PSYCHIATRIE 2 2025-2026
1a. Psychopathologische diagnostiek & classificatie.............................................................................. 12
DSM-classificatiesysteem........................................................................................................................ 12
Stress-kwetsbaarheidsmodel................................................................................................................... 15
Cognitief gedragstherapeutisch probleemsamenhang.............................................................................16
1b. Neurobiologische basisprincipes........................................................................................................ 18
Corticosubcorticale netwerken................................................................................................................. 18
Corticale structuren............................................................................................................................ 18
Subcorticale structuren.......................................................................................................................18
Communicatie binnen & buiten de hersenen........................................................................................... 19
Neurotransmissie............................................................................................................................... 19
Hormonale communicatie...................................................................................................................19
1c. Epidemiologie.........................................................................................................................................21
1d. Het psychiatrisch onderzoek................................................................................................................ 25
Psychiatrische diagnostiek....................................................................................................................... 25
Algemene structuur van het psychiatrisch onderzoek..............................................................................25
2. Speciële anamnese........................................................................................................................26
3. ATCD.............................................................................................................................................. 26
4. Sociale anamnese..........................................................................................................................26
5. Psychiatrisch onderzoek: status mentalis...................................................................................... 27
6. Bijkomend (somatisch) onderzoek................................................................................................. 32
7. Psychologische/klinische testing.................................................................................................... 33
2. Organisatie van de geestelijke gezondheidszorg................................................................................. 35
3a. Psychotische stoornissen - kliniek, epidemiologie, neurobiologie.................................................. 45
Psychotische stoornissen.........................................................................................................................45
Schizofrenie..............................................................................................................................................46
Andere psychotische stoornissen............................................................................................................ 53
Waanstoornis......................................................................................................................................53
Psychotische stoornis door een middel/medicatie............................................................................. 53
Psychotische stoornissen door een somatische aandoening.............................................................54
Pathogenese van schizofrenie................................................................................................................. 55
Stress-kwetsbaarheidsmodel............................................................................................................. 55
Kwetsbaarheid: genetische afwijkingen............................................................................................. 56
Kwetsbaarheid: neuroanatomische afwijkingen................................................................................. 58
Kwetsbaarheid: neurochemische factoren......................................................................................... 60
Schizofrenie als immuunstoornis..............................................................................................................62
3b. Psychotische stoornissen - behandeling............................................................................................ 65
Farmacologische behandeling - antipsychotica....................................................................................... 65
Non-farmacologische behandeling...........................................................................................................71
4. Depressieve stemmingsstoornissen......................................................................................................72
Classificatie van depressieve stemmingsstoornissen (DSM-5)................................................................72
Het depressief syndroom (algemeen)...................................................................................................... 73
Subtypen van depressieve stoornissen................................................................................................... 75
Persisterende depressieve stoornis................................................................................................... 75
Premenstruele stemmingsstoornis (PMS)..........................................................................................75
Depressieve-stemmingsstoornis door een middel/medicatie............................................................. 76
1
, Depressieve-stemmingsstoornis door een somatische aandoening.................................................. 76
4b. Depressieve stemmingsstoornissen - epidemiologie, etiologie en behandeling............................82
5. Bipolaire stemmingsstoornissen........................................................................................................... 96
6. Angst- en dwangstoornissen................................................................................................................ 112
Angststoornissen.................................................................................................................................... 114
OCD & verwante stoornissen................................................................................................................. 122
7a. Ziekenhuispsychiatrie......................................................................................................................... 133
7b. Delirium.................................................................................................................................................139
8. Ouderenpsychiatrie............................................................................................................................... 147
Klinische beelden................................................................................................................................... 149
Depressieve stoornis bij ouderen..................................................................................................... 149
Apathie............................................................................................................................................. 149
Angststoornissen..............................................................................................................................150
Verslaving.........................................................................................................................................150
9a. Kinder- & jeugdpsychiatrie................................................................................................................. 151
Ontwikkelingsstoornissen.......................................................................................................................154
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).............................................................................. 154
Autismespectrumstoornis (ASS)...................................................................................................... 159
Externaliserende stoornissen................................................................................................................. 162
