VERGELIJKENDE POLITIEK
Contents
1. Discipline v vergelijkende politiek......................................................................3
1.1. Afbakening v politiek................................................................................... 3
1.2. Wat is vergelijkende politiek........................................................................4
1.3. evolutie vergelijkende politieke...................................................................5
1.4. Waarom vergelijkende politiek....................................................................6
1.5. Hoe wordt er vergeleken............................................................................. 6
1.6. Risicos bij vergelijkende politiek..................................................................8
2. Kiesstelsels als basisindeling............................................................................. 9
2.1. verkiezingen leiden tot verschillende resultaten.........................................9
2.2. functies v kiesstelsels................................................................................10
3. Classificatie v kiesstelsels................................................................................10
3.1. Categorieën kiesstelsels............................................................................ 10
3.2. Variaties in de kiesstelsels.........................................................................12
3.2.1. Districtgrootte..................................................................................... 12
3.2.2. Stemprocedure.................................................................................... 12
3.2.3. Vrije keuze v/d kandidaten of niet.......................................................12
3.3. Kiesstelsels & alternatieve concepties v vertegenwoordiging...................12
3.4. kunstmatige vertekeningsmechanismen...................................................12
4. Het britse politieke systeem............................................................................ 13
4.1. Britse Kiesstelsel........................................................................................ 13
4.2. gevolgen britse systeem............................................................................14
4.3. voor/na-delen FPTP.................................................................................... 15
4.4. House of lords............................................................................................ 15
4.5. house of Commons.................................................................................... 16
4.6. premier/regering........................................................................................ 16
4.7. Evolutie v britse partijen............................................................................17
Labour........................................................................................................... 17
Conservatives................................................................................................ 18
bestuur.......................................................................................................... 18
4.8. UK &ls type voorbeeld v/e westminster model..........................................18
4.9. USA............................................................................................................ 19
Verkiezingen in de Verenigde staten.............................................................19
, Federale staatsstructuur............................................................................... 20
Structuur v staten.......................................................................................... 20
2 partij systeem............................................................................................. 20
Procedure Kiesmannen: verkiezingen president............................................21
Devided government..................................................................................... 21
5. Absolute meerderheidstelsels..........................................................................21
5.1. Alternative vote systeem (australie)..........................................................21
kenmerken van het alternative vote stelsel..................................................21
voor & nadelen alternative vote....................................................................22
5.2. 2ronden stelsel.......................................................................................... 22
5.2.1. Verkiezingen v/d president de la republique.......................................23
verkiezingen van de franse assemblee national............................................23
voor & nadelen.............................................................................................. 25
6. Werking v 5de franse republiek.........................................................................25
6.1. geschiedenis v 5de franse republiek...........................................................25
6.2. Kenmerken v 5de franse republiek..............................................................25
6.3. gevolgen van het semipresidentieel systeem............................................26
presidenten v frankrijk.................................................................................. 26
het statuut van de president.........................................................................27
bevoegdheden v/d president.........................................................................27
De eerste minister & ministerraad................................................................29
6.4. Het parlement en relaties tussen de uitvoerende & wetgevende macht...30
zwak parlement............................................................................................. 30
senaat............................................................................................................ 30
congress........................................................................................................ 31
7. Stelsels v evenredige vertegenwoordiging & consensusdemocratien.............31
7.1. determinanten van proportionaliteit..........................................................31
electorale formule......................................................................................... 31
