SAMENVATTING BEROEPSROLLEN IN
HET SOCIAAL WERK
LES 1 – INTRODUCTIE BEROEPSROLLEN IN HET SOCIAAL WERK
WAT ZIJN BEROEPSROLLEN?
• Beroepsrollen binnen het sociaal werk
- Maken geen indeling van het werkveld
- Analyseren de complexiteit van de beroepsuitoefening van een sociaal werker
- Een van de manieren om naar het beroep van sociaal werk te kijken
HET BEROEP EN DE BEROEPSKRACHT
• Sociaal werk is een sociaal beroep
- Een professionele activiteit die zich essentieel verbonden weet met de wijze waarop sociale
problemen in de samenleving gedefinieerd worden
- Het sociale verwijst naar de positie tussen individu en samenleving, het relationeel denken
en handelen en de sociale rechtvaardigheid
- Sociaal werker geeft vorm aan sociale praktijken vanuit de kijk op het begrijpen van en
ingrijpen in het leven van mensen
7 BEROEPSROLLEN
• Wat zijn beroepsrollen?
- We onderscheiden 7 beroepsrollen die sociaal werkers in de samenleving kunnen innemen
- Een weergave van onze visie op sociaal werk
- Een artificiële opdeling die ervan uitgaat dat sociaal werkers verschillende rollen tegelijk
kunnen opnemen
- Er kunnen spanningen ontstaan tussen de verschillende beroepsrollen
- 7 beroepsrollen: communicator, medevormgever aan sociaal beleid, tolk, sociale innovator,
frontliniewerker, netwerkbouwer en organisatieontwikkelaar
• Communicator
- In dialoog met belanghebbenden
- Actief luisteren
- Doorvragen en hulpvragen in kaart brengen
- Sociaal werker als een interpersoonlijke of maatschappelijke communicator
• Tolk
- Handelen op het snijpunt van de leef- en systeemwereld
- Leefwereld is informeel en menselijk
- Systeemwereld is formeel, schriftelijk, abstract en complex
- Sociaal werker tolkt en verbindt tussen de burger en de maatschappelijke instanties
, • Sociale innovator
- Zoeken naar nieuwe wegen en oplossingen om te komen tot sociale rechtvaardigheid
- Proactief, flexibel en dynamisch handelen
- Actief opzoek gaan naar nieuwe kansen voor de organisatie en de doelgroep
- Sociaal werker treedt uit de comfortzone en buiten de grenzen van de organisatie
• Organisatieontwikkelaar
- Inzetten op het verhogen van de kwaliteit en het welzijn van de eigen organisatie op 3 niveaus
(organisatie, team en individueel)
- Formuleren van een missie en visie die geënt is op de fundamenten van het sociaal werk
- Een organisatiebeleid creëren en faciliteren waarbij alle beroepsrollen aandacht krijgen
• Medevormgever sociaal beleid
- Vervullen van de politieke opdracht van het sociaal werk
- Sociaal werker is opmerkzaam voor situaties van onrechtvaardigheden
- Onrechtvaardigheden signaleren en politiseren op een participatieve manier om vorm te
geven aan het sociaal beleid
• Frontliniewerker
- Staat dicht bij de burgers en wordt vaak als eerste met problemen van burgers
geconfronteerd
- Aanspreekbaar en handelt zelfstanding
- Dienstverlening bieden vanuit eerste lijn
- Scharnierpositie tussen individu en systeem en heeft hier een discretionaire ruimte
• Netwerkbouwer
- Meebouwen aan persoonlijke, sociale en professionele netwerken
- Persoonlijk netwerk bevorderen door problematieken aan te pakken
- Meebouwen aan sociale netwerken om mensen uit hun isolement te halen
- Sociale cohesie versterken en opkomen voor gemeenschappelijke belangen en rechten
- Professionele netwerk versterken in functie van een actieve, warme en gerichte
doorverwijzing
LES 2 – GASTLES WIJKGEZONDHEIDSCENTRUM DE SLEEP
WAT IS EEN WIJKGEZONDHEIDSCENTRUM?