Oppositionele-opstandige stoornis = oppositional defiant disorder (ODD)...................................... 163
Normoverschrijdende gedragsstoornis = conduct disorder (CD).................................................... 164
Internaliserende stoornissen.................................................................................................................. 168
9b. Kinder- & jeugdpsychiatrie - internaliserende stoornissen.............................................................169
Trauma................................................................................................................................................... 169
Zelfverwonding....................................................................................................................................... 175
Suïcidale ideatie = suïcidale gedachten.................................................................................................178
9c. Infantpsychiatrie.................................................................................................................................. 181
9d. Ontwikkelingsstoornissen bij volwassenen......................................................................................190
ADHD bij volwassenen...........................................................................................................................190
Autisme spectrum stoornis (ASS).......................................................................................................... 193
10a. Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen.............................................................. 199
Classificatie van somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen..............................................200
Somatische-symptoomstoornis........................................................................................................ 200
Ziekteangststoornis = hypochondrie (vroeger)................................................................................. 201
Conversiestoornis.............................................................................................................................202
Psychische factoren die somatische aandoeningen beïnvloeden....................................................202
10b. Nagebootste stoornissen..................................................................................................................212
Nagebootste stoornissen....................................................................................................................... 212
Syndroom van Munchausen.............................................................................................................213
Munchausen by proxy = nagebootste stoornis by proxy.................................................................. 213
Simulatie / malignering..................................................................................................................... 213
11a. Slaap-waakstoornissen - insomnie.................................................................................................. 215
11b. Parasomnie.........................................................................................................................................221
Non-REM parasomnia = disorder of arousal..........................................................................................221
Inslaap periode = sleep start............................................................................................................ 221
Diepe slaap periode......................................................................................................................... 221
Stoornis van de REM-slaap = REM-parasomnia................................................................................... 223
Nachtmerriestoornis......................................................................................................................... 223
REM-slaapgedragsstoornis (RBD)................................................................................................... 224
2
, (Recurrente) geïsoleerde slaapparalyse.......................................................................................... 224
Andere....................................................................................................................................................224
Sleep related groaning = catathrenia............................................................................................... 224
Bruxisme = tandenknarsen...............................................................................................................225
Slaapgerelateerde ritmische bewegingen........................................................................................ 225
12. Inleiding in de psychotherapie........................................................................................................... 226
13a. Psychotrauma- en stressgerelateerde stoornissen........................................................................238
Stressstoornissen - DSM-5 classificatie................................................................................................. 238
Acute stressstoornis......................................................................................................................... 238
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)..........................................................................................239
13b. Aanpassingsstoornissen.................................................................................................................. 245
14a. Persoonlijkheidsstoornissen (PS)....................................................................................................249
14b. Persoonlijkheidsstoornissen (PS) - dialectische gedragstherapie voor BPS..............................258
Dialectische gedragstherapie (DGT)...................................................................................................... 258
1. Individuele therapie...................................................................................................................... 261
2. Vaardigheidstraining..................................................................................................................... 261
3. Telefonische consultatie & coaching............................................................................................ 263
4. Consultatieteam........................................................................................................................... 263
15. Eetstoornissen..................................................................................................................................... 264
Syndromen............................................................................................................................................. 264
Anorexia nervosa (AN)..................................................................................................................... 264
Bulimia nervosa (BN)....................................................................................................................... 265
Eetbuistoornis...................................................................................................................................265
Vermijdende / restrictieve voedselinnamestoornis (ARFID)............................................................. 266
Andere gespecificeerde voedings- of eetstoornis............................................................................ 266
16. Middelengerelateerde- en verslavingsstoornissen...........................................................................273
Wat zijn drugs?.......................................................................................................................................273
Wat is verslaving?.................................................................................................................................. 274
Stoornissen in het gebruik van middelen......................................................................................... 275
Gokstoornissen................................................................................................................................ 276
Stoornissen door een middel/medicatie........................................................................................... 276
17a. Psychiatrie & recht.............................................................................................................................291
17b. Inleiding tot de forensische psychiatrie.......................................................................................... 297
EXAMEN
● schriftelijk examen
● open vragen: 2 grote + 2 kleine vragen
○ grote vragen
■ theoretisch: “Wat is de etiologie van deze aandoening?”