grootte van de kieskringen............................................................................32
de formele kiesdrempel................................................................................. 33
Voor/nadelen v lijstproportionele systemen.....................................................33
het consensusmodel......................................................................................... 33
8. Democratie in de lage landen..........................................................................34
8.1. het nederlandse politieke stelsel...............................................................34
evolutie nederlands kisstelsel........................................................................34
, Stemverrichtingen......................................................................................... 35
zeteltoewijzing............................................................................................... 35
Periodes in de nederlandse politiek...............................................................36
nederlandse instiuties................................................................................... 36
8.2. het belgische kiesstelsel............................................................................37
verschillende kiesstelsels v belgie.................................................................37
kiesstelsel + participatie............................................................................... 40
1. DISCIPLINE V VERGELIJKENDE POLITIEK
1.1. AFBAKENING V POLITIEK
Er is geen echte vaste definitie
Miller op basis v autoriteit publieke beslissingen nemen door
tegengestelde meningen met elkaar te verzoenen
- Collectieve activiteit = publiek & heeft betrekking op een
samenleving
- Verschillende meningen
- Verzoening : vereist communicatie
- Autoritatief : legitiem geweld (= sanctierecht)
Politiek = noodzakelijk want menselijke samenleving is collectief
Aristoteles mens is een politiek dier (zoon politikon) politiek is
noodzakelijk mr ook een deugd = politiek is de meest rationele weg om
tot gezamenlijke oplossingen te komen v een gezamenlijk probleem +
zorgt voor een volledig leven
Afbakening v vragen v/d vergelijkende politiek
1) Welke beslissingen & welke invloed op dagelijks leven
2) Hoe worden de beslissingen genomen:
o Autoritair of democratisch
o Conventioneel of non-conventioneel
3) Wie neemt beslissingen & hoe + door wie wordt hij beïnvloed
Verschillende bouwstenen die politiek afbakenen
- Overheid = instituties om collectieve beslissingen te nemen & uit te
voeren
- Governance = activiteiten, proces, kwaliteit om collectieve
beslissingen te nemen
- Naties = gemeenschap & nationalisme
- Autoriteit = recht op te regeren, gelinkt aan een positie: weber:
traditioneel, charismatisch, wettelijk
- Regering = hoogste niveau om beslissingen te nemen: wetten
uitvoeren
- Staten = politieke gemeenschap op 1 territorium onder 1 regering &
heeft soevereiniteit
- Macht = de motor v/d politiek
- Legitimiteit = systeem gebaseerd op autoriteit
, Er is veel variantie in Europa
1.2. WAT IS VERGELIJKENDE POLITIEK
Disciplines v Poli wet
- Politieke theorie
- Internationale relaties
- Vergelijkende politiek
o Vanaf eind 19de als aparte discipline
o Empirisch
o Niet: goed of slecht maar hoe gebeurd iets
o Waarde neutraal
o Focus: instiuties, processen & interacties binnen politieke
systemen
Kies systemen bepaald veel v politiek systeem v een land
o Onderwerp = macht gerelateerd
Onderverdeling tussen de 3 disciplines is irl niet zo rechtduidig
Grondleggers v/d vergelijkende politiek
- Aristoteles zoon politicon
- Machiavelli vergelijkt veel italiaanse staten & komt tot conclusie
dat een leider veel macht moet centraliseren
- Montesquieu (charles louis de secondat) scheiding der machten
- Alexis de Tocqueville beschrijft hoe de amerikaanse samenleving
is samengesteld vanuit franse blink
Types & tradities in verg poli
- Eenlandsstudies substantie: inhoud van 1 land
- Methodologisch: regels vastleggen hoe vergelijkend onderzoek
uitvoeren, verklaren & beschrijven logisch + statistisch om zoveel
mogelijk landen te betrekken & een grotere studie te maken
- Analytisch (combi v methodologisch + Eenlandsstudies) doel =
verklaren
grote evolutie door de jaren heen nationale politieke systemen:
subnationale & supranationale systemen Aparte componenten v politieke
systemen: parlementen, partijen, regeringen, rol middenveld
Grote theorieën
- Structureel functionalisme: indentifieceert noodzakelijke functies pol
syst + onderlinge vergelijking & heeft normatieve ondertoon
- Systeem theorieën: open systemen, input & output bv model v
Easton
- Marxisme: klasseconflict = verklaring v veranderingen in pol syst
- Coporatisme: centrale rol voor de staat & interactie met maatschappij
o Soc orgs hebben legitimiteit
- Insitutionalisme centrale rol v/d structuren in het vorm geven v
politiek & individueel gedrag: kan normatief zijn = belang v regels &
routines
- Governance
,wat er vergeleken word:
1.3. EVOLUTIE VERGELIJKENDE POLITIEKE
4 periodes
1) 1880-1920 grondleggers v/d politieke wet
o Duitse school: staatswissenschaft (politicologie) vs
geisteswissenschaft (sociologie)
o Analyse v staat & instituties
o Formele analyse ipv substantie (zoals gesch) legalistisch
Bestuderen v wettelijke teksten & zoeken nr gelijkenissen
in casen
o Geografisch: west europees/noord amerikaans
o Bv Max Weber
2) 1921-1966 Behavioral revolution => golden age of
comparative politics
o Charles merriam roept op tot een nieuw paradigma –
De oproep = een reactie tegen formalisme & niet-wet
benadering
Leidt tot behavioral revolution = meer dan enkel
instiuties & wetten bestuderen: ook informele politieke
factoren + meer wet aanpak (meer theorie & empirie)
is nodig door de nieuwe realiteit: opkomst communisme
& fascisme
o Er komt een nieuwe methodologie statistiek & beschrijven v
echt gedrag + grote n studies
proberen zoveel mogelijk te verklaren
Agents (bv partijen) worden belangrijker
o Meer systemen worden geanalyseerd + nt enkel westen
o Meer functionele benadering = politiek systeem bestuderen niet
enkel instituties
Bv systeem theorie v david easton elke eis heeft steun
nodig om invloed te hebben in poltiek systeem = op
agenda te komen : komt in politiek systeem loopt uit tot
een daad of een beslissing en leidt tot feedback
Eastons model bundelt alle onderdelen van het
politieke proces tot één ‘black box’, waardoor het weinig
verklarende waarde heeft.
