Hoofdstuk 13 – Historischekostenstelsel
13.1 Toepassing van historische kosten op de vaste activa
Het historische kostenstelsel baseert zich op werkelijk betaalde prijzen en is als zodanig vrij van
schattingen. Eventuele stijgingen van de vervangingswaarde worden niet via hogere afschrijvingen in
mindering op de winst gebracht; het resultaat wordt dan op nominalistische wijze berekend.
13.2 Toepassing van historische kosten op de voorraden
Fifo, gemiddelde inkoopprijs, lifo en ijzerenvoorraadstelsel.
13.2.1 Fifo
First in First out.
Voorraad op balansdatum bestaat uit de jongste partijen tegen recente prijzen
Nominalistische winstbepaling
Weinig stille reserves (statische waardebepaling van de voorraad)
13.2.2 Gemiddelde inkoopprijs
Basis is de gemiddelde inkoopprijs van de voorraad. Na iedere inkoop wordt dit aangepast.
GIP = Σ Inkoophoeveelheidn * Inkoopprijsn
Σ Inkoophoeveelheidn
Kostprijs omzet = Afzet * GIP (per transactie apart)
Waarde voorraad = Voorraad * GIP
13.2.3 Lifo
Last in first out
Individueel lifo
Per transactie wordt bekeken welke voorraad op het moment van verkoop het meest recent is
ingekocht.
Laatste inkoop eerst afboeken
Vermogenspresentatie incorrect vanwege grote stille reserves (dynamische waardebepaling
van de voorraad)
Transactieresultaten wel te berekenen
Fiscaal acceptabel
Partieel substantialisme (alleen voorraden)
Administratief bewerkelijk
Collectief lifo
Aangenomen dat de laatst in de betreffende periode ingekochte voorraden in die periode zijn
verkocht, ongeacht van de volgorde van de in- en verkopen.
Kostprijs omzet = BV + Inkopen - EV
Eindvoorraad groter dan beginvoorraad
o Excedent tegen oudste inkoopprij(s)zen
Vermogenspresentatie incorrect
Transactieresultaten niet te berekenen (periode winstbepaling)
Fiscaal acceptabel
Partieel substantialisme (alleen voorraden)
1
,13.2.4 Het ijzerenvoorraadstelsel
IJzeren voorraad is de voorraad die noodzakelijk is om de normale bedrijfsactiviteiten uit te kunnen
oefenen.
Kostprijs omzet = BV + Inkopen - EV
IJzeren voorraad wordt gewaardeerd tegen oude historische kostprijs
(ijzerenvoorraadprijs)
Surplus (werkelijke voorraad groter dan ijzere): tegen historische
kostprijs op basis van FIFO
Manco (werkelijke voorraad lager dan ijzere): tegen actuele
inkoopprijs
Vermogenspresentatie incorrect (grote stille reserves)
Transactieresultaten niet te berekenen (periode winstbepaling)
Fiscaal acceptabel
Partieel substantialisme (alleen voorraden)
Transactie Hoeveelheid Prijs
1-jan Beginvoorraad 100 € 2,00
15-jan Inkoop 50 € 2,20
24-jan Verkoop 75
28-jan Inkoop 35 € 2,40
31-jan Eindvoorraad 110
FIFO:
Waarde eindvoorraad = (25 * € 2) + (50 * € 2,2) + (35 * € 2,4) = € 244
Kostprijs omzet = 75 * € 2 = € 150
GIP:
GIP 15-1 = (100 * 2 + 50 * 2,20)/150 = € 2,07
Kostprijs omzet = 75 * € 2,07 = € 155
GIP 28-1 = (75 * 2,07 + 35 * 2,40) / 110 = 2,17
Waarde eindvoorraad = 110 * 2,17 = € 239
Individueel LIFO:
Waarde eindvoorraad = (75 * € 2) + (35 * € 2,4) = € 234
Kostprijs omzet = (50 * 2,20) + (25 * € 2) = € 160
Collectief LIFO:
Waarde eindvoorraad = (100 * € 2) + (10 * € 2,20) = € 222
Kostprijs omzet = BV + Inkopen – EV = € 200 + € 194 - € 222 = € 172
Ijzerenvoorraadstelsel:
Stel ijzerenvoorraad is 100 stuks met als ijzerenvoorraadprijs € 2.
Waarde eindvoorraad = € 200 + (10 * € 2,40) = € 224
Kostprijs omzet = € 200 + € 194 – € 224 = € 170
2
, Hoofdstuk 14 - Vervangingswaardestelsel
Hoofdstuk 14.1 – Essentie vervangingswaardestelsel
Elimineert de voorraadresultaten en stille reserves uit de winst. Wordt uitgegaan van de
vervangingswaarde voor de winst en de waardering. Wordt gebruik gemaakt van de
herwaarderingsreserve.
