Renaissance (15e – 16e eeuw)
Gutenberg Uitvinding van de boekdrukkunst
Luther - Aanhanger van het protestantisme (de Reformatie)
- 95 stellingen aan de kerk van Wittenberg
- Tegen verkoop aflaten, tegen rijkdom van de kerk
- Goddelijke predestinatie
Zwingli Zwitserse Reformatie (gelijkaardige conclusies over kerk en geloof als Luther)
Calvijn Christelijke theoloog tijdens de Reformatie, grondslag voor protestants-
christelijke stroming van het calvinisme
Erasmus - Boek: “lof der zotheid” – satire op bijgeloof en andere tradities over
westerse Kerk
- Aanhanger van protestantisme
- Vrije wil
Aristoteles Geocentrisch model, gericht op empirie (‘natuur is de eigenlijke wereld’)
Plato Plato’s metafysica (manifeste en ideeënwereld)
Lucretius Aanhanger van het atomisme
Democrius Aanhanger van het atomisme
Augustinus Belangrijk theoloog en filosoof, verschuiving van externe ‘locus of control’ naar
interne
Van Aquino - Vertegenwoordiger van de scholastiek
- Zoekt synthese tussen christendom en Aristoteles (of tussen theologie en
filosofie)
- 5 godsbewijzen in zijn “Summa Theologiae”
- Studie van natuur om waarheden over God te begrijpen
Da Vinci Kunstenaar, geïnteresseerd in allerlei studiedomeinen (anatomie,
hydrodynamica, optica…)
Wetenschappelijke aanpak door verschijnsel zo goed mogelijk te doorgronden
door het te beschrijven en tekenen (het bleef vaak bij schetsen)
Copernicus Verschuiving van geocentrisme naar heliocentrisme (“de revolutionibus orbium
coelestium”), aandacht voro esthetische argumenten
Vesalius Vader van de anatomie, dissecties op lijken (later ter dood veroordeeld door
inquisitie)
Galenus Belang in medische wetenschappen – humoreslees (ook voor individuele
verschillen)
Machiavelli Praktische raad aan politieke machthebber die gebaseerd is op zijn interpretatie
van de menselijke natuur (merkt ook inconsistenties in Galenus’ humoresleer)
, Mechanisering van het wereldbeeld (17e eeuw)
Descartes Filosoof en wiskundige, visie op de menselijke kennis en de menselijke geest,
belangrijke rol in de ontwikkeling van de westerse filosofie
Dualisme (>< naturalisme) – twee-eenheid van lichaam en geest
Ziel als zuiver denkende substantie, 3 kenmerken: denken – taal – typisch
menselijk
Lichaam als machine – hydraulisch aangedreven systeem (~ Harvey),
zenuwen zijn holle buisjes gevuld met een vluchtige stof = animale
geesten
Interactie in pijnappelklier (‘ghost in the machine’) – kritiek op vage
toelichting
Eenheid van geest en lichaam = vrije wil
- God als garantiebewijs voor het bestaan
- Rationalisme – belang van deductie (‘des idées claires et distinctes’) –
kaarsvet
- Twijfelexperiment (‘discours de la méthode’)
- Belang van menselijk subject in alle waarnemingsprocessen
- Introspectie
- Dualisme opent mogelijkheid van wetenschap van het bewustzijn
- Realist
- Individualsitische mensvisie
Locke ERVARING (empirisme) – belang van leerprocesen (‘tabula rasa’) ><
aangeboren ideeën
- Opvoeding: hoofddoel is rationele zelfcontrole – belang van lichamelijke
zorg & ervaring
- Intense briefwisseling met Newton over theologische problemen
- Verschil in eigenschappen van waargenomen objecten: primair &
secundair (~ Galilei)
- Bron van ervaring: ‘ideas of sensation’ en ‘ideas of reflection’
- I.t.t. Galilei beschouwt Locke secundaire ideeën niet als inferieur
- Pijn en genot als 2 basisgevoelens (~ Hobbes)
- ‘life liberty & property’ als 3 onvervreemde rechten van de mens
- 2 werelden: materiële en ideeën
- Associatie als basis voor menselijke kennis – natuurlijke band
- Realist & indvidiualistische mensvisie
Hobbes Engelse filosoof, stichter van politieke filosofie
- ‘homo homini lupus’ (de mens is voor de mens een wolf)
hedonistische mensvisie (& materialistische & individualsitische
mensvisie)
- ‘vital motion’ – bloedsomloop als materiële substraat, centraal
controlecentrum, ‘fountain of all sense’ (bron van gewaarwording)
geen vrije wil
- Atheïst
Ariès Ontdekking van het kind: kwalitatief & kwantitatief anders dan volwassenen
‘tere schepselen van God die beschermd en gevormd moeten worden)
Harvey Engelse arts, belangrijke bijdragen aan anatomie en fysiologie m.b.t.
