Verwikkelingen in het kraambed
Psychosociale aspecten
Inleiding
1. Psychische stoornis
• Definitie
- Symptomen kunnen een invloed hebben op:
➢ Cognitieve functies
➢ Stemming
➢ Gevoelens
➢ Emotieregulatie
➢ Gedrag
- Zorgt voor lijden
- Impact op dagelijks functioneren
- Impact op relaties
• Diagnose
- DSM-V-TR:
= diagnostic and statistical
manual of mental
disorders
- Specifieke criteria
- Psycholoog of psychiater
2. Perinatale psycosociale stoornis
• Perinatale psychische stoornis
- Nieuwe stoornissen in de zwangerschap of
postpartum
- Herval van een bestaande stoornis (is mogelijk)
- Geen verschil in symptomen bij normale psychische stoornis
- Stoornissen die reeds aanwezig waren
voor de zwangerschap
Wat is dan juist een perinatale psychische stoornis? Wat zijn de criteria om het perinataal te noemen?
→ Eigenlijk niet veel verschil tov een andere psychische stoornis. Enkel de timing.
,• In de perinatale periode is er een psychologische kwetsbaarheid
- 2/10 vrouwen hebben psychische problemen tijdens de zwangerschap en tot 1 jaar
nadien
- Depressie en angststoornissen komen het meeste voor
- In 75% van de gevallen is er geen diagnose
→ Geen gepaste behandeling
• Geboorte = complexe gebeurtenis, vrouw kan veel emoties ervaren
• Heeft invloed op verschillende aspecten (sociaal, omgeving, relatie met partner, baby)
• Door problemen kan er probleem zijn in de hechtingsrelatie met baby
• Belang van vroegtijdige herkenning
- Responsiviteit en continuïteit in de zorg voor de baby
→ Still face experiment
- Tijdige en gepaste ondersteuning en/of
behandeling kan een negatieve spiraal
voorkomen
3. Biopsychosociaal model
, = holistische kijk op de mentale gezondheid
- Samenspel op 3 perspectieven
- Psychologisch: sociale vaardigheden, hoe je in
elkaar zit
- Sociaal: familie, omgeving, vrienden
- Biologisch: genen, beperkingen, fysieke
gezondheid
➔ deze drie gaan invloed hebben op je psychische
gezondheid
Perinatale psychosociale stoornissen
1. Babyblues
= kraamtranen
• Symptomen:
- Plotselinge, kortdurende en onverwachte stemmingsveranderingen met episodes van
onbestemde huilbuien, dysforie, prikkelbaarheid, angst, spanning, slapeloosheid,
gedaalde eetlust, concentratieproblemen, lichte verwardheid
• Prognose:
- 1ste week postpartum
- Piek tussen dag 3 en 5
- Duurt maximum 2 weken
• Prevalentie: 50-80%
• Als VV normaliseren dat het oke is om niet alleen maar geluk te voelen en dat je je soms onzeker
voelt etc.
• Differentiaaldiagnose: postnatale depressie
, - ➔ Zorg voor baby verloopt OK, hopeloosheid- en waardeloosheidsgevoelens staan niet
echt op de voorgrond
- Kan wel ontaarden in een postnatale depressie: DUS opvolgen
• Rol VV:
- normaliseren, ondersteunen
2. perinatale depressie
• Somber, verdrietig, leeg, nergens zin in hebben, …
• Kan ook voorkomen na het verlies van een baby
• Verschilt niet of nauwelijks van een depressie bij mannen of niet-zwangere vrouwen
• Begint meestal binnen de 6 weken PP en duurt langer dan 2 weken
• Prevalentie:
- Antenataal: 7-15%
- Postnataal: 10%
➢ De helft van de vrouwen met een postpartum depressie is al ziek tijdens de
zwangerschap (UZ Leuven, 2024)
➢ Ondergediagnostiseerd
Signalen:
• Somberheid en pessimistische gedachten
• Gebrek aan interesse en initiatief
• Weinig plezier beleven aan het kindje
• Geen 'moedergevoel' of juist overbezorgd om het kindje
• Extreme vermoeidheid en lusteloosheid
• Huilbuien
• Prikkelbaarheid en agressieve uitvallen (schelden, verwijten,…)
• Concentratieproblemen, verwardheid en vergeetachtigheid
• Slapeloosheid of juist een extreem sterke behoefte aan slaap
• Gebrek aan eetlust of overdreven eetlust
• Weinig zelfvertrouwen
• Het gevoel vanbinnen dood of leeg te zijn
• Gevoelens van machteloosheid, waardeloosheid, wanhoop, schuld, angst en een sterke neiging
tot piekeren
• Meer algemene klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid
• Problemen om de taken van alledag te verrichten
• Gedachten rond dood en zelfmoord
DSM-V diagnose: (min. 1 hoofdsymptoom en min. 4 bijsymptomen)
A) Hoofdsymptomen (1/2):
- Sombere stemming
- Verlies van plezier/interesse (anhedonie)
B) Bijsymptomen (4/7):
- Psychomotorische agitatie of remming
- Moeheid/energieverlies
- Slapeloosheid of overmatig slapen
- Gevoelens van waardeloosheid of schuld
Psychosociale aspecten
Inleiding
1. Psychische stoornis
• Definitie
- Symptomen kunnen een invloed hebben op:
➢ Cognitieve functies
➢ Stemming
➢ Gevoelens
➢ Emotieregulatie
➢ Gedrag
- Zorgt voor lijden
- Impact op dagelijks functioneren
- Impact op relaties
• Diagnose
- DSM-V-TR:
= diagnostic and statistical
manual of mental
disorders
- Specifieke criteria
- Psycholoog of psychiater
2. Perinatale psycosociale stoornis
• Perinatale psychische stoornis
- Nieuwe stoornissen in de zwangerschap of
postpartum
- Herval van een bestaande stoornis (is mogelijk)
- Geen verschil in symptomen bij normale psychische stoornis
- Stoornissen die reeds aanwezig waren
voor de zwangerschap
Wat is dan juist een perinatale psychische stoornis? Wat zijn de criteria om het perinataal te noemen?