De boekwaarde wordt aangepast aan de gestegen prijs. Voorraadresultaten worden buiten de winst
gehouden. Vervangingswaardestelsel is substantialistisch. Prijsdalingen van voorraadverliezen
worden ook buiten resultaat gehouden. Deze worden afgeboekt van de herwaarderingsreserve.
Stel herwaarderingsreserve is uitgeput (op) dan kan het via resultaat lopen.
Je moet de boekwaarde verhogen. (Ligt eraan hoe het op balans getoond wordt). Over de
boekwaarde per begin van dat jaar wordt dan afgeschreven over het aantal perioden.
Stel: Boekwaarde 1-1 voor herwaardering is € 39.000. 25% toename = € 9.750, totaal is dan € 48.750.
Afschrijvingsduur is 40 jaar, er is al een jaar voorbij. Dan € 48. doen. Dat is € 1.250. De
toename in de afschrijving is dan € 250 (waarde activa aanschaf terugleiden en dan afschrijving per
jaar berekenen. Boekingen:
JUP verhoging auto 1-1
Auto € 9.750
Aan Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 9.750
JUP afschrijving auto 31-12
Afschrijvingskosten auto € 1.250
Aan Auto € 1.250
JUP herwaardering jaarlijks auto 31-12
Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 250
Aan Herwaarderingsreserve gerealiseerd € 250
Bij voorraad:
Voorraad inkoopprijs stijgt van € 10 naar € 13, aantal op voorraad is 800 stuks. Verkoop: De kostprijs
is dan op basis van de € 13. Dus stel er worden 800 artikelen verkocht is de kostprijs € 10.400. Omdat
het wel op basis van FiFo is, wordt er een herwaarderingsreserve gerealiseerd. Dit is dan 800 * (€ 13 -
€ 10) = € 2.400
JUP verhoging voorraad 1-1
Voorraad (€ 3* 800) € 2.400
Aan Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 2.400
JUP verkoop voorraad 2-2
Kostprijs verkopen € 10.400
Aan Voorraad € 10.400
JUP herwaardering realisatie voorraad 2-2
Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 2.400
Aan Herwaarderingsreserve gerealiseerd € 2.400
3
13.1 Toepassing van historische kosten op de vaste activa
Het historische kostenstelsel baseert zich op werkelijk betaalde prijzen en is als zodanig vrij van
schattingen. Eventuele stijgingen van de vervangingswaarde worden niet via hogere afschrijvingen in
mindering op de winst gebracht; het resultaat wordt dan op nominalistische wijze berekend.
13.2 Toepassing van historische kosten op de voorraden
Fifo, gemiddelde inkoopprijs, lifo en ijzerenvoorraadstelsel.
13.2.1 Fifo
First in First out.
Voorraad op balansdatum bestaat uit de jongste partijen tegen recente prijzen
Nominalistische winstbepaling
Weinig stille reserves (statische waardebepaling van de voorraad)
13.2.2 Gemiddelde inkoopprijs
Basis is de gemiddelde inkoopprijs van de voorraad. Na iedere inkoop wordt dit aangepast.
GIP = Σ Inkoophoeveelheidn * Inkoopprijsn
Σ Inkoophoeveelheidn
Kostprijs omzet = Afzet * GIP (per transactie apart)
Waarde voorraad = Voorraad * GIP
13.2.3 Lifo
Last in first out
Individueel lifo
Per transactie wordt bekeken welke voorraad op het moment van verkoop het meest recent is
ingekocht.
Laatste inkoop eerst afboeken
Vermogenspresentatie incorrect vanwege grote stille reserves (dynamische waardebepaling
van de voorraad)
Transactieresultaten wel te berekenen
Fiscaal acceptabel
Partieel substantialisme (alleen voorraden)
Administratief bewerkelijk
Collectief lifo
Aangenomen dat de laatst in de betreffende periode ingekochte voorraden in die periode zijn
verkocht, ongeacht van de volgorde van de in- en verkopen.
Kostprijs omzet = BV + Inkopen - EV
Eindvoorraad groter dan beginvoorraad
o Excedent tegen oudste inkoopprij(s)zen
Vermogenspresentatie incorrect
Transactieresultaten niet te berekenen (periode winstbepaling)
Fiscaal acceptabel
Partieel substantialisme (alleen voorraden)
1
,13.2.4 Het ijzerenvoorraadstelsel
IJzeren voorraad is de voorraad die noodzakelijk is om de normale bedrijfsactiviteiten uit te kunnen
oefenen.
