Gedragsneurowetenschappen hoofdstuk 3 | KU Leuven | 2025/26

HOOFDSTUK 3: DE FUNCTIONELE
EENHEID V/H ZS
3.BOUWSTEEN: HET NEURON

Dit hfdst: inzoomen op bouwstenen v:d hersenen nl de neuronen. Hoe werken
neuronen in dat gigantische netwerk v/d hersenen.

Wat is de functionele eenheid v/h ZS?

1) De cellen van het ZS




2) De interne structuur van een cel
3) Genen, cellen en gedrag

Belangrijk om te weten bij die cellen is het belang van eiwitten -> cellen hebben
eiwitten nodig om te functioneren + ze maken die
zelf aan en welke eiwitten ze aanmaken heeft
invloed op welke functies ze gaan uitvoeren DUS
die cyclus is hele belangrijk en die leidt uiteindelijk
tot gedrag.

Eiwitten zijn belangrijk voor neuronen om te zien
welke receptoren ze aanmaken; welke
neurotransmitters ze vrijlaten enzo verder.

Belangrijk algemeen principe: functie van cel bepaald door eiwitten dat ze
produceert.

3.1 DE CELLEN V/H ZS (MICROSCOPISCHE BLIK IN DE HERSENEN)

Golgi manier gevonden om hersenen in kleine plakjes te snijden(van kippen)
daar dan ene verfstof o te doen die enkel blijft plakken aan de cellen v/d
hersenen(neuronen) als men dat verf afspoelt bleef verf aan neuronen plakken
en dan zag je dit wat je ziet op de afbeelding.

,Wat zag hij?

Kriskras kanaaltjes en op bepaalde punten heel druk kruispunt van kanaaltjes.

DUS hij ging ervanuit dat hersenen zijn opgebouwd als
informatiestromen/kanalen kriskras door elkaar. En dat informatieverwerking in
die stromen zelf zit. Hij beschouwde het als ene gigantisch netwerk van
kanaaltjes.

Pas later bij Ramon y Cajal (Spaanse wetenschapper) die benadering heeft
gebruikt: biologen proberen zo’n eenvoudig mogelijk organisme te vinden waarin
ze een basisplan te weten kunnen komen. DUS Ramon y Cajal was zo slim om de
hersenen van kippen embryo’s te gaan onderzoeken waarbij het basisplan
duidelijker naar voor komt en daar kon hij ene typische neuron zien= één cel,
met duidelijk cellichaam, takjes van
bomen zijn de dendrieten die veel
connecties kunnen maken met andere
neuronen en één axon dat het
cellichaam verlaat en zich weer kan
verspreiden en contact maken met
andere neuronen dus volgens Ramon y
Cajal was dit de functionele eenheid v/d
hersenen.

 Volgen Golgi was het het netwerk
van kanaaltjes dat daar informatieverwerking plaats vond.
 En Ramon y Cajal zei informatieverwerking gebeurd op het niveau v/e cel.

We zullen zien dat het op het niveau is van het cellichaam.

Golgi beschreef een soort zenuwnet= meest basale structuur v/e zenuwstelsel.

Ramon y Cajal ontwikkelde een Neuronentheorie -> focus ligt op de
individuele cellen en hoe dat die signalen verwerken.

Dus de verwerking gebeurd in cellen zelf en erna kan dat verspreid worden en
kan er contact gemaakt worden met andere neuronen.



 Belangrijk ze hebben beide gelijk!!!!




Neuronentheorie is de juiste theorie om
te zeggen dat hersenen bestaan uit

,individuele neuron waarin signalenverwerkering plaatsvindt. Belang van cellen is
heel groot.

MAAR wat Golgi
wel begreep is dat
die connectie heel
belangrijk is.

DUS in dit hfdst
zien dat er
tegelijkertijd
signaalverwerking
gebeurd op
niveau van
neuronen: elk
neuron krijgt
signaaltjes
binnen, verwerkt
dit en stuurt dit
uit= individuele
signaaltjes. MAAR
de betekenisvolle
informatieverwerking gebeurd in grote netwerken van neuronen.

Dan gaat het over patronen van activatie over netwerken van duizenden
neuronen. Elk neuron draagt daar aan bij, maar elk neuron verwerkt één
signaaltje ten midden van een massa van signaaltjes ne het zijn die patronen
van activatie waar echt de informatie in zit.




Kijken naar een typisch neuron:

Je ziet al verschillende functies van de bepaalde onderdelen van een neuron.



Integreert soms honderden neuronen. -> Welke beslissingsstructuur gebruikt
zo’n cel

, = piramidaal neuron= typische structuur, eerste beschreven is, de duidelijkste
-> piramidaal omdat cellichaam vorm van Pyramide heeft.

Axon-> uitstulpingen kan contact maken met dendrieten van een ander neuron.

Er kan ook een collateraal neuron afsplitsen DUS het signaal dat neuron uitstuurt
kan verder opgestuurd worden bv. in ruggenmerg als er tastsignalen
binnenkomen in een bepaald ruggenwervel kan het rechtstreeks contact maken
met motorische neuronen om een automatische reflex in gang te trekken en
tegelijkertijd een kopie verzonden naar hersenen omdat we kunnen nadenken
over wat er net gebeurd is=> Een axon kan een axoncollateraal vormen, een
zijtak die het signaal splitst zodat één deel een automatische reflex kan
activeren in het ruggenmerg, terwijl een andere tak dezelfde informatie naar de
hersenen stuurt voor bewuste verwerking.

(1)NEURONEN: BASIS VAN INFORMATIE-VERWERKING




Neuronen werken samen in groepen van vele honderden of vele duizenden om
de meeste gedragingen te produceren.
→ hoe werken neuronen?
→ hoe werken ze samen?
 Neurale netwerken belangrijk om informatieverwerking te ondersteunen.
Activiteit en patronen van activatie over zo’n netwerk is de echte
betekenisvolle informatieverwerking.
 -> heeft belangrijk voordeel: als individuele neuronen uitvallen blijft
patroon van activatie gelijkaardig genoeg om die betekenis en
informatieverwerking te kunnen blijven doen -> zolang het er een paar
zijn blijft patroon gelijk genoeg DUS informatieverwerking zit niet in
individuele neuronen maar over netwerken heen.


Individuele neuronen kunnen uitvallen, maar het is de activiteit v/h hele netwerk
dat het gedrag bepaalt.




 DUS als we hersenen willen begrijpen moeten we neuronen begrijpen
netwerken.
 Ramon Y Cajal gebruiken om neuronen te begrijpen.
 Golgi gebruiken om netwerken te begrijpen.
 => nu nog steeds 2 verschillende onderzoeksdomeinen