Kern Nederlands Samenvatting TW3 A4
Paragraaf 17: Nederlandse Literatuurgeschiedenis
Verschillende perspectieven (blz 184)
Over verschillende onderwerpen wordt er in verschillende tijden anders
geschreven -> Iemand die een oorlog heeft meegemaakt in 1945 schrijft
daar anders over dan een schrijver die over de oorlog zou schrijven in
2024. Hierdoor zijn vanaf 1888 vele Nederlandse werken ‘geconstrueerd’
(aangepast) zodat wij het werk vandaag nog goed kunnen begrijpen.
Vroeger in de literatuurgeschiedenis schreef men voornamelijk over
grote schrijvers, die erg bekend waren en grote werken hadden
geschreven. Hierin werden Surinaamse en vrouwelijke schrijvers heel erg
weggelaten. Ook jeugdliteratuur werd hierin niet vermeld.
De Geschiedenis van de Nederlandse literatuur (2006-2007) -> boek
waarin werken zijn opgeschreven. Deze bestaat uit 7100 bladzijdes. In dit
boek worden vooral minder bekende schrijvers genoemd met hun
werken en er werd veel aandacht besteed aan hoe de literatuur is
geschreven en hoe mensen in een bepaalde periode dachten en leefden.
Standensamenleving: (lessonup)
In de middeleeuwen was er een standensamenleving -> feodaal
stelsel, zie plaatje voor elke stand.
Ideeën, periodisering en afbakening: (blz 184)
In de westerse cultuurgeschiedenis hebben stromingen zoals de
renaissance, romantiek en realisme een sterke invloed gehad, dit
kwam door nieuwe ideeën en denkwijzen. Deze ideeën waren vaak
filosofisch en boden inzicht in hoe mensen in een bepaalde tijd
dachten en het leven benaderden. Deze ideeën werden als
uitgangspunt genomen om periodes in de literatuurgeschiedenis te typeren, waardoor we een beter
begrip krijgen van zowel de mensen als de literatuur uit het verleden.
De meeste ideeën vernieuwden zich en maakten golfbewegingen in de tijd. Zo zien we bijvoorbeeld
dat het idee van maakbaarheid van mens en maatschappij* dat voortkwam uit de verlichting in de
18e eeuw, steeds dichterbij lijkt te komen door ontwikkelingen in de biotechnologie (zoals klonen) en
digitale technologie (zoals algoritmes) in onze tijd.
Hoewel een indeling in periodes ons houvast geeft, is het belangrijk om te beseffen dat de
afbakening van deze periodes niet al te strikt genomen moet worden. Veranderingen in de
geschiedenis vinden namelijk niet plotseling plaats. Zo zijn de Tachtigers (een groep jonge schrijvers
die zich rond 1880 afzette tegen de gevestigde schrijvers) zowel een voorloper van de romantiek en
het realisme als de voorlopers van de avant-gardebewegingen* in de 20e eeuw. Overgangen
verlopen dus geleidelijk en makkelijk: het verleden blijft aanwezig in het heden en het heden bevat
ook al delen van de toekomst. De ontwikkelingen in de Nederlandse literatuur en cultuur worden
beïnvloed door deze ideeën en bieden een fascinerende kijk op hoe onze samenleving zich door de
, tijd heen heeft ontwikkeld. Die ontwikkelingen en bewegingen zijn voornamelijk beïnvloed door een
mens- en wereldbeeld vanuit andere landen: Frankrijk, Duitsland, Amerika, Engeland en België.
Literair erfgoed (blz 185)
Schrijvers spelen elke dag een belangrijke rol in het tot leven brengen van literaire teksten. Sommige
van deze teksten hebben een kort cultureel leven en worden uiteindelijk vergeten, maar er zijn ook
teksten die een blijvende impact hebben. Een voorbeeld hiervan is het middeleeuwse meesterwerk
"Van den vos Reynaerde" (1250) dat in 2018 zelfs werd gekozen als boek van de maand in het
televisieprogramma "De Wereld Draait Door". Daarnaast herdenken we in datzelfde jaar de 400ste
sterfdag van Bredero en ontdekten we dat zijn toneelstuk "Spaanschen Brabander" (1617) ons nog
steeds een spiegel voorhoudt over actuele maatschappelijke kwesties, zoals immigratie en integratie.