● etiopathogenese (biologische, psychologische, sociale determinanten)
● diagnostiek (hoe onderscheid tussen diagnose A en diagnose B? + welke
testen stel je voor)
● behandeling (farmacologisch & niet-farmacologisch)
■ casus: “patiënt met deze klachten → Wat ga je nog vragen, aan welke syndromen
denk je, wat is de DD, wat zijn mogelijke behandelopties?”
○ kleine vragen
■ meer afgelijnde zaken
● geen volzinnen, in bullet points
3
,1a. Psychopathologische diagnostiek & classificatie
Inleiding
diagnostische denkkaders
● DSM-classificatiesysteem
○ = handboek waarin per diagnostische categorie verschillende criteria opgelijst staan
○ beschrijvend, zwart-wit
○ nadeel: geeft geen verklaring voor het onderliggende mechanisme
● stress-kwetsbaarheidsmodel
○ meer vertrekkend vanuit hoe het klinisch beeld tot stand is gekomen
● cognitief gedragstherapeutisch probleemsamenhang
psychiatrische diagnostiek gebaseerd op…
● psychiatrisch onderzoek
● anamnese
○ brengt de psychiatrische symptomen in kaart
○ belang van heteroanamnese (want patiënten hebben vaak een verstoord ziekte-inzicht)
● diagnostische hulpmiddelen
○ labo
○ beeldvorming (vnl hersenen)
○ ⇒ vooral ter uitsluiting van somatische aandoeningen en oorzaken
DSM-classificatiesysteem
= handboek waarin per diagnostische categorie verschillende criteria opgelijst staan
DSM-5 = Diagnostic & Statistical Manual of mental disorders, 5e editie
= standaard classificatie van psychische stoornissen uitgegeven door American Psychiatric Association (APA)
● classificatiesysteem waarin syndromen beschreven worden
○ syndromen = samenhangend geheel van klachten & symptomen
○ ≠ ziekte, waarbij pathogenese en etiologie van de aandoening gekend zijn
● nadeel: geen verklarend diagnostisch systeem
○ geeft geen verklaring voor het onderliggende mechanisme
● voordeel: toepasbaar op verschillende situaties
○ klinische context
○ wetenschappelijk onderzoek
○ uniformiseren van diagnostiek
● zoveel mogelijk gebaseerd op empirische gegevens en/of consensus
● voortdurend in ontwikkeling
uitgangspunten
● descriptieve, atheoretische benadering
● diagnostische criteria
● systematische beschrijving
● diagnostische regels als info niet toereikend
● beslisbomen voor differentiaaldiagnose
categorieën (zie dia 17)
1. Neurocognitieve stoornissen
2. Psychose Spectrum Stoornissen
3. Bipolaire stoornissen
4. Depressieve stoornissen
5. Angststoornissen
4
, 6. Obsessieve-compulsieve stoornissen
7. Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen
8. Dissociatieve stoornissen
9. Somatisch-symptoomstoornissen
10. Eetstoornissen
11. Slaap-waakstoornissen
12. Seksuele disfuncties
13. Genderdysforie
14. Drangstoornissen
15. Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
16. Persoonlijkheidsstoornissen
17. Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
Het probleem van een categoriaal systeem
categoriële diagnoses suggereren duidelijke aflijning tussen diagnoses, maar…
● ja/nee-kwestie: scherpe cut-off die de realiteit niet altijd weergeeft
○ bv. wanneer ontstaat de psychose vanuit de persoon en wanneer is het een geïnduceerde
psychose (door bv. druggebruik)
○ grijze zones tussen diagnoses: ‘artefact’ diagnoses
● doorheen de tijd verandert het ziektebeeld soms
○ verspringen van diagnostische categorie afhankelijk van bijkomende symptomen
○ bv. patiënt met manie & depressie → bipolaire stoornissen ⇒ als deze plots een psychose
krijgt, dan verspringt zijn diagnose naar schizoaffectief
● diagnoses gebaseerd op symptoompresentatie, niet op onderliggende etiologie
○ bv. bij somatische klachten: “koorts-syndroom” → diagnose obv symptoom, maar geeft geen
onderliggende etiologie weer
● houdt weinig rekening met interacties tussen probleemgebieden (bv. trauma die kwetsbaarheid voor
depressie en/of verslaving verhoogt)
psychiatrische aandoening als een “niet-dichotoom continuum”
● bv. down/depressief gevoel of angst
○ niemand van de bevolking ervaart dit nooit ⇒ niemand
heeft angstscore 0
○ hoe hoger de angst/depressief gevoel, hoe lager het
aantal mensen
○ stoornisdrempel = arbitraire grens tussen afwijkend en
gezond
■ elke psychiater trekt deze lijn ergens anders
■ hebben patiënten die hier vlak voor liggen dan
zoveel minder problemen?
→ nadeel van dichotoommodellen bij iets dat eigenlijk continu is !
● bv. middelengebruik
○ volgens hetzelfde schema te benaderen: sociale drinkers vs. problematisch alcoholgebruik
Voor- en nadelen
voordelen
● eenduidig categoriaal systeem kliniek-onderzoek
● hoge betrouwbaarheid & reproduceerbaarheid
● gebruiksgemak
● makkelijk te linken aan klinische besluitvorming
○ want al het onderzoek naar farmaca en interventies is gelinkt aan DSM-5
5
1a. Psychopathologische diagnostiek & classificatie.............................................................................. 12
DSM-classificatiesysteem........................................................................................................................ 12
Stress-kwetsbaarheidsmodel................................................................................................................... 15
Cognitief gedragstherapeutisch probleemsamenhang.............................................................................16
1b. Neurobiologische basisprincipes........................................................................................................ 18
Corticosubcorticale netwerken................................................................................................................. 18
Corticale structuren............................................................................................................................ 18
Subcorticale structuren.......................................................................................................................18