bloedsomloop – kwantitatieve evidentie in de geneeskunde (verwerpt Galenus’
visie)
- Bloedsomloop (grote en kleine)
Gutenberg Uitvinding van de boekdrukkunst
Luther - Aanhanger van het protestantisme (de Reformatie)
- 95 stellingen aan de kerk van Wittenberg
- Tegen verkoop aflaten, tegen rijkdom van de kerk
- Goddelijke predestinatie
Zwingli Zwitserse Reformatie (gelijkaardige conclusies over kerk en geloof als Luther)
Calvijn Christelijke theoloog tijdens de Reformatie, grondslag voor protestants-
christelijke stroming van het calvinisme
Erasmus - Boek: “lof der zotheid” – satire op bijgeloof en andere tradities over
westerse Kerk
- Aanhanger van protestantisme
- Vrije wil
Aristoteles Geocentrisch model, gericht op empirie (‘natuur is de eigenlijke wereld’)
Plato Plato’s metafysica (manifeste en ideeënwereld)
Lucretius Aanhanger van het atomisme
Democrius Aanhanger van het atomisme
Augustinus Belangrijk theoloog en filosoof, verschuiving van externe ‘locus of control’ naar
interne
Van Aquino - Vertegenwoordiger van de scholastiek
- Zoekt synthese tussen christendom en Aristoteles (of tussen theologie en
filosofie)
- 5 godsbewijzen in zijn “Summa Theologiae”
- Studie van natuur om waarheden over God te begrijpen
Da Vinci Kunstenaar, geïnteresseerd in allerlei studiedomeinen (anatomie,
hydrodynamica, optica…)
Wetenschappelijke aanpak door verschijnsel zo goed mogelijk te doorgronden
door het te beschrijven en tekenen (het bleef vaak bij schetsen)
Copernicus Verschuiving van geocentrisme naar heliocentrisme (“de revolutionibus orbium
coelestium”), aandacht voro esthetische argumenten
Vesalius Vader van de anatomie, dissecties op lijken (later ter dood veroordeeld door
inquisitie)
Galenus Belang in medische wetenschappen – humoreslees (ook voor individuele
verschillen)
Machiavelli Praktische raad aan politieke machthebber die gebaseerd is op zijn interpretatie
van de menselijke natuur (merkt ook inconsistenties in Galenus’ humoresleer)
, Mechanisering van het wereldbeeld (17e eeuw)
Descartes Filosoof en wiskundige, visie op de menselijke kennis en de menselijke geest,
belangrijke rol in de ontwikkeling van de westerse filosofie
Dualisme (>< naturalisme) – twee-eenheid van lichaam en geest
Ziel als zuiver denkende substantie, 3 kenmerken: denken – taal – typisch
menselijk
Lichaam als machine – hydraulisch aangedreven systeem (~ Harvey),
zenuwen zijn holle buisjes gevuld met een vluchtige stof = animale
geesten
Interactie in pijnappelklier (‘ghost in the machine’) – kritiek op vage
toelichting
Eenheid van geest en lichaam = vrije wil
- God als garantiebewijs voor het bestaan
- Rationalisme – belang van deductie (‘des idées claires et distinctes’) –
kaarsvet
- Twijfelexperiment (‘discours de la méthode’)
- Belang van menselijk subject in alle waarnemingsprocessen
- Introspectie
- Dualisme opent mogelijkheid van wetenschap van het bewustzijn
- Realist
- Individualsitische mensvisie
Locke ERVARING (empirisme) – belang van leerprocesen (‘tabula rasa’) ><
aangeboren ideeën
- Opvoeding: hoofddoel is rationele zelfcontrole – belang van lichamelijke
zorg & ervaring
- Intense briefwisseling met Newton over theologische problemen
- Verschil in eigenschappen van waargenomen objecten: primair &
secundair (~ Galilei)
- Bron van ervaring: ‘ideas of sensation’ en ‘ideas of reflection’
- I.t.t. Galilei beschouwt Locke secundaire ideeën niet als inferieur
- Pijn en genot als 2 basisgevoelens (~ Hobbes)
- ‘life liberty & property’ als 3 onvervreemde rechten van de mens
- 2 werelden: materiële en ideeën
- Associatie als basis voor menselijke kennis – natuurlijke band
- Realist & indvidiualistische mensvisie
Hobbes Engelse filosoof, stichter van politieke filosofie
- ‘homo homini lupus’ (de mens is voor de mens een wolf)
hedonistische mensvisie (& materialistische & individualsitische
mensvisie)
- ‘vital motion’ – bloedsomloop als materiële substraat, centraal
controlecentrum, ‘fountain of all sense’ (bron van gewaarwording)
geen vrije wil
- Atheïst
Ariès Ontdekking van het kind: kwalitatief & kwantitatief anders dan volwassenen
‘tere schepselen van God die beschermd en gevormd moeten worden)
Harvey Engelse arts, belangrijke bijdragen aan anatomie en fysiologie m.b.t.
bloedsomloop – kwantitatieve evidentie in de geneeskunde (verwerpt Galenus’
visie)
- Bloedsomloop (grote en kleine)