• 11 criteria
- Multidisciplinair: diëtisten, maatschappelijk werkers, artsen, kinesisten, psychologen, …
- Gemeenschapsgerichte werking: zoveel mogelijk inzetten op de gemeenschap
- Territoriale werking: afhankelijk van de buurt waarin je woont
- Structurele samenwerkingsverbanden: continu samenwerken met organisaties, inzetten op
netwerkmomenten
- Ziektepreventie en gezondheidsbevordering: nu eerder curatief
- Integrale zorgverlening: combinatie van preventie, zorg en welzijn
- Toegankelijkheid: laagdrempelige werking, gratis indien aangesloten bij mutualiteit, forfaitair
systeem per patiënt (rechtstreeks van het ziekenfonds en berekend volgens een aantal
parameters)
- Continuïteit
, - Kwaliteit: proberen om op elke mogelijke vlakken in te zetten
- Organisatievorm
- Onafhankelijkheid en pluralisme
• Wat is een wijkgezondheidscentrum? (filmpje)
- 3 vaste disciplines: artsen, verpleegkundigen en kinesisten (+ andere disciplines)
- Maatschappelijk werker: invullen verzekeringspapieren, vreemdelingen ondersteunen om
weg wijs te maken in een nieuw land, …
- Draagt zorg voor de gezondheid van het individu en zijn gehele buurt
TAKEN VAN EEN MAATSCHAPPELIJK WERKER BINNEN EEN WIJKGEZONDHEIDSCENTRUM
• Algemene taken
- Informatieve dienstverlening en advies: zo snel mogelijk doorverwijzen en de persoon in de
juiste instanties krijgen
- Concrete dienstverlening: administratieve ondersteuning (vb.: telefoon naar de vakbond,
verzekeringspapieren invullen, …)
- Psychosociale dienstverlening
- Signaleren: signalen zien en erkennen op beleidsniveau
- Overleg en bemiddeling: tussen de patiënt en de maatschappij, in de leefwereld van de
patiënt zelf (gaat heel breed)
- Registratie in EMD: elektronisch medisch dossier – alles wat we doen met de patiënt moet
geregistreerd worden
• Meest voorkomende hulpvragen en problematieken
- Financiële zaken: mensen zonder of een te laag inkomen, mensen met schulden, …
- Huisvesting: in de realiteit kan er helaas niet veel aan gedaan worden (vb.: aanvraag sociale
woning)
- Invaliditeit, handicap en ziekte
- Verblijfstatuten
- Relationele problemen
- Opvoedingsproblemen
- Werk gerelateerde problemen: zwart werken zonder te weten dat je zwart werkt (moeilijke en
complexe problemen)
- Crisissituaties: hoe kunnen we de patiënt zo goed mogelijk kunnen ondersteunen?
• Hulpvragen bij wijkgezondheidscentrum De Sleep
- Vragen over uitkeringen
- Medische vragen
- VAPH
- Financiële en administratieve vragen
- Vooral interne aanmeldingen of patiënten die zich zelf aanmelden indien ze al gekend zijn
- Doorverwijzing via de arts naar de maatschappelijk werker
HET SOCIAAL WERK
LES 1 – INTRODUCTIE BEROEPSROLLEN IN HET SOCIAAL WERK
WAT ZIJN BEROEPSROLLEN?
• Beroepsrollen binnen het sociaal werk
- Maken geen indeling van het werkveld
- Analyseren de complexiteit van de beroepsuitoefening van een sociaal werker
- Een van de manieren om naar het beroep van sociaal werk te kijken
HET BEROEP EN DE BEROEPSKRACHT
• Sociaal werk is een sociaal beroep
- Een professionele activiteit die zich essentieel verbonden weet met de wijze waarop sociale
problemen in de samenleving gedefinieerd worden
- Het sociale verwijst naar de positie tussen individu en samenleving, het relationeel denken
en handelen en de sociale rechtvaardigheid
- Sociaal werker geeft vorm aan sociale praktijken vanuit de kijk op het begrijpen van en
ingrijpen in het leven van mensen
7 BEROEPSROLLEN
• Wat zijn beroepsrollen?