Communicatie binnen & buiten de hersenen........................................................................................... 19
Neurotransmissie............................................................................................................................... 19
Hormonale communicatie...................................................................................................................19
1c. Epidemiologie.........................................................................................................................................21
1d. Het psychiatrisch onderzoek................................................................................................................ 25
Psychiatrische diagnostiek....................................................................................................................... 25
Algemene structuur van het psychiatrisch onderzoek..............................................................................25
2. Speciële anamnese........................................................................................................................26
3. ATCD.............................................................................................................................................. 26
4. Sociale anamnese..........................................................................................................................26
5. Psychiatrisch onderzoek: status mentalis...................................................................................... 27
6. Bijkomend (somatisch) onderzoek................................................................................................. 32
7. Psychologische/klinische testing.................................................................................................... 33
2. Organisatie van de geestelijke gezondheidszorg................................................................................. 35
3a. Psychotische stoornissen - kliniek, epidemiologie, neurobiologie.................................................. 45
Psychotische stoornissen.........................................................................................................................45
Schizofrenie..............................................................................................................................................46
Andere psychotische stoornissen............................................................................................................ 53
Waanstoornis......................................................................................................................................53
Psychotische stoornis door een middel/medicatie............................................................................. 53
Psychotische stoornissen door een somatische aandoening.............................................................54
Pathogenese van schizofrenie................................................................................................................. 55
Stress-kwetsbaarheidsmodel............................................................................................................. 55
Kwetsbaarheid: genetische afwijkingen............................................................................................. 56
Kwetsbaarheid: neuroanatomische afwijkingen................................................................................. 58
Kwetsbaarheid: neurochemische factoren......................................................................................... 60
Schizofrenie als immuunstoornis..............................................................................................................62
3b. Psychotische stoornissen - behandeling............................................................................................ 65
Farmacologische behandeling - antipsychotica....................................................................................... 65
Non-farmacologische behandeling...........................................................................................................71
4. Depressieve stemmingsstoornissen......................................................................................................72
Classificatie van depressieve stemmingsstoornissen (DSM-5)................................................................72
Het depressief syndroom (algemeen)...................................................................................................... 73
Subtypen van depressieve stoornissen................................................................................................... 75
Persisterende depressieve stoornis................................................................................................... 75
Premenstruele stemmingsstoornis (PMS)..........................................................................................75
Depressieve-stemmingsstoornis door een middel/medicatie............................................................. 76
1
, Depressieve-stemmingsstoornis door een somatische aandoening.................................................. 76
4b. Depressieve stemmingsstoornissen - epidemiologie, etiologie en behandeling............................82
5. Bipolaire stemmingsstoornissen........................................................................................................... 96
6. Angst- en dwangstoornissen................................................................................................................ 112