Een ander voorbeeld is "Max Havelaar" uit 1859, niet alleen een literaire klassieker, maar ook het
keurmerk voor fairtrade (eerlijke handel)
Sommige gedichten hebben een onbeperkte houdbaarheidsdatum (een gedicht dat voor een
onbeperkte tijd waardevol blijven, een voorbeeld is het droevige "Egidiuslied" (1400) dit gedicht
wordt gebruikt voor rouwadvertenties. Af en toe verschijnen er speciale lijsten, zoals een canon,
waarin de meest waardevolle boeken uit de Nederlandse literatuur worden opgenomen. Deze
boeken vormen samen het literaire erfgoed van de Nederlandse cultuur en worden doorgegeven aan
volgende generaties, net zoals bepaalde liedjes uit de Top 2000 die altijd blijven terugkomen.
Avant-garde: Verzamelnaam voor vaak kleine groepen kunstenaars, die
vernieuwde kunst naar een hoger leven wouden brengen.
Maakbaarheid van mens en maatschappij: De mate waarin de maatschappij door overheidsingrijpen
fundamenteel dient te worden veranderd naar de eigen ideologie.
Paragraaf 18: Gedenk te sterven
Het werk Van den Vos Reynaerde is een werk met een satire, een werk waarin alle lagen van de
middeleeuwse samenleving genoemd worden. (adelen, ridders, burgers en edelen)
Middeleeuwen: (186-187)
In de middeleeuwen is het Christelijk geloof of het geloof in God heel belangrijk, omdat iedereen
geloofde dat als je goed leefde dat je in de hemel zou komen, daarom baden veel mensen tot God
voor vergeving. Het leven in de middeleeuwen was veel korter dan nu, men werd in die tijd zo’n 30-
45 jaar, vrouwen stierven sneller vanwege een hoog geboorterisico. Je kon alleen in de hemel komen
zonder zonden met een goed leven. Daarom was het motto: memento mori (gedenkt te sterven)
heel belangrijk in die tijd. Als mensen toch zonden dan baden ze tot God voor vergeving, zodat ze
toch in de hemel zouden komen.
Instrument van God (blz 187)
Vroeger werden gedichten alleen mondeling verteld en niet opgeschreven. Daardoor weten we niet
altijd wie de auteur is van een geschreven werk. De eerste opgeschreven werken komen uit de 12 e
eeuw. Van die werken is de schrijver vaak niet de bedenker van het werk, maar alleen de persoon die
het werk heeft overgeschreven. Omdat plagiaat nog niet bestond kon de schrijver deze teksten
Paragraaf 17: Nederlandse Literatuurgeschiedenis
Verschillende perspectieven (blz 184)
Over verschillende onderwerpen wordt er in verschillende tijden anders
geschreven -> Iemand die een oorlog heeft meegemaakt in 1945 schrijft
daar anders over dan een schrijver die over de oorlog zou schrijven in
2024. Hierdoor zijn vanaf 1888 vele Nederlandse werken ‘geconstrueerd’
(aangepast) zodat wij het werk vandaag nog goed kunnen begrijpen.
Vroeger in de literatuurgeschiedenis schreef men voornamelijk over
grote schrijvers, die erg bekend waren en grote werken hadden
geschreven. Hierin werden Surinaamse en vrouwelijke schrijvers heel erg
weggelaten. Ook jeugdliteratuur werd hierin niet vermeld.
De Geschiedenis van de Nederlandse literatuur (2006-2007) -> boek
waarin werken zijn opgeschreven. Deze bestaat uit 7100 bladzijdes. In dit
boek worden vooral minder bekende schrijvers genoemd met hun
werken en er werd veel aandacht besteed aan hoe de literatuur is
geschreven en hoe mensen in een bepaalde periode dachten en leefden.
Standensamenleving: (lessonup)
In de middeleeuwen was er een standensamenleving -> feodaal
stelsel, zie plaatje voor elke stand.
Ideeën, periodisering en afbakening: (blz 184)
In de westerse cultuurgeschiedenis hebben stromingen zoals de
renaissance, romantiek en realisme een sterke invloed gehad, dit
kwam door nieuwe ideeën en denkwijzen. Deze ideeën waren vaak
filosofisch en boden inzicht in hoe mensen in een bepaalde tijd
dachten en het leven benaderden. Deze ideeën werden als
uitgangspunt genomen om periodes in de literatuurgeschiedenis te typeren, waardoor we een beter
begrip krijgen van zowel de mensen als de literatuur uit het verleden.
De meeste ideeën vernieuwden zich en maakten golfbewegingen in de tijd. Zo zien we bijvoorbeeld
dat het idee van maakbaarheid van mens en maatschappij* dat voortkwam uit de verlichting in de
18e eeuw, steeds dichterbij lijkt te komen door ontwikkelingen in de biotechnologie (zoals klonen) en
digitale technologie (zoals algoritmes) in onze tijd.
