Orgaandonatie
stagnerend donoraanbod
● wet van 1986 betreffende het wegnemen en transplanteren van organen & weefsels
● ondanks “opting-out” systeem
○ iedereen in België is donor (Belgen & mensen die > 6 maanden zijn ingeschreven in het
vreemdelingenregister), tenzij verzet werd aangetekend
■ onvoldoende bewustzijn bij de bevolking
■ hoge “intensieve” competentie bij trauma
● vroeger: donorpatiënten waren typisch jonge mensen in verkeersongeval
● nu: mensen overleven trauma, dus minder donoren
■ onvoldoende bewustzijn bij artsen
● oplossing
○ vele lokale, regionale en nationale initiatieven vanwege de transplantatiecentra en
transplantcoördinatoren
“Dood”
cardiale dood: vroeger
● functie van hart als parameter voor het leven
● wegvallen van hartfunctie = overleden
● ontwikkeling van reanimatietechnieken
○ “overleden zijn” kon niet meer gelijkgesteld worden met wegvallen van de hartfunctie
○ dus nieuwe definitie moest gezocht worden
⇒ DCD donor
hersendood: nu
● functie van de hersenen als parameter voor het leven
● wegvallen van hersenfunctie is onomkeerbaar = absoluut bewijs van overleden zijn
● vaststellen van overlijden
○ door 3 geneesheren, uitz. diegenen die de receptor behandelen of die de wegneming of
transplantatie zullen verrichten
○ criteria: de jongste stand van de wetenschap (bv. klinisch, EEG, CT-angio…)
○ gedagtekend en ondertekend proces verbaal
⇒ DBD donor
Verloop van donorprocedure
246
, 1. Potentiële orgaandonor
vaststellen hersendood
● donormelding aan transplantcoördinator
● raadpleging databank minister van Volksgezondheid
● overleg met behandelend arts en Tx-coördinator
● gesprek met donorfamilie
● toestemming parket (bv. verdacht overlijden, verkeersongeval met vluchtmisdrijf…)
2. Orgaandonor
● alle donorgegevens aan Eurotransplant doorgeven
○ start weefseltypering van donor
● Eurotransplant zoekt ontvangers
● opstellen tijdschema explantatie
● afspreken & organiseren transport door prelevatieteams
urotransplant: 8 landen
E
→ Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Slovenië,
Hongarije, Kroatië
wat kan je doneren
donormanagement: 1 donor kan het leven verlengen van6 patiënten op een transplantwachtlijst
● minder hartdonoren dan nierdonoren of leverdonoren (bv. ook lever van > 75 jaar)
allocatie: harttoewijzing
● bloedgroep
○ donor O → acceptor O (evt. A, B, AB)
○ donor A → acceptor A en AB
○ donor B → acceptor B en AB
○ donor AB → acceptor AB
247
, ● lengte
○ matching: max. 10% afwijking
● andere factoren
○ leeftijd
○ medische aspecten
○ marginale donor
○ capaciteit, timing, toestand van acceptor
● 2 gemeenschappelijke groepen
○ Bel-1: UZA, CHU, VUB, Lux
○ Bel-2: gemeenschappelijke wachtlijst
○ verloop
■ bij hartaanbod in onze cluster (Bel-1), dan gaat dat hart bij voorkeur naar patiënt van
deze cluster
■ indien binnen deze regio geen geschikte acceptor is, dan gaat het naar de andere
Bel-groep
■ indien ook hier geen geschikte acceptor, dan gaat hart naar het buitenland
● cluster meeting: 1x/trimester patiëntenbespreking
Timing
donor acceptor
ertrek prelevatieteam
v
= atiënt op OK
p
donorhart goedgekeurd = voorbereiding patiënt
1/2u voor aankomst = inductie anesthesie + incisie
aankomst UZA = start ECC
⇒ binnen < 4u (totale ischemietijd) transplanteren in patiënt en functioneel zijn !
● koude ischemietijd = vanaf perfusie van het orgaan tot start implantatie
● warme ischemietijd = vanaf start implantatie tot reperfusie van het hart (60 min.)