Angststoornissen.................................................................................................................................... 114
OCD & verwante stoornissen................................................................................................................. 122
7a. Ziekenhuispsychiatrie......................................................................................................................... 133
7b. Delirium.................................................................................................................................................139
8. Ouderenpsychiatrie............................................................................................................................... 147
Klinische beelden................................................................................................................................... 149
Depressieve stoornis bij ouderen..................................................................................................... 149
Apathie............................................................................................................................................. 149
Angststoornissen..............................................................................................................................150
Verslaving.........................................................................................................................................150
9a. Kinder- & jeugdpsychiatrie................................................................................................................. 151
Ontwikkelingsstoornissen.......................................................................................................................154
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).............................................................................. 154
Autismespectrumstoornis (ASS)...................................................................................................... 159
Externaliserende stoornissen................................................................................................................. 162
Oppositionele-opstandige stoornis = oppositional defiant disorder (ODD)...................................... 163
Normoverschrijdende gedragsstoornis = conduct disorder (CD).................................................... 164
Internaliserende stoornissen.................................................................................................................. 168
9b. Kinder- & jeugdpsychiatrie - internaliserende stoornissen.............................................................169
Trauma................................................................................................................................................... 169
Zelfverwonding....................................................................................................................................... 175
Suïcidale ideatie = suïcidale gedachten.................................................................................................178
9c. Infantpsychiatrie.................................................................................................................................. 181
9d. Ontwikkelingsstoornissen bij volwassenen......................................................................................190
ADHD bij volwassenen...........................................................................................................................190
Autisme spectrum stoornis (ASS).......................................................................................................... 193
10a. Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen.............................................................. 199
Classificatie van somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen..............................................200
Somatische-symptoomstoornis........................................................................................................ 200
Ziekteangststoornis = hypochondrie (vroeger)................................................................................. 201
Conversiestoornis.............................................................................................................................202
Psychische factoren die somatische aandoeningen beïnvloeden....................................................202
10b. Nagebootste stoornissen..................................................................................................................212
Nagebootste stoornissen....................................................................................................................... 212
Syndroom van Munchausen.............................................................................................................213
Munchausen by proxy = nagebootste stoornis by proxy.................................................................. 213
Simulatie / malignering..................................................................................................................... 213
11a. Slaap-waakstoornissen - insomnie.................................................................................................. 215
11b. Parasomnie.........................................................................................................................................221
Non-REM parasomnia = disorder of arousal..........................................................................................221
Inslaap periode = sleep start............................................................................................................ 221
