SOCIAAL-ECONOMISCHE CONTEXT MAATSCHAPPELIJK MENSBEELD
Van middeleeuwen naar Renaissance Westerse mensbeeld vanaf de renaissance: meer nadruk op
- Humanisme (14e eeuw): culturele beweging van klassieke individualiteit (o.i.v. protestantse Reformatie en humanisme)
oudheid verspreid naar Europa (weg van middeleeuws
denkbeeld) - Kunst en literatuur: meer unieke stijl en eigenheid
- 1550: ‘rinascita’ (discussie rond term) kunstenaar, seculiere biografie, autobiografie…
- Belangrijke evolutie in late middeleeuwen = ontwikkeling - Dagelijks leven: belang van privacy
van steden - Protestantse geloof: gelovige zelf staat centraal
o Toegenomen landbouwproductie (individualisering)
o Sociale mobiliteit (feodale systeem brokkelt af) - Humanisme
o Ontstaan andere samenlevingsvormen o Erasmus en de vrije wil ( goddelijke predestinatie)
o Montaignes scepticisme en mensvisie
Belangrijke ontwikkelingen Scepticisme tegen menselijke kennis (enige
- Uitvinding van de broekdukkunst (1440) – Gutenberg mogelijke is twijfel)
- Val van Constantiopel (1453) Tegen overdreven optimistische visie op de
- Gebruik van buskruit vanaf 15e eeuw – leer van Aristoteles mens
- Ontdekking van Amerika (1492) – belang sociaal-politiek Mens als zelfstandig individu - zelfvinding
vlak (Boring)
- De (contra)reformatie – Luther, Zwingli, Calvijn
(protestantisme)
WETENSCHAP EN WETENSCHAPPELIJKE METHODE STUDIE VAN HET PSYCHOLOGISCHE
De rol van werken uit de klassieke oudheid Eerste allusies op het psychologische
Klassiek gedachtegoed verzoenen met christelijke openbaring Nog geen theorieën over de mens en het menselijk gedrag, wel al
- Augustinus’ vertaling van Plato – Plato’s metafysica aanzetten naar huidige psychologische onderzoeksdomein
- Van Aquino’s synthese tussen theologie en filosofie - Galenus’ humoresleer
(scholastiek) - Montaignes’ werk over reflectes als ware psychologie van de
- Achterliggende wereldbeschouwing: vragen over het wezen mens
en waarom der dingen - Machiavelli: raad voor politiek, gebaseerd op interpretatie
Vanaf de renaissance meer gericht op de onderzoeken van de van de menselijke natuur
waarneembare wereld (natuur verlies haar bezieling)
- Euclidische meetkunde Individuele verschillen
- Atomisme – Democritus en Lucretius Werk van Galenus (gebaseerd op theorie van Hippocrates)
Humorestheorie
De eerste tekenen van moderne wetenschappen = lichaam bestaat uit 4 lichaamsvochten (bloed, slijm, gele
- Da Vinci: meer wetenschappelijke kijk op de werkelijkheid en zwarte gal), ziekte = onevenwicht in het lichaam van die
, - Coppernicus: astronomie, geocentrisme heliocentrisme sappen
- Vesalius: vader van de anatomie ~ overeenkomst met 4 seizoenen, elementen en
temperamenten
Maar geen empirische basis, toch blijft theorie lang (tot 18 e eeuw)
SOCIAAL-ECONOMISCHE CONTEXT MAATSCHAPPELIJK MENSBEELD
Verderzetting van vorige tijdsperiode (uitbreiding ‘derde stand’) Mens als rationeel individu (‘kapitein van lijfelijke schip’)
Mercantilisme = rijkdom eigen land vergroten (import verkleinen, Belangrijke influencers:
export vergroten) – uitgedrukt in hoeveelheid edelmetalen en - Descartes: denkend ik (cogito) = sturend ik
handelsgoeren - Locke: ervaring, belang van leerprocessen (‘tabula rasa’),
- Handel met kolonies groeit opvoeding
- Regionale verschillen binnen Europa (pestepidemiën en - Hobbes: ‘homo homini lupus’
godsdienstenoorlogen…) – ‘de gouden eeuw’ Ontdekking van het kind - Ariès
WETENSCHAP EN WETENSCHAPPELIJKE METHODE STUDIE VAN HET PSYCHOLOGISCHE
Galilei’s observatie
Wetenschappelijke ontwikkelingen = over de betrouwbaarheid van observaties: informatie via
- Biologie: zintuigen soms verbonden met objectieve eigenschappen /
o Harvey’s beschrijving van de bloedsomloop subjectieve?
