SOCIOLOGIE 2025
Hoofdstuk 1:
HOOFDSTUK 1:............................................................................................... 1
SOCIOLOGIE, EEN EERSTE KENNISMAKING..................................................................................3
Stelregel 2: door andere brillen............................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2.............................................................................................. 12
CULTUUR.......................................................................................................................... 15
2.1 Inhoud van het georganiseerd samenleven: cultuur...........................................15
2.2 slotbesluit........................................................................................................... 20
............................................................................................................................................ 20
HOOFDSTUK 3.............................................................................................. 20
SOCIALE STRUCTUUR.......................................................................................................... 22
3.1.2 Soorten groepen......................................................................................................... 22
3.2.3 Rolproblemen............................................................................................................. 26
3.3.1 Bureaucratie -> efficientie.......................................................................................... 28
3.3.2 De organisatie in de praktijk....................................................................................... 29
MODULE 4.................................................................................................... 30
INSTITUTIONALISATIE EN SOCIALISATIE....................................................................................32
4.1 Instutionalisatie................................................................................................... 32
4.1.1 omschrijving............................................................................................................... 32
4.2.1 Onstaan van instituties............................................................................................... 33
4.1.3 De voortzetting van instituties.................................................................................... 35
4.2 Socialisatie.......................................................................................................... 36
4.2.2 belangrijkste socialisatietheorieën............................................................................. 36
4.2.2.1 GEORGE HEBERT MEAD (19-20STE EEUW)...................................................................36
4.2.2.2 JEAN PIAGET......................................................................................................... 40
4.2.2.3SIGMUND FREUD.................................................................................................... 40
4.2.2.4 MARGARET MEAD................................................................................................. 41
4.2.3 Identiteit en zelfbeeld......................................................................................41
4.2.4 emoties............................................................................................................ 42
4.2.5 Kinderculturen: ‘peergroups’ en socialisatie....................................................42
4.2.6 rolsocialisatie................................................................................................... 44
4.2.7.2 het gezin binnen de sociale structuren....................................................................46
4.2.7.3referentiegroeptheorie.............................................................................................. 46
MODULE 5.................................................................................................... 47
SOCIALE CONTROLE EN DEVIANTIE......................................................................................... 50
5.1 Sociale controle................................................................................................... 50
5.1.1 De morele orde: het onstaan en de internalisatie van normen en waarden................50
5.1.1.1 Summer (1840-1910) Folkways en mores...........................................................50
5.1.2 Politiek orde................................................................................................................ 52
5.2 Sociologische verklaringen voor deviantie..........................................................53
5.2.1 Het relatieve en normale karakter van deviantie........................................................53
5.2.2 Ontregeling/ anomie................................................................................................... 53
5.2.2.1 Anomie volgens Durkheim................................................................................... 53
5.2.2.2 Anomie volgens Merton....................................................................................... 54
1
, SOCIOLOGIE 2025
5.2.2.3 vergelijking.......................................................................................................... 55
5.2.3 Vervreemding............................................................................................................. 55
5.2.4 Differentiële associatie............................................................................................... 56