Hoewel een indeling in periodes ons houvast geeft, is het belangrijk om te beseffen dat de
afbakening van deze periodes niet al te strikt genomen moet worden. Veranderingen in de
geschiedenis vinden namelijk niet plotseling plaats. Zo zijn de Tachtigers (een groep jonge schrijvers
die zich rond 1880 afzette tegen de gevestigde schrijvers) zowel een voorloper van de romantiek en
het realisme als de voorlopers van de avant-gardebewegingen* in de 20e eeuw. Overgangen
verlopen dus geleidelijk en makkelijk: het verleden blijft aanwezig in het heden en het heden bevat
ook al delen van de toekomst. De ontwikkelingen in de Nederlandse literatuur en cultuur worden
beïnvloed door deze ideeën en bieden een fascinerende kijk op hoe onze samenleving zich door de
, tijd heen heeft ontwikkeld. Die ontwikkelingen en bewegingen zijn voornamelijk beïnvloed door een
mens- en wereldbeeld vanuit andere landen: Frankrijk, Duitsland, Amerika, Engeland en België.
Literair erfgoed (blz 185)
Schrijvers spelen elke dag een belangrijke rol in het tot leven brengen van literaire teksten. Sommige
van deze teksten hebben een kort cultureel leven en worden uiteindelijk vergeten, maar er zijn ook
teksten die een blijvende impact hebben. Een voorbeeld hiervan is het middeleeuwse meesterwerk
"Van den vos Reynaerde" (1250) dat in 2018 zelfs werd gekozen als boek van de maand in het
televisieprogramma "De Wereld Draait Door". Daarnaast herdenken we in datzelfde jaar de 400ste
sterfdag van Bredero en ontdekten we dat zijn toneelstuk "Spaanschen Brabander" (1617) ons nog
steeds een spiegel voorhoudt over actuele maatschappelijke kwesties, zoals immigratie en integratie.
Een ander voorbeeld is "Max Havelaar" uit 1859, niet alleen een literaire klassieker, maar ook het
keurmerk voor fairtrade (eerlijke handel)
Sommige gedichten hebben een onbeperkte houdbaarheidsdatum (een gedicht dat voor een
onbeperkte tijd waardevol blijven, een voorbeeld is het droevige "Egidiuslied" (1400) dit gedicht
wordt gebruikt voor rouwadvertenties. Af en toe verschijnen er speciale lijsten, zoals een canon,
waarin de meest waardevolle boeken uit de Nederlandse literatuur worden opgenomen. Deze
boeken vormen samen het literaire erfgoed van de Nederlandse cultuur en worden doorgegeven aan
volgende generaties, net zoals bepaalde liedjes uit de Top 2000 die altijd blijven terugkomen.
Avant-garde: Verzamelnaam voor vaak kleine groepen kunstenaars, die
vernieuwde kunst naar een hoger leven wouden brengen.
Maakbaarheid van mens en maatschappij: De mate waarin de maatschappij door overheidsingrijpen
fundamenteel dient te worden veranderd naar de eigen ideologie.
Paragraaf 18: Gedenk te sterven
Het werk Van den Vos Reynaerde is een werk met een satire, een werk waarin alle lagen van de
middeleeuwse samenleving genoemd worden. (adelen, ridders, burgers en edelen)
Middeleeuwen: (186-187)
In de middeleeuwen is het Christelijk geloof of het geloof in God heel belangrijk, omdat iedereen
geloofde dat als je goed leefde dat je in de hemel zou komen, daarom baden veel mensen tot God
voor vergeving. Het leven in de middeleeuwen was veel korter dan nu, men werd in die tijd zo’n 30-
45 jaar, vrouwen stierven sneller vanwege een hoog geboorterisico. Je kon alleen in de hemel komen
zonder zonden met een goed leven. Daarom was het motto: memento mori (gedenkt te sterven)
heel belangrijk in die tijd. Als mensen toch zonden dan baden ze tot God voor vergeving, zodat ze
toch in de hemel zouden komen.
Instrument van God (blz 187)
Vroeger werden gedichten alleen mondeling verteld en niet opgeschreven. Daardoor weten we niet
altijd wie de auteur is van een geschreven werk. De eerste opgeschreven werken komen uit de 12 e
eeuw. Van die werken is de schrijver vaak niet de bedenker van het werk, maar alleen de persoon die
het werk heeft overgeschreven. Omdat plagiaat nog niet bestond kon de schrijver deze teksten