Donorprocedure
transport
● donorteam
○ ambulancechauffeur
○ cardiochirurg: hart uit donor nemen
○ verpleegkundige/perfusionist: hart stilleggen (cardioplegie)
● planning is afhankelijk van de reistijd
○ trachten te beperkten tot 1u (auto / helikopter / vliegtuig)
○ max. 2 uur
● in het donorcentrum
○ aanmelden in OK
○ status van de donor beoordelen (vitale parameter & ondersteuning)
○ aan de operatietafel: status van hart beoordelen (contractiliteit, coronaire afwijkingen)
transplantatie
● elk team dissecteert “zijn” organen en toegang tot perfusie
○ hart: aorta, VCS, VCI
○ longen: a. pulmonalis
○ abdominale organen: aortabifurcatie en VCI
● toediening 25 000 E heparine → bloed wordt ontstolbaar
● perfusiekatheters worden geplaatst
○ aorta ascendens, a. pulmonalis, aorta abdominalis
248
, a
● fbinden aortabifurcatie, VCI bifurcatie
● klem
○ aorta ascendens
○ aorta onder diafragma
● toediening perfusievloeistof (cardioplegie)
● donorcardiectomie
DCD vs. DBD (NIET)
steeds meer switch van DBD naar DCD
● al gebruikelijk voor nieren, lever, longen…
● moeilijk voor hart want risico op resuscitatie door op ECMO te zetten
verschillen inverloop
DCD(= donatie na circulatoire dood)indeling
→verder: zie dia 43-53 (NIET)
Harttransplantatie
1. monitoring
● ECG: 6 elektroden, 3 afleidingen
● infuus (14 G)
● arteriële druk (linker a. radialis)
● niet-invasieve bloeddruk (rechts)
● Swan Ganz katheter via R v. jugularis
● blaassonde met temperatuurmeting
● maagsonde
2. inductie anesthesie gebeurt pas op het moment dat het donorhart beoordeeld is
3. incisie gebeurt 30 min. voor vermoedelijke aankomst, tenzij redo ingreep (vroegere CABG of klep,
VAD)
4. sternotomie (“open” hartoperatie)
5. hart-longmachine (ECC)
6. canulatie
249
stagnerend donoraanbod
● wet van 1986 betreffende het wegnemen en transplanteren van organen & weefsels
● ondanks “opting-out” systeem
○ iedereen in België is donor (Belgen & mensen die > 6 maanden zijn ingeschreven in het
vreemdelingenregister), tenzij verzet werd aangetekend
■ onvoldoende bewustzijn bij de bevolking
■ hoge “intensieve” competentie bij trauma
● vroeger: donorpatiënten waren typisch jonge mensen in verkeersongeval
● nu: mensen overleven trauma, dus minder donoren
■ onvoldoende bewustzijn bij artsen
● oplossing
○ vele lokale, regionale en nationale initiatieven vanwege de transplantatiecentra en
transplantcoördinatoren
“Dood”
cardiale dood: vroeger
● functie van hart als parameter voor het leven
● wegvallen van hartfunctie = overleden
● ontwikkeling van reanimatietechnieken
○ “overleden zijn” kon niet meer gelijkgesteld worden met wegvallen van de hartfunctie
○ dus nieuwe definitie moest gezocht worden
⇒ DCD donor
hersendood: nu
● functie van de hersenen als parameter voor het leven
● wegvallen van hersenfunctie is onomkeerbaar = absoluut bewijs van overleden zijn
● vaststellen van overlijden
○ door 3 geneesheren, uitz. diegenen die de receptor behandelen of die de wegneming of
transplantatie zullen verrichten
○ criteria: de jongste stand van de wetenschap (bv. klinisch, EEG, CT-angio…)
○ gedagtekend en ondertekend proces verbaal
⇒ DBD donor
Verloop van donorprocedure
246
, 1. Potentiële orgaandonor
vaststellen hersendood
● donormelding aan transplantcoördinator
● raadpleging databank minister van Volksgezondheid
● overleg met behandelend arts en Tx-coördinator
● gesprek met donorfamilie
● toestemming parket (bv. verdacht overlijden, verkeersongeval met vluchtmisdrijf…)