5.2.5 De deliquente subcultuur........................................................................................... 57
5.2.6 Sociale controletheorie: waarom is iemand niet deviant?...........................................57
5.2.7 Het etiketteerperspectief............................................................................................ 58
MODULE 6.................................................................................................... 59
SOCIALE STRATIFICATIE........................................................................................................ 62
6.1 Het ontstaan van sociale stratificatie..................................................................62
6.2 Stratificatie in landbouwsamenlevingen.............................................................62
6.2.1 Slavernij..................................................................................................................... 62
6.2.2 Kasten........................................................................................................................ 63
6.2.3 Standen..................................................................................................................... 63
6.3.1 Marx (19de eeuw)........................................................................................................ 63
6.7 Sociale ongelijkheid op basis v geslacht.............................................................69
MODULE 7.................................................................................................... 69
7 RELIGIE........................................................................................................................ 72
7.2.1 Vroege pogingen tot afbakening................................................................................. 72
7.2.1.1 Het animisme...................................................................................................... 72
7.2.2 Hedendaagse, functionalistische en substantiële definities v religie...........................74
7.2.2.1 Funtionalistische omschrijving v gods: Yinger......................................................74
7.2.2.2 Substantiële omschrijving: geloofsideeën, -praktijken & -gemeenschap..............76
7.3.2 Economische theorieën v religieuze betrokkenheid....................................................79
MODULE 8.................................................................................................... 82
8 SOCIALE VERANDERING.................................................................................................... 84
8.1 De classificatie van het samenleven: inleiding....................................................84
8.2.6 besluit....................................................................................................................... 87
8.3 Sociale verandering............................................................................................ 88
8.3.2.1 Materialistische verklaring: technologische theorieën.........................................89
8.3.2.1.1 Drie fases van maatschappelijke transformatie v Rose................................89
8.3.2.1.2 Technologische evolutie en ‘cultural lag’......................................................89
8.3.2.1.3 Voorbeelden v technologische theorieën v sociale verandering..................90
8.3.4 De wereldsysteemtheorie v I. Wallerstein..................................................................94
2
, SOCIOLOGIE 2025
Sociologie, een eerste kennismaking
1.1 Inleiding: niet iedereen leeft even lang
1. Hogere opleiding
-opleidingsverschillen leiden tot sociale ongelijkheid
-> (verschillen in levenskansen)
Stimuleert het vermogen om ingewikkelelde problemen in te
schatten
-> traject heeft ook vorming op de persoonlijkheid
= zijn plan tekken en een uitdaging aangaan
2. Materiele voordelen
diploma leidt naar een job, hoe hoger, hoe beter
-> hogere loon
-> betere buurten wonen
-> ver weg van stresserende omgevingen -> betere
gezondheid
-> verzorging te betalen
3. Persoonlijke vorming
Goede job = meer variatie, arbeidsomstandigheden gezonder
Tevreden, goed in zijn vel voelen
Wie nooit intiatief neemt zal ook minder kans om
vaardigheden te ontwikkelen
Individuele mening, hangt af van je land dat je bent opgevoed
Soc: kijken wat ernaast gebeurt, in ons lijf en omgeving
-> familie, vrienden, school,…
Verschillende visies van disciplines op menselijk gedrag
vb: halen van diploma
Psychologisch: omstandigheden terugwijzing naar individu
Econoom: financiële motieven
Bioloog: iq van ouders, genen ook naar kind
vb: slaapmedicatie
Bioloog: welke effecten heeft de medicatie op het lichaam, Wat
is er mis dat die het moet nemen -> fysieke
3
, SOCIOLOGIE 2025
Psycholoog: mentale spanningen die door moeilijk situatie
veroorzaakt worden, verslaving, diagnoses,
persoonlijkheidskenmerken,
Econoom: financiële aspecten, kosten/baten, terugbetaling,
winst, vraag en aanbod, voordeligheid staatskast
Sociologisch: Normalisering, toegenomen technologie, groepen,
1.2 De sociologische verbeelding
= startpunt van een sociologische verklaring
-> individuele gaan verklaren vanuit het sociale
Sociologische verbeelding: socioloog probeert zijn eigen vragen
over een persoon te beantwoorden
Individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit het geheel
van sociale relaties die zelf een specifieke historische oorsprong
hebben! (Mills, 1959)
Het geheel van sociale relaties = de samenleving -> bepaald door het
historische verloop
DUS : Historisch proces -> sociale relaties -> biografieën van mensen
Waarom komen mensen op staart voor Gaza?