o Van Leeuwenhoek microscopisch onderzoek Descartes: belang menselijk subject in alle
- Fysica: waarnemingsprocessen
o De beweging van de planeten volgens Kepler Locke: primaire en secundaire eigenschappen van objecten
o Galilei: telescoop, metingen
o Newton: bewegingswetten & zwaartekracht Descartes’ mensvisie
- Wiskunde: - Dualisme (res extense en res cogitans) – vrije wil
o (toegepaste) wiskunde - Lichaam als machine – hydraulisch aangedreven systeem
o Statistiek – Pascal (animale geesten) ‘l’homme van Descartes’ (belang voor
geneeskunde)
Algemene kenmerken - 3 kenmerken van geest: denken, taal, typisch menselijk
Clockwork universe - Interactie in pijnappelklier (top-down & bottom-up)
Observeren, ontleden en experimenteren
Oprichting wetenschappelijke academies Lockes essay concerning human understanding
(institutionalisering) - Empirisme – leerprocessen (geen aangeboren
kennisopvatting)
Wetenschappelijke methode - Tabula rasa: ideas of sensations & ideas of reflection
Ideas of reflection: enkelvoudige & complexe ideeën
Van middeleeuwen naar Renaissance Westerse mensbeeld vanaf de renaissance: meer nadruk op
- Humanisme (14e eeuw): culturele beweging van klassieke individualiteit (o.i.v. protestantse Reformatie en humanisme)
oudheid verspreid naar Europa (weg van middeleeuws
denkbeeld) - Kunst en literatuur: meer unieke stijl en eigenheid
- 1550: ‘rinascita’ (discussie rond term) kunstenaar, seculiere biografie, autobiografie…
- Belangrijke evolutie in late middeleeuwen = ontwikkeling - Dagelijks leven: belang van privacy
van steden - Protestantse geloof: gelovige zelf staat centraal
o Toegenomen landbouwproductie (individualisering)
o Sociale mobiliteit (feodale systeem brokkelt af) - Humanisme
o Ontstaan andere samenlevingsvormen o Erasmus en de vrije wil ( goddelijke predestinatie)
o Montaignes scepticisme en mensvisie
Belangrijke ontwikkelingen Scepticisme tegen menselijke kennis (enige
- Uitvinding van de broekdukkunst (1440) – Gutenberg mogelijke is twijfel)
- Val van Constantiopel (1453) Tegen overdreven optimistische visie op de
- Gebruik van buskruit vanaf 15e eeuw – leer van Aristoteles mens
- Ontdekking van Amerika (1492) – belang sociaal-politiek Mens als zelfstandig individu - zelfvinding
vlak (Boring)
- De (contra)reformatie – Luther, Zwingli, Calvijn
(protestantisme)
WETENSCHAP EN WETENSCHAPPELIJKE METHODE STUDIE VAN HET PSYCHOLOGISCHE
De rol van werken uit de klassieke oudheid Eerste allusies op het psychologische
Klassiek gedachtegoed verzoenen met christelijke openbaring Nog geen theorieën over de mens en het menselijk gedrag, wel al
- Augustinus’ vertaling van Plato – Plato’s metafysica aanzetten naar huidige psychologische onderzoeksdomein
- Van Aquino’s synthese tussen theologie en filosofie - Galenus’ humoresleer
(scholastiek) - Montaignes’ werk over reflectes als ware psychologie van de
- Achterliggende wereldbeschouwing: vragen over het wezen mens
en waarom der dingen - Machiavelli: raad voor politiek, gebaseerd op interpretatie
Vanaf de renaissance meer gericht op de onderzoeken van de van de menselijke natuur
waarneembare wereld (natuur verlies haar bezieling)
- Euclidische meetkunde Individuele verschillen
- Atomisme – Democritus en Lucretius Werk van Galenus (gebaseerd op theorie van Hippocrates)
Humorestheorie
De eerste tekenen van moderne wetenschappen = lichaam bestaat uit 4 lichaamsvochten (bloed, slijm, gele
- Da Vinci: meer wetenschappelijke kijk op de werkelijkheid en zwarte gal), ziekte = onevenwicht in het lichaam van die
, - Coppernicus: astronomie, geocentrisme heliocentrisme sappen
- Vesalius: vader van de anatomie ~ overeenkomst met 4 seizoenen, elementen en
temperamenten
Maar geen empirische basis, toch blijft theorie lang (tot 18 e eeuw)
SOCIAAL-ECONOMISCHE CONTEXT MAATSCHAPPELIJK MENSBEELD
Verderzetting van vorige tijdsperiode (uitbreiding ‘derde stand’) Mens als rationeel individu (‘kapitein van lijfelijke schip’)
Mercantilisme = rijkdom eigen land vergroten (import verkleinen, Belangrijke influencers:
export vergroten) – uitgedrukt in hoeveelheid edelmetalen en - Descartes: denkend ik (cogito) = sturend ik
handelsgoeren - Locke: ervaring, belang van leerprocessen (‘tabula rasa’),
- Handel met kolonies groeit opvoeding
- Regionale verschillen binnen Europa (pestepidemiën en - Hobbes: ‘homo homini lupus’
godsdienstenoorlogen…) – ‘de gouden eeuw’ Ontdekking van het kind - Ariès
WETENSCHAP EN WETENSCHAPPELIJKE METHODE STUDIE VAN HET PSYCHOLOGISCHE
Galilei’s observatie
Wetenschappelijke ontwikkelingen = over de betrouwbaarheid van observaties: informatie via
- Biologie: zintuigen soms verbonden met objectieve eigenschappen /
o Harvey’s beschrijving van de bloedsomloop subjectieve?
o Van Leeuwenhoek microscopisch onderzoek Descartes: belang menselijk subject in alle
- Fysica: waarnemingsprocessen
o De beweging van de planeten volgens Kepler Locke: primaire en secundaire eigenschappen van objecten
o Galilei: telescoop, metingen
o Newton: bewegingswetten & zwaartekracht Descartes’ mensvisie
- Wiskunde: - Dualisme (res extense en res cogitans) – vrije wil
o (toegepaste) wiskunde - Lichaam als machine – hydraulisch aangedreven systeem
o Statistiek – Pascal (animale geesten) ‘l’homme van Descartes’ (belang voor
geneeskunde)
Algemene kenmerken - 3 kenmerken van geest: denken, taal, typisch menselijk
Clockwork universe - Interactie in pijnappelklier (top-down & bottom-up)
Observeren, ontleden en experimenteren
Oprichting wetenschappelijke academies Lockes essay concerning human understanding
(institutionalisering) - Empirisme – leerprocessen (geen aangeboren
kennisopvatting)
Wetenschappelijke methode - Tabula rasa: ideas of sensations & ideas of reflection
Ideas of reflection: enkelvoudige & complexe ideeën