- We onderscheiden 7 beroepsrollen die sociaal werkers in de samenleving kunnen innemen
- Een weergave van onze visie op sociaal werk
- Een artificiële opdeling die ervan uitgaat dat sociaal werkers verschillende rollen tegelijk
kunnen opnemen
- Er kunnen spanningen ontstaan tussen de verschillende beroepsrollen
- 7 beroepsrollen: communicator, medevormgever aan sociaal beleid, tolk, sociale innovator,
frontliniewerker, netwerkbouwer en organisatieontwikkelaar
• Communicator
- In dialoog met belanghebbenden
- Actief luisteren
- Doorvragen en hulpvragen in kaart brengen
- Sociaal werker als een interpersoonlijke of maatschappelijke communicator
• Tolk
- Handelen op het snijpunt van de leef- en systeemwereld
- Leefwereld is informeel en menselijk
- Systeemwereld is formeel, schriftelijk, abstract en complex
- Sociaal werker tolkt en verbindt tussen de burger en de maatschappelijke instanties
, • Sociale innovator
- Zoeken naar nieuwe wegen en oplossingen om te komen tot sociale rechtvaardigheid
- Proactief, flexibel en dynamisch handelen
- Actief opzoek gaan naar nieuwe kansen voor de organisatie en de doelgroep
- Sociaal werker treedt uit de comfortzone en buiten de grenzen van de organisatie
• Organisatieontwikkelaar
- Inzetten op het verhogen van de kwaliteit en het welzijn van de eigen organisatie op 3 niveaus
(organisatie, team en individueel)
- Formuleren van een missie en visie die geënt is op de fundamenten van het sociaal werk
- Een organisatiebeleid creëren en faciliteren waarbij alle beroepsrollen aandacht krijgen
• Medevormgever sociaal beleid
- Vervullen van de politieke opdracht van het sociaal werk
- Sociaal werker is opmerkzaam voor situaties van onrechtvaardigheden
- Onrechtvaardigheden signaleren en politiseren op een participatieve manier om vorm te
geven aan het sociaal beleid
• Frontliniewerker
- Staat dicht bij de burgers en wordt vaak als eerste met problemen van burgers
geconfronteerd
- Aanspreekbaar en handelt zelfstanding
- Dienstverlening bieden vanuit eerste lijn
- Scharnierpositie tussen individu en systeem en heeft hier een discretionaire ruimte
• Netwerkbouwer
- Meebouwen aan persoonlijke, sociale en professionele netwerken
- Persoonlijk netwerk bevorderen door problematieken aan te pakken
- Meebouwen aan sociale netwerken om mensen uit hun isolement te halen
- Sociale cohesie versterken en opkomen voor gemeenschappelijke belangen en rechten
- Professionele netwerk versterken in functie van een actieve, warme en gerichte
doorverwijzing
LES 2 – GASTLES WIJKGEZONDHEIDSCENTRUM DE SLEEP
WAT IS EEN WIJKGEZONDHEIDSCENTRUM?
• 11 criteria
- Multidisciplinair: diëtisten, maatschappelijk werkers, artsen, kinesisten, psychologen, …
- Gemeenschapsgerichte werking: zoveel mogelijk inzetten op de gemeenschap
- Territoriale werking: afhankelijk van de buurt waarin je woont
- Structurele samenwerkingsverbanden: continu samenwerken met organisaties, inzetten op
netwerkmomenten
- Ziektepreventie en gezondheidsbevordering: nu eerder curatief
- Integrale zorgverlening: combinatie van preventie, zorg en welzijn
- Toegankelijkheid: laagdrempelige werking, gratis indien aangesloten bij mutualiteit, forfaitair
systeem per patiënt (rechtstreeks van het ziekenfonds en berekend volgens een aantal
parameters)
- Continuïteit
, - Kwaliteit: proberen om op elke mogelijke vlakken in te zetten
- Organisatievorm
- Onafhankelijkheid en pluralisme
• Wat is een wijkgezondheidscentrum? (filmpje)
- 3 vaste disciplines: artsen, verpleegkundigen en kinesisten (+ andere disciplines)
- Maatschappelijk werker: invullen verzekeringspapieren, vreemdelingen ondersteunen om
weg wijs te maken in een nieuw land, …
- Draagt zorg voor de gezondheid van het individu en zijn gehele buurt
TAKEN VAN EEN MAATSCHAPPELIJK WERKER BINNEN EEN WIJKGEZONDHEIDSCENTRUM
• Algemene taken
- Informatieve dienstverlening en advies: zo snel mogelijk doorverwijzen en de persoon in de
juiste instanties krijgen
- Concrete dienstverlening: administratieve ondersteuning (vb.: telefoon naar de vakbond,
verzekeringspapieren invullen, …)
- Psychosociale dienstverlening
- Signaleren: signalen zien en erkennen op beleidsniveau
- Overleg en bemiddeling: tussen de patiënt en de maatschappij, in de leefwereld van de
patiënt zelf (gaat heel breed)
- Registratie in EMD: elektronisch medisch dossier – alles wat we doen met de patiënt moet
geregistreerd worden
• Meest voorkomende hulpvragen en problematieken
- Financiële zaken: mensen zonder of een te laag inkomen, mensen met schulden, …
- Huisvesting: in de realiteit kan er helaas niet veel aan gedaan worden (vb.: aanvraag sociale
woning)
- Invaliditeit, handicap en ziekte
- Verblijfstatuten
- Relationele problemen
- Opvoedingsproblemen
- Werk gerelateerde problemen: zwart werken zonder te weten dat je zwart werkt (moeilijke en
complexe problemen)
- Crisissituaties: hoe kunnen we de patiënt zo goed mogelijk kunnen ondersteunen?
• Hulpvragen bij wijkgezondheidscentrum De Sleep
- Vragen over uitkeringen
- Medische vragen
- VAPH
- Financiële en administratieve vragen
- Vooral interne aanmeldingen of patiënten die zich zelf aanmelden indien ze al gekend zijn
- Doorverwijzing via de arts naar de maatschappelijk werker
