Weetvragen staatsrecht
De GW stelt dat België een federatie is, maar in werkelijkheid ingericht
als confederatie (in dynamische zin!)
Principes die bedoeld zijn om individuen te beschermen tegen de
overheid:
België is een…
⁃ Grondwettelijke staat
⁃ Democratie
⁃ Rechtsstaat
⁃ Systeem gebaseerd op scheiding der machten
⁃ Monarchie
⁃ Sociale welvaartsstaat
⁃ Duurzame staat
Garanties die rechters beschermen tegen politieke beïnvloeding:
⁃ Statuut beschermd bij wet
⁃ Loon vastgelegd bij wet
⁃ Niet afzetbaar (tenzij door andere rechter)
⁃ Geen cumul
Ratio v federale systemen (redenen om te kiezen voor federaal
systeem)
• Bescherming tegen willekeur door verdeling v macht
• Meer eco en militaire slagkracht
• Efficiënter beheer v grote gebieden
• Een manier v multinationaal conflictmanagement
↳ Nr 2 en 4 zijn de redenen dat BE een fed systeem heeft
Confederatie = bestuurseenheid v samenwerkende onafhankelijke soevereine
staten, die bij verdrag is samengekomen.
De rol van de Koning bij de regeringsformatie:
• Aanstellen informateur en formateur
• Aanwijzing van personen met een bijzondere rol: koninklijk
bemiddelaar, verduidelijker, pre-formateur, …
• Benoeming nieuwe Eerste Minister met handtekening van uittredende
Eerste Minister
• Benoeming nieuwe ministers met handtekening van nieuwe Eerste
Minister
↳ Informateur kijkt welke mogelijkheden er zijn en formateur gaat onderhandelen
1
,Ontbinding federale Kamer : 4 mogelijkheden naast het gwn verlopen vd
legislatuur
• Grondwetsherziening
• Politieke crisis: vertrouwen verbroken op niet-constructieve wijze
• Politieke crisis: met instemming Kamer na vrijwillig ontslag regering
• Troon onbezet
Functies Senaat:
⁃ Collectief veto
⁃ Vertegenwoordiging vd deelstaten
⁃ Betekenisvolle inspraak (materies die raken aan beleid vd deelstaten)
Functies van de Kamer van Volksvertegenwoordigers:
⁃ Representatie
⁃ Wetgeving
⁃ Deliberatie
⁃ Controle
⁃ Financiering
RWDCF
3 verschillende wetgevingsprocedures
⁃ Unicamerale procedure → zonder inspraak senaat
⁃ Symmetrische bicamerale procedure → kamer & senaat gelijke voet
⁃ Asymmetrische bicamerale procedure → beperkte inspraak senaat
Wie mag minister worden?
⁃ Belg zijn (art. 97 GW)
⁃ Geen lid zijn van de koninklijke familie (art. 98 GW)
Regels voor de samenstelling van een regering:
• Eerste Minister (art. 99 GW)
• Maximum 15 ministers (art. 99 GW)
• Taalpariteit (art. 99 GW)
• Minstens 1 persoon van verschillend geslacht (art. 11bis GW)
Kenmerken v een ideale coalitievorming:
⁃ Minimal winning: een bepaald aantal zetels halen
⁃ Minimal number: zo weinig mogelijk partijen
⁃ Minimal weight: zo weinig mogelijk zetels zonder de vaste meerderheid
⁃ Minimal distance: niet te veel ideologische verschillen
Functies regering:
⁃ Beleidsfunctie
⁃ Normatieve functie (=Bindende regels maken)
⁃ Bestuursfunctie (toepassen wet + handhaving OO)
⁃ Buitenlands beleid
⁃ Landsverdediging
BN BBL
Ontslagmogelijkheden regering:
2
, • Vrijwillig ontslag
• Gedwongen ontslag
• Ontslag regering
• Ontslag minister of staatssecretaris
Statuut van de leden van de regering en parlement:
Onverenigbaarheden
Immuniteiten (parlementaire immuniteit: belangrijk voor vrij debat, enkel in
parlementaire functie)
Strafrechtelijke onschendbaarheid
Politieke verantwoording
Burgerlijke aansprakelijkheid
Vergoeding
Art. 101 GW. De ministers zijn verantwoordelijk tegenover de Kamer van
volksvertegenwoordigers.
⁃ Voor eigen beleidshandelingen
⁃ Voor pol handelingen vd Koning die zij dekken
⁃ Voor de beleidsdaden v kabinetsmedewerkers
⁃ Voor de beleidsdaden v ambtenaren onder hun gezag
Vormen van politieke verantwoording:
⁃ Vragen beantwoorden
⁃ Beleid aanpassen
⁃ Vrijwillig ontslag
⁃ Ontslag als ultieme sanctie
Betrouwbaarheid: het abi-model
• Ability – bekwaamheid
• Benevolence – welwillendheid
• Integrity - integriteit
Behoorlijke rechtsbedeling: procedural justice als vwde voor
vertrouwen:
⁃ Eerlijk
⁃ Openbaar
⁃ Binnen redelijke termijn
Toetsing van de formele wet in België
• Fase 1: de onschendbaarheid vd wet
• Fase 2: de preventieve toetsing
• Fase 3: de diffuse toetsing aan het internationale recht
= doorbraak o.i.v. internationalisering
• Fase 4: de toetsing door een GwH
= doorbraak wegens federalisering
Evolutie Belgisch GwH:
3
De GW stelt dat België een federatie is, maar in werkelijkheid ingericht
als confederatie (in dynamische zin!)