Kostprijs omzet = BV + Inkopen - EV
IJzeren voorraad wordt gewaardeerd tegen oude historische kostprijs
(ijzerenvoorraadprijs)
Surplus (werkelijke voorraad groter dan ijzere): tegen historische
kostprijs op basis van FIFO
Manco (werkelijke voorraad lager dan ijzere): tegen actuele
inkoopprijs
Vermogenspresentatie incorrect (grote stille reserves)
Transactieresultaten niet te berekenen (periode winstbepaling)
Fiscaal acceptabel
Partieel substantialisme (alleen voorraden)
Transactie Hoeveelheid Prijs
1-jan Beginvoorraad 100 € 2,00
15-jan Inkoop 50 € 2,20
24-jan Verkoop 75
28-jan Inkoop 35 € 2,40
31-jan Eindvoorraad 110
FIFO:
Waarde eindvoorraad = (25 * € 2) + (50 * € 2,2) + (35 * € 2,4) = € 244
Kostprijs omzet = 75 * € 2 = € 150
GIP:
GIP 15-1 = (100 * 2 + 50 * 2,20)/150 = € 2,07
Kostprijs omzet = 75 * € 2,07 = € 155
GIP 28-1 = (75 * 2,07 + 35 * 2,40) / 110 = 2,17
Waarde eindvoorraad = 110 * 2,17 = € 239
Individueel LIFO:
Waarde eindvoorraad = (75 * € 2) + (35 * € 2,4) = € 234
Kostprijs omzet = (50 * 2,20) + (25 * € 2) = € 160
Collectief LIFO:
Waarde eindvoorraad = (100 * € 2) + (10 * € 2,20) = € 222
Kostprijs omzet = BV + Inkopen – EV = € 200 + € 194 - € 222 = € 172
Ijzerenvoorraadstelsel:
Stel ijzerenvoorraad is 100 stuks met als ijzerenvoorraadprijs € 2.
Waarde eindvoorraad = € 200 + (10 * € 2,40) = € 224
Kostprijs omzet = € 200 + € 194 – € 224 = € 170
2
, Hoofdstuk 14 - Vervangingswaardestelsel
Hoofdstuk 14.1 – Essentie vervangingswaardestelsel
Elimineert de voorraadresultaten en stille reserves uit de winst. Wordt uitgegaan van de
vervangingswaarde voor de winst en de waardering. Wordt gebruik gemaakt van de
herwaarderingsreserve.
De boekwaarde wordt aangepast aan de gestegen prijs. Voorraadresultaten worden buiten de winst
gehouden. Vervangingswaardestelsel is substantialistisch. Prijsdalingen van voorraadverliezen
worden ook buiten resultaat gehouden. Deze worden afgeboekt van de herwaarderingsreserve.
Stel herwaarderingsreserve is uitgeput (op) dan kan het via resultaat lopen.
Je moet de boekwaarde verhogen. (Ligt eraan hoe het op balans getoond wordt). Over de
boekwaarde per begin van dat jaar wordt dan afgeschreven over het aantal perioden.
Stel: Boekwaarde 1-1 voor herwaardering is € 39.000. 25% toename = € 9.750, totaal is dan € 48.750.
Afschrijvingsduur is 40 jaar, er is al een jaar voorbij. Dan € 48. doen. Dat is € 1.250. De
toename in de afschrijving is dan € 250 (waarde activa aanschaf terugleiden en dan afschrijving per
jaar berekenen. Boekingen:
JUP verhoging auto 1-1
Auto € 9.750
Aan Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 9.750
JUP afschrijving auto 31-12
Afschrijvingskosten auto € 1.250
Aan Auto € 1.250
JUP herwaardering jaarlijks auto 31-12
Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 250
Aan Herwaarderingsreserve gerealiseerd € 250
Bij voorraad:
Voorraad inkoopprijs stijgt van € 10 naar € 13, aantal op voorraad is 800 stuks. Verkoop: De kostprijs
is dan op basis van de € 13. Dus stel er worden 800 artikelen verkocht is de kostprijs € 10.400. Omdat
het wel op basis van FiFo is, wordt er een herwaarderingsreserve gerealiseerd. Dit is dan 800 * (€ 13 -
€ 10) = € 2.400
JUP verhoging voorraad 1-1
Voorraad (€ 3* 800) € 2.400
Aan Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 2.400
JUP verkoop voorraad 2-2
Kostprijs verkopen € 10.400
Aan Voorraad € 10.400
JUP herwaardering realisatie voorraad 2-2
Herwaarderingsreserve ongerealiseerd € 2.400
Aan Herwaarderingsreserve gerealiseerd € 2.400
3