Diepe slaap periode......................................................................................................................... 221
Stoornis van de REM-slaap = REM-parasomnia................................................................................... 223
Nachtmerriestoornis......................................................................................................................... 223
REM-slaapgedragsstoornis (RBD)................................................................................................... 224
2
, (Recurrente) geïsoleerde slaapparalyse.......................................................................................... 224
Andere....................................................................................................................................................224
Sleep related groaning = catathrenia............................................................................................... 224
Bruxisme = tandenknarsen...............................................................................................................225
Slaapgerelateerde ritmische bewegingen........................................................................................ 225
12. Inleiding in de psychotherapie........................................................................................................... 226
13a. Psychotrauma- en stressgerelateerde stoornissen........................................................................238
Stressstoornissen - DSM-5 classificatie................................................................................................. 238
Acute stressstoornis......................................................................................................................... 238
Posttraumatische stressstoornis (PTSS)..........................................................................................239
13b. Aanpassingsstoornissen.................................................................................................................. 245
14a. Persoonlijkheidsstoornissen (PS)....................................................................................................249
14b. Persoonlijkheidsstoornissen (PS) - dialectische gedragstherapie voor BPS..............................258
Dialectische gedragstherapie (DGT)...................................................................................................... 258
1. Individuele therapie...................................................................................................................... 261
2. Vaardigheidstraining..................................................................................................................... 261
3. Telefonische consultatie & coaching............................................................................................ 263
4. Consultatieteam........................................................................................................................... 263
15. Eetstoornissen..................................................................................................................................... 264
Syndromen............................................................................................................................................. 264
Anorexia nervosa (AN)..................................................................................................................... 264
Bulimia nervosa (BN)....................................................................................................................... 265
Eetbuistoornis...................................................................................................................................265
Vermijdende / restrictieve voedselinnamestoornis (ARFID)............................................................. 266
Andere gespecificeerde voedings- of eetstoornis............................................................................ 266
16. Middelengerelateerde- en verslavingsstoornissen...........................................................................273
Wat zijn drugs?.......................................................................................................................................273
Wat is verslaving?.................................................................................................................................. 274
Stoornissen in het gebruik van middelen......................................................................................... 275
Gokstoornissen................................................................................................................................ 276
Stoornissen door een middel/medicatie........................................................................................... 276
17a. Psychiatrie & recht.............................................................................................................................291
17b. Inleiding tot de forensische psychiatrie.......................................................................................... 297
EXAMEN
● schriftelijk examen
● open vragen: 2 grote + 2 kleine vragen
○ grote vragen
■ theoretisch: “Wat is de etiologie van deze aandoening?”
● etiopathogenese (biologische, psychologische, sociale determinanten)
● diagnostiek (hoe onderscheid tussen diagnose A en diagnose B? + welke
testen stel je voor)
● behandeling (farmacologisch & niet-farmacologisch)
■ casus: “patiënt met deze klachten → Wat ga je nog vragen, aan welke syndromen
denk je, wat is de DD, wat zijn mogelijke behandelopties?”