Principes die bedoeld zijn om individuen te beschermen tegen de
overheid:
België is een…
⁃ Grondwettelijke staat
⁃ Democratie
⁃ Rechtsstaat
⁃ Systeem gebaseerd op scheiding der machten
⁃ Monarchie
⁃ Sociale welvaartsstaat
⁃ Duurzame staat
Garanties die rechters beschermen tegen politieke beïnvloeding:
⁃ Statuut beschermd bij wet
⁃ Loon vastgelegd bij wet
⁃ Niet afzetbaar (tenzij door andere rechter)
⁃ Geen cumul
Ratio v federale systemen (redenen om te kiezen voor federaal
systeem)
• Bescherming tegen willekeur door verdeling v macht
• Meer eco en militaire slagkracht
• Efficiënter beheer v grote gebieden
• Een manier v multinationaal conflictmanagement
↳ Nr 2 en 4 zijn de redenen dat BE een fed systeem heeft
Confederatie = bestuurseenheid v samenwerkende onafhankelijke soevereine
staten, die bij verdrag is samengekomen.
De rol van de Koning bij de regeringsformatie:
• Aanstellen informateur en formateur
• Aanwijzing van personen met een bijzondere rol: koninklijk
bemiddelaar, verduidelijker, pre-formateur, …
• Benoeming nieuwe Eerste Minister met handtekening van uittredende
Eerste Minister
• Benoeming nieuwe ministers met handtekening van nieuwe Eerste
Minister
↳ Informateur kijkt welke mogelijkheden er zijn en formateur gaat onderhandelen
1
,Ontbinding federale Kamer : 4 mogelijkheden naast het gwn verlopen vd
legislatuur
• Grondwetsherziening
• Politieke crisis: vertrouwen verbroken op niet-constructieve wijze
• Politieke crisis: met instemming Kamer na vrijwillig ontslag regering
• Troon onbezet
Functies Senaat:
⁃ Collectief veto
⁃ Vertegenwoordiging vd deelstaten
⁃ Betekenisvolle inspraak (materies die raken aan beleid vd deelstaten)
Functies van de Kamer van Volksvertegenwoordigers:
⁃ Representatie
⁃ Wetgeving
⁃ Deliberatie
⁃ Controle
⁃ Financiering
RWDCF
3 verschillende wetgevingsprocedures
⁃ Unicamerale procedure → zonder inspraak senaat
⁃ Symmetrische bicamerale procedure → kamer & senaat gelijke voet
⁃ Asymmetrische bicamerale procedure → beperkte inspraak senaat
Wie mag minister worden?
⁃ Belg zijn (art. 97 GW)
⁃ Geen lid zijn van de koninklijke familie (art. 98 GW)
Regels voor de samenstelling van een regering:
• Eerste Minister (art. 99 GW)
• Maximum 15 ministers (art. 99 GW)
• Taalpariteit (art. 99 GW)
• Minstens 1 persoon van verschillend geslacht (art. 11bis GW)
Kenmerken v een ideale coalitievorming:
⁃ Minimal winning: een bepaald aantal zetels halen
⁃ Minimal number: zo weinig mogelijk partijen
⁃ Minimal weight: zo weinig mogelijk zetels zonder de vaste meerderheid
⁃ Minimal distance: niet te veel ideologische verschillen
Functies regering:
⁃ Beleidsfunctie
⁃ Normatieve functie (=Bindende regels maken)
⁃ Bestuursfunctie (toepassen wet + handhaving OO)
⁃ Buitenlands beleid
⁃ Landsverdediging
BN BBL
Ontslagmogelijkheden regering:
2
, • Vrijwillig ontslag
• Gedwongen ontslag
• Ontslag regering
• Ontslag minister of staatssecretaris
Statuut van de leden van de regering en parlement:
Onverenigbaarheden
Immuniteiten (parlementaire immuniteit: belangrijk voor vrij debat, enkel in
parlementaire functie)
Strafrechtelijke onschendbaarheid
Politieke verantwoording
Burgerlijke aansprakelijkheid
Vergoeding
Art. 101 GW. De ministers zijn verantwoordelijk tegenover de Kamer van
volksvertegenwoordigers.
⁃ Voor eigen beleidshandelingen
⁃ Voor pol handelingen vd Koning die zij dekken
⁃ Voor de beleidsdaden v kabinetsmedewerkers
⁃ Voor de beleidsdaden v ambtenaren onder hun gezag
Vormen van politieke verantwoording:
⁃ Vragen beantwoorden
⁃ Beleid aanpassen
⁃ Vrijwillig ontslag
⁃ Ontslag als ultieme sanctie
Betrouwbaarheid: het abi-model
• Ability – bekwaamheid
• Benevolence – welwillendheid
• Integrity - integriteit
Behoorlijke rechtsbedeling: procedural justice als vwde voor
vertrouwen:
⁃ Eerlijk
⁃ Openbaar
⁃ Binnen redelijke termijn
Toetsing van de formele wet in België
• Fase 1: de onschendbaarheid vd wet
• Fase 2: de preventieve toetsing
• Fase 3: de diffuse toetsing aan het internationale recht
= doorbraak o.i.v. internationalisering
• Fase 4: de toetsing door een GwH
= doorbraak wegens federalisering
Evolutie Belgisch GwH:
3