-> Socioloog: verbintenis, collectief trauma, groepsgevoel, morele
verplichting, schuldgevoel, geschiedenis,
Waarom gaan mensen op kamp met jeugdbeweging
-> sociologie: groepsgevoel/druk, traditie, verwachtingen,
normalisering
Waarom gebruiken mensen drugs op tommorowland
-> sociologie: meer sociaal aanvaarbare setting, groepsdruk,
anonimiteit/afwezigheid van sociale controle, afwijken van de norm,
1.3 Van gedrag tot samenleving
4
Hoofdstuk 1:
HOOFDSTUK 1:............................................................................................... 1
SOCIOLOGIE, EEN EERSTE KENNISMAKING..................................................................................3
Stelregel 2: door andere brillen............................................................................................. 8
HOOFDSTUK 2.............................................................................................. 12
CULTUUR.......................................................................................................................... 15
2.1 Inhoud van het georganiseerd samenleven: cultuur...........................................15
2.2 slotbesluit........................................................................................................... 20
............................................................................................................................................ 20
HOOFDSTUK 3.............................................................................................. 20
SOCIALE STRUCTUUR.......................................................................................................... 22
3.1.2 Soorten groepen......................................................................................................... 22
3.2.3 Rolproblemen............................................................................................................. 26
3.3.1 Bureaucratie -> efficientie.......................................................................................... 28
3.3.2 De organisatie in de praktijk....................................................................................... 29
MODULE 4.................................................................................................... 30
INSTITUTIONALISATIE EN SOCIALISATIE....................................................................................32
4.1 Instutionalisatie................................................................................................... 32
4.1.1 omschrijving............................................................................................................... 32
4.2.1 Onstaan van instituties............................................................................................... 33
4.1.3 De voortzetting van instituties.................................................................................... 35
4.2 Socialisatie.......................................................................................................... 36
4.2.2 belangrijkste socialisatietheorieën............................................................................. 36
4.2.2.1 GEORGE HEBERT MEAD (19-20STE EEUW)...................................................................36
4.2.2.2 JEAN PIAGET......................................................................................................... 40
4.2.2.3SIGMUND FREUD.................................................................................................... 40
4.2.2.4 MARGARET MEAD................................................................................................. 41
4.2.3 Identiteit en zelfbeeld......................................................................................41
4.2.4 emoties............................................................................................................ 42
4.2.5 Kinderculturen: ‘peergroups’ en socialisatie....................................................42
4.2.6 rolsocialisatie................................................................................................... 44
4.2.7.2 het gezin binnen de sociale structuren....................................................................46
4.2.7.3referentiegroeptheorie.............................................................................................. 46
MODULE 5.................................................................................................... 47
SOCIALE CONTROLE EN DEVIANTIE......................................................................................... 50
5.1 Sociale controle................................................................................................... 50
5.1.1 De morele orde: het onstaan en de internalisatie van normen en waarden................50
5.1.1.1 Summer (1840-1910) Folkways en mores...........................................................50
5.1.2 Politiek orde................................................................................................................ 52
5.2 Sociologische verklaringen voor deviantie..........................................................53
5.2.1 Het relatieve en normale karakter van deviantie........................................................53
5.2.2 Ontregeling/ anomie................................................................................................... 53
5.2.2.1 Anomie volgens Durkheim................................................................................... 53
5.2.2.2 Anomie volgens Merton....................................................................................... 54
1
, SOCIOLOGIE 2025
5.2.2.3 vergelijking.......................................................................................................... 55
5.2.3 Vervreemding............................................................................................................. 55
5.2.4 Differentiële associatie............................................................................................... 56