2. Orgaandonor
● alle donorgegevens aan Eurotransplant doorgeven
○ start weefseltypering van donor
● Eurotransplant zoekt ontvangers
● opstellen tijdschema explantatie
● afspreken & organiseren transport door prelevatieteams
urotransplant: 8 landen
E
→ Nederland, België, Luxemburg, Duitsland, Oostenrijk, Slovenië,
Hongarije, Kroatië
wat kan je doneren
donormanagement: 1 donor kan het leven verlengen van6 patiënten op een transplantwachtlijst
● minder hartdonoren dan nierdonoren of leverdonoren (bv. ook lever van > 75 jaar)
allocatie: harttoewijzing
● bloedgroep
○ donor O → acceptor O (evt. A, B, AB)
○ donor A → acceptor A en AB
○ donor B → acceptor B en AB
○ donor AB → acceptor AB
247
, ● lengte
○ matching: max. 10% afwijking
● andere factoren
○ leeftijd
○ medische aspecten
○ marginale donor
○ capaciteit, timing, toestand van acceptor
● 2 gemeenschappelijke groepen
○ Bel-1: UZA, CHU, VUB, Lux
○ Bel-2: gemeenschappelijke wachtlijst
○ verloop
■ bij hartaanbod in onze cluster (Bel-1), dan gaat dat hart bij voorkeur naar patiënt van
deze cluster
■ indien binnen deze regio geen geschikte acceptor is, dan gaat het naar de andere
Bel-groep
■ indien ook hier geen geschikte acceptor, dan gaat hart naar het buitenland
● cluster meeting: 1x/trimester patiëntenbespreking
Timing
donor acceptor
ertrek prelevatieteam
v
= atiënt op OK
p
donorhart goedgekeurd = voorbereiding patiënt
1/2u voor aankomst = inductie anesthesie + incisie
aankomst UZA = start ECC
⇒ binnen < 4u (totale ischemietijd) transplanteren in patiënt en functioneel zijn !
● koude ischemietijd = vanaf perfusie van het orgaan tot start implantatie
● warme ischemietijd = vanaf start implantatie tot reperfusie van het hart (60 min.)
Donorprocedure
transport
● donorteam
○ ambulancechauffeur
○ cardiochirurg: hart uit donor nemen
○ verpleegkundige/perfusionist: hart stilleggen (cardioplegie)
● planning is afhankelijk van de reistijd
○ trachten te beperkten tot 1u (auto / helikopter / vliegtuig)
○ max. 2 uur
● in het donorcentrum
○ aanmelden in OK
○ status van de donor beoordelen (vitale parameter & ondersteuning)
○ aan de operatietafel: status van hart beoordelen (contractiliteit, coronaire afwijkingen)
transplantatie
● elk team dissecteert “zijn” organen en toegang tot perfusie
○ hart: aorta, VCS, VCI
○ longen: a. pulmonalis
○ abdominale organen: aortabifurcatie en VCI
● toediening 25 000 E heparine → bloed wordt ontstolbaar
● perfusiekatheters worden geplaatst
○ aorta ascendens, a. pulmonalis, aorta abdominalis
248
, a
● fbinden aortabifurcatie, VCI bifurcatie
● klem
○ aorta ascendens
○ aorta onder diafragma
● toediening perfusievloeistof (cardioplegie)
● donorcardiectomie
DCD vs. DBD (NIET)
steeds meer switch van DBD naar DCD
● al gebruikelijk voor nieren, lever, longen…
● moeilijk voor hart want risico op resuscitatie door op ECMO te zetten
verschillen inverloop
DCD(= donatie na circulatoire dood)indeling
→verder: zie dia 43-53 (NIET)
Harttransplantatie
1. monitoring
● ECG: 6 elektroden, 3 afleidingen
● infuus (14 G)
● arteriële druk (linker a. radialis)
● niet-invasieve bloeddruk (rechts)
● Swan Ganz katheter via R v. jugularis
● blaassonde met temperatuurmeting
● maagsonde
2. inductie anesthesie gebeurt pas op het moment dat het donorhart beoordeeld is
3. incisie gebeurt 30 min. voor vermoedelijke aankomst, tenzij redo ingreep (vroegere CABG of klep,
VAD)
4. sternotomie (“open” hartoperatie)
5. hart-longmachine (ECC)
6. canulatie
249