opvattingen bestaan
en waar politieke keuzes moeten worden gemaakt.
Pedagogiek is nauw verbonden met ideeën & opvattingen die in de SL leven
- over bijvoorbeeld burgerschap, ouderschap, verantwoordelijkheid en democratie
1.2 De onvoorspelbare aard v.d. pedagogiek
Veel mensen verwachten van peda. ond. duidelijke antwoorden op vragen
- Maar pedagogiek is fundamenteel onvoorspelbaar. Waarom?
● Omdat opv. altijd gebeurt tussen mensen, in een specifieke context.
● Elk kind, gezin, school en samenleving is anders.
➔ Daardoor geen universele recepten.
Er is m.a.w. grote druk om antwoorden te formuleren op de vraag ‘Wat werkt?’ en daardoor
is er minder ruimte om na te denken over wat we nu eigenlijk met ‘werken’ bedoelen”
Veel pedagogische bezorgdheden & vraagtekens bij ‘ pedagoog’ en ‘pedagogische kennis’
- Opvoeding en onderwijs inherent onvoorspelbaar en onbeheersbaar karakter
- Grote druk om antwoorden te vinden op “wat werkt”
Kennis die tegemoet komt aan de vraag
- hoe’ moeten we handelen?
- ‘wat’ moeten we doen?
= Wat werkt?
Pedagogische kennis = probeert opvoeding beter te begrijpen.
- Ze stelt niet alleen de vraag: "Hoe moeten we handelen?"
maar ook "Waarom handelen we zo?"
Pedagogiek onvoorspelbaar, want geen vast ontw.patroon voor mensen:
- ideale leeftijd om zindelijk te zijn -> voor ied anders
- uithuisplaatsing door ied anders ervaren
1
, Kritiek op evidence-based denken
Vandaag veel nadruk op evidence-based onderzoek.
- = beslissingen nemen obv wetenschappelijk bewijs.
- is nuttig, maar ook beperkt.
● ws kan niet bepalen wat een goede opvoeding is; welke waarden belangrijk
zijn; welk mensbeeld wenselijk is….
➔ hiervoor is ook filosofische en maatschappelijke reflectie nodig.
Wetenschapsopvatting = evidenced based onderzoek
= kwaliteitslabel
= voorschrijvend
= juist of beste keuze
- Idee dat kennis leidt tot een meer voorspelbare en beheersbare wereld
- M.a.w. dominante opvatting dat ws. ond. leidt tot eenduidige en algemeen
toepasbare antw
- Vb. covid pandemie
- goed voor aanvulling of vertaling pedagogiek
Kritiek op vatten van onderwijs in cijfers
~ Quantocratie
- Ranking zoals PISA en TALIS die ow bepalen
- Bepalend voor onderwijsbeleid maar gaat voorbij aan fundamentele vragen
- IELS test voor vijfjarige
- Evidentie (wetenschappelijk, cijfermatig bewijs) sluit de ideologische discussie uit
Fundamentele pedagogiek = Reflecteert over betekenis en doelen van opv
onderzoekt grote vragen zoals:
- Wat is opvoeding?
- Waarom voeden we op?
- Wat verstaan we onder een goed leven?
- Welk mensbeeld ligt achter ons handelen?
Ze zoekt niet alleen naar oplossingen, maar denkt ook kritisch na over de uitgangspunten.
Het probleem bij pedagogie is het gebrek aan ideologie(ën)
- Want dan vervalt de pedagogiek in techniek en verliest ze haar ethiek en haar
capaciteit om te dromen, ze wordt dan een marketinginstrument -> Freire
1.3 De pedagogiek onder druk
pedagogiek vandaag staat onder druk.
Er is nmlk. sterke maatschappelijke vraag naar:
- snelle oplossingen
- efficiëntie
- meetbare resultaten
➔ verdwijnen tragere, fundamentele vragen naar achtergrond.
2