5.2.5 De deliquente subcultuur........................................................................................... 57
5.2.6 Sociale controletheorie: waarom is iemand niet deviant?...........................................57
5.2.7 Het etiketteerperspectief............................................................................................ 58
MODULE 6.................................................................................................... 59
SOCIALE STRATIFICATIE........................................................................................................ 62
6.1 Het ontstaan van sociale stratificatie..................................................................62
6.2 Stratificatie in landbouwsamenlevingen.............................................................62
6.2.1 Slavernij..................................................................................................................... 62
6.2.2 Kasten........................................................................................................................ 63
6.2.3 Standen..................................................................................................................... 63
6.3.1 Marx (19de eeuw)........................................................................................................ 63
6.7 Sociale ongelijkheid op basis v geslacht.............................................................69
MODULE 7.................................................................................................... 69
7 RELIGIE........................................................................................................................ 72
7.2.1 Vroege pogingen tot afbakening................................................................................. 72
7.2.1.1 Het animisme...................................................................................................... 72
7.2.2 Hedendaagse, functionalistische en substantiële definities v religie...........................74
7.2.2.1 Funtionalistische omschrijving v gods: Yinger......................................................74
7.2.2.2 Substantiële omschrijving: geloofsideeën, -praktijken & -gemeenschap..............76
7.3.2 Economische theorieën v religieuze betrokkenheid....................................................79
MODULE 8.................................................................................................... 82
8 SOCIALE VERANDERING.................................................................................................... 84
8.1 De classificatie van het samenleven: inleiding....................................................84
8.2.6 besluit....................................................................................................................... 87
8.3 Sociale verandering............................................................................................ 88
8.3.2.1 Materialistische verklaring: technologische theorieën.........................................89
8.3.2.1.1 Drie fases van maatschappelijke transformatie v Rose................................89
8.3.2.1.2 Technologische evolutie en ‘cultural lag’......................................................89
8.3.2.1.3 Voorbeelden v technologische theorieën v sociale verandering..................90
8.3.4 De wereldsysteemtheorie v I. Wallerstein..................................................................94
2
, SOCIOLOGIE 2025
Sociologie, een eerste kennismaking
1.1 Inleiding: niet iedereen leeft even lang
1. Hogere opleiding
-opleidingsverschillen leiden tot sociale ongelijkheid
-> (verschillen in levenskansen)
Stimuleert het vermogen om ingewikkelelde problemen in te
schatten
-> traject heeft ook vorming op de persoonlijkheid
= zijn plan tekken en een uitdaging aangaan
2. Materiele voordelen
diploma leidt naar een job, hoe hoger, hoe beter
-> hogere loon
-> betere buurten wonen
-> ver weg van stresserende omgevingen -> betere
gezondheid
-> verzorging te betalen
3. Persoonlijke vorming
Goede job = meer variatie, arbeidsomstandigheden gezonder
Tevreden, goed in zijn vel voelen
Wie nooit intiatief neemt zal ook minder kans om
vaardigheden te ontwikkelen
Individuele mening, hangt af van je land dat je bent opgevoed
Soc: kijken wat ernaast gebeurt, in ons lijf en omgeving
-> familie, vrienden, school,…
Verschillende visies van disciplines op menselijk gedrag
vb: halen van diploma
Psychologisch: omstandigheden terugwijzing naar individu
Econoom: financiële motieven
Bioloog: iq van ouders, genen ook naar kind
vb: slaapmedicatie
Bioloog: welke effecten heeft de medicatie op het lichaam, Wat
is er mis dat die het moet nemen -> fysieke
3
, SOCIOLOGIE 2025
Psycholoog: mentale spanningen die door moeilijk situatie
veroorzaakt worden, verslaving, diagnoses,
persoonlijkheidskenmerken,
Econoom: financiële aspecten, kosten/baten, terugbetaling,
winst, vraag en aanbod, voordeligheid staatskast
Sociologisch: Normalisering, toegenomen technologie, groepen,
1.2 De sociologische verbeelding
= startpunt van een sociologische verklaring
-> individuele gaan verklaren vanuit het sociale
Sociologische verbeelding: socioloog probeert zijn eigen vragen
over een persoon te beantwoorden
Individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit het geheel
van sociale relaties die zelf een specifieke historische oorsprong
hebben! (Mills, 1959)
Het geheel van sociale relaties = de samenleving -> bepaald door het
historische verloop
DUS : Historisch proces -> sociale relaties -> biografieën van mensen
Waarom komen mensen op staart voor Gaza?
-> Socioloog: verbintenis, collectief trauma, groepsgevoel, morele
verplichting, schuldgevoel, geschiedenis,
Waarom gaan mensen op kamp met jeugdbeweging
-> sociologie: groepsgevoel/druk, traditie, verwachtingen,
normalisering
Waarom gebruiken mensen drugs op tommorowland
-> sociologie: meer sociaal aanvaarbare setting, groepsdruk,
anonimiteit/afwezigheid van sociale controle, afwijken van de norm,
1.3 Van gedrag tot samenleving
4