○ kleine vragen
■ meer afgelijnde zaken
● geen volzinnen, in bullet points
3
,1a. Psychopathologische diagnostiek & classificatie
Inleiding
diagnostische denkkaders
● DSM-classificatiesysteem
○ = handboek waarin per diagnostische categorie verschillende criteria opgelijst staan
○ beschrijvend, zwart-wit
○ nadeel: geeft geen verklaring voor het onderliggende mechanisme
● stress-kwetsbaarheidsmodel
○ meer vertrekkend vanuit hoe het klinisch beeld tot stand is gekomen
● cognitief gedragstherapeutisch probleemsamenhang
psychiatrische diagnostiek gebaseerd op…
● psychiatrisch onderzoek
● anamnese
○ brengt de psychiatrische symptomen in kaart
○ belang van heteroanamnese (want patiënten hebben vaak een verstoord ziekte-inzicht)
● diagnostische hulpmiddelen
○ labo
○ beeldvorming (vnl hersenen)
○ ⇒ vooral ter uitsluiting van somatische aandoeningen en oorzaken
DSM-classificatiesysteem
= handboek waarin per diagnostische categorie verschillende criteria opgelijst staan
DSM-5 = Diagnostic & Statistical Manual of mental disorders, 5e editie
= standaard classificatie van psychische stoornissen uitgegeven door American Psychiatric Association (APA)
● classificatiesysteem waarin syndromen beschreven worden
○ syndromen = samenhangend geheel van klachten & symptomen
○ ≠ ziekte, waarbij pathogenese en etiologie van de aandoening gekend zijn
● nadeel: geen verklarend diagnostisch systeem
○ geeft geen verklaring voor het onderliggende mechanisme
● voordeel: toepasbaar op verschillende situaties
○ klinische context
○ wetenschappelijk onderzoek
○ uniformiseren van diagnostiek
● zoveel mogelijk gebaseerd op empirische gegevens en/of consensus
● voortdurend in ontwikkeling
uitgangspunten
● descriptieve, atheoretische benadering
● diagnostische criteria
● systematische beschrijving
● diagnostische regels als info niet toereikend
● beslisbomen voor differentiaaldiagnose
categorieën (zie dia 17)
1. Neurocognitieve stoornissen
2. Psychose Spectrum Stoornissen
3. Bipolaire stoornissen
4. Depressieve stoornissen
5. Angststoornissen
4
, 6. Obsessieve-compulsieve stoornissen
7. Trauma- en stressorgerelateerde stoornissen
8. Dissociatieve stoornissen
9. Somatisch-symptoomstoornissen
10. Eetstoornissen
11. Slaap-waakstoornissen
12. Seksuele disfuncties
13. Genderdysforie
14. Drangstoornissen
15. Middelgerelateerde en verslavingsstoornissen
16. Persoonlijkheidsstoornissen
17. Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
Het probleem van een categoriaal systeem
categoriële diagnoses suggereren duidelijke aflijning tussen diagnoses, maar…
● ja/nee-kwestie: scherpe cut-off die de realiteit niet altijd weergeeft
○ bv. wanneer ontstaat de psychose vanuit de persoon en wanneer is het een geïnduceerde
psychose (door bv. druggebruik)
○ grijze zones tussen diagnoses: ‘artefact’ diagnoses
● doorheen de tijd verandert het ziektebeeld soms
○ verspringen van diagnostische categorie afhankelijk van bijkomende symptomen
○ bv. patiënt met manie & depressie → bipolaire stoornissen ⇒ als deze plots een psychose
krijgt, dan verspringt zijn diagnose naar schizoaffectief
● diagnoses gebaseerd op symptoompresentatie, niet op onderliggende etiologie
○ bv. bij somatische klachten: “koorts-syndroom” → diagnose obv symptoom, maar geeft geen
onderliggende etiologie weer
● houdt weinig rekening met interacties tussen probleemgebieden (bv. trauma die kwetsbaarheid voor
depressie en/of verslaving verhoogt)
psychiatrische aandoening als een “niet-dichotoom continuum”
● bv. down/depressief gevoel of angst
○ niemand van de bevolking ervaart dit nooit ⇒ niemand
heeft angstscore 0
○ hoe hoger de angst/depressief gevoel, hoe lager het
aantal mensen
○ stoornisdrempel = arbitraire grens tussen afwijkend en
gezond
■ elke psychiater trekt deze lijn ergens anders
■ hebben patiënten die hier vlak voor liggen dan
zoveel minder problemen?
→ nadeel van dichotoommodellen bij iets dat eigenlijk continu is !
● bv. middelengebruik
○ volgens hetzelfde schema te benaderen: sociale drinkers vs. problematisch alcoholgebruik
Voor- en nadelen
voordelen
● eenduidig categoriaal systeem kliniek-onderzoek
● hoge betrouwbaarheid & reproduceerbaarheid
● gebruiksgemak
● makkelijk te linken aan klinische besluitvorming
○ want al het onderzoek naar farmaca en interventies is gelinkt aan DSM-5
5