→ Eigenlijk niet veel verschil tov een andere psychische stoornis. Enkel de timing.
,• In de perinatale periode is er een psychologische kwetsbaarheid
- 2/10 vrouwen hebben psychische problemen tijdens de zwangerschap en tot 1 jaar
nadien
- Depressie en angststoornissen komen het meeste voor
- In 75% van de gevallen is er geen diagnose
→ Geen gepaste behandeling
• Geboorte = complexe gebeurtenis, vrouw kan veel emoties ervaren
• Heeft invloed op verschillende aspecten (sociaal, omgeving, relatie met partner, baby)
• Door problemen kan er probleem zijn in de hechtingsrelatie met baby
• Belang van vroegtijdige herkenning
- Responsiviteit en continuïteit in de zorg voor de baby
→ Still face experiment
- Tijdige en gepaste ondersteuning en/of
behandeling kan een negatieve spiraal
voorkomen
3. Biopsychosociaal model
, = holistische kijk op de mentale gezondheid
- Samenspel op 3 perspectieven
- Psychologisch: sociale vaardigheden, hoe je in
elkaar zit
- Sociaal: familie, omgeving, vrienden
- Biologisch: genen, beperkingen, fysieke
gezondheid
➔ deze drie gaan invloed hebben op je psychische
gezondheid
Perinatale psychosociale stoornissen
1. Babyblues
= kraamtranen
• Symptomen:
- Plotselinge, kortdurende en onverwachte stemmingsveranderingen met episodes van
onbestemde huilbuien, dysforie, prikkelbaarheid, angst, spanning, slapeloosheid,
gedaalde eetlust, concentratieproblemen, lichte verwardheid
• Prognose:
- 1ste week postpartum
- Piek tussen dag 3 en 5
- Duurt maximum 2 weken
• Prevalentie: 50-80%
• Als VV normaliseren dat het oke is om niet alleen maar geluk te voelen en dat je je soms onzeker
voelt etc.
• Differentiaaldiagnose: postnatale depressie
, - ➔ Zorg voor baby verloopt OK, hopeloosheid- en waardeloosheidsgevoelens staan niet
echt op de voorgrond
- Kan wel ontaarden in een postnatale depressie: DUS opvolgen
• Rol VV:
- normaliseren, ondersteunen
2. perinatale depressie
• Somber, verdrietig, leeg, nergens zin in hebben, …
• Kan ook voorkomen na het verlies van een baby
• Verschilt niet of nauwelijks van een depressie bij mannen of niet-zwangere vrouwen
• Begint meestal binnen de 6 weken PP en duurt langer dan 2 weken
• Prevalentie:
- Antenataal: 7-15%
- Postnataal: 10%
➢ De helft van de vrouwen met een postpartum depressie is al ziek tijdens de
zwangerschap (UZ Leuven, 2024)
➢ Ondergediagnostiseerd
Signalen:
• Somberheid en pessimistische gedachten
• Gebrek aan interesse en initiatief
• Weinig plezier beleven aan het kindje
• Geen 'moedergevoel' of juist overbezorgd om het kindje
• Extreme vermoeidheid en lusteloosheid
• Huilbuien
• Prikkelbaarheid en agressieve uitvallen (schelden, verwijten,…)
• Concentratieproblemen, verwardheid en vergeetachtigheid
• Slapeloosheid of juist een extreem sterke behoefte aan slaap
• Gebrek aan eetlust of overdreven eetlust
• Weinig zelfvertrouwen
• Het gevoel vanbinnen dood of leeg te zijn
• Gevoelens van machteloosheid, waardeloosheid, wanhoop, schuld, angst en een sterke neiging
tot piekeren
• Meer algemene klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid
• Problemen om de taken van alledag te verrichten
• Gedachten rond dood en zelfmoord
DSM-V diagnose: (min. 1 hoofdsymptoom en min. 4 bijsymptomen)
A) Hoofdsymptomen (1/2):
- Sombere stemming
- Verlies van plezier/interesse (anhedonie)
B) Bijsymptomen (4/7):
- Psychomotorische agitatie of remming
- Moeheid/energieverlies
- Slapeloosheid of overmatig slapen
- Gevoelens van waardeloosheid of schuld