3) 1967-1988: Post behavioralisme
o Kritiek op behavioralisme
, Te abstract
Ahistorische benadering = geen begrip voor individuele
gevallen
Structureel functionalisme schiet te kort als grote theorie
Traveling probleem (sartori) mss word ni elk probleem
in elk land op dezelfde manier gedefinieerd: bv is een
coup in Afrika even verstorend als in EU? Nee
tegenreactie op behavioralisme nieuwe institutionalisme:
o Nieuw institutionalisme:
Shift naar substantiele focus
Kleinere geografische focus
Nieuwe methodologie
Theoretische ommekeer : rationaliteit & strategie v
actoren
Staat is weer v belang instituties
Varierende & socio-econ context bekijken meer case studies
Small N onderzoek grotere diversiteit (qua onderzoek &
geografisch)
4) 1989-… 2de wetenschappelijke revolutie
o Rational choice theorie
William Riker
Idee = actoren handelen rationeel & uit
eigenbelang = nutsmaximalisatie uit alternatieve
gerangschikt naar preferentie staat tegenover
behavioral dat meer cultuur historisch is
Verder versterken v wetenschapsbasis v verg poli
Import elementen uit economie
Varieert v hardgame (wiskundig) soft game
Versterkt aandacht voor instituties
1.4. WAAROM VERGELIJKENDE POLITIEK
Doel v VP:
- Duiden gelijkenissen & verschillen tussen staten
- Comprehension of daily news from abroad
- Wat is constant en variable
Voordelen v VP
1) Informatie over Andere staten verbreedt je begrip v je eigen stelsel
2) Het optimaliseert de classificaties v politieke processen
3) Het stelt ons in staat om de hypotheses te testen ivm politiek
4) Heeft potentiel voor predictie & controle maar realisme
- Vergelijken tussen:
o Ruimtelijk: bv noors parl vergelijken met kamer & senaat
o Functioneel: 2 functies tussen landen vergelijken
o Longitudinaal: zelfde functie binnen land in tijd vergelijken
1.5. HOE WORDT ER VERGELEKEN
Geen unieke methode omdat:
- Methode is afhankelijk v onderzoeksvraag: dimensie v vergelijking kan
verschillen:
o Ruimtelijke vgl
Contents
1. Discipline v vergelijkende politiek......................................................................3
1.1. Afbakening v politiek................................................................................... 3
1.2. Wat is vergelijkende politiek........................................................................4
1.3. evolutie vergelijkende politieke...................................................................5
1.4. Waarom vergelijkende politiek....................................................................6
1.5. Hoe wordt er vergeleken............................................................................. 6
1.6. Risicos bij vergelijkende politiek..................................................................8
2. Kiesstelsels als basisindeling............................................................................. 9
2.1. verkiezingen leiden tot verschillende resultaten.........................................9
2.2. functies v kiesstelsels................................................................................10
3. Classificatie v kiesstelsels................................................................................10
3.1. Categorieën kiesstelsels............................................................................ 10
3.2. Variaties in de kiesstelsels.........................................................................12
3.2.1. Districtgrootte..................................................................................... 12
3.2.2. Stemprocedure.................................................................................... 12
3.2.3. Vrije keuze v/d kandidaten of niet.......................................................12
3.3. Kiesstelsels & alternatieve concepties v vertegenwoordiging...................12
3.4. kunstmatige vertekeningsmechanismen...................................................12
4. Het britse politieke systeem............................................................................ 13
4.1. Britse Kiesstelsel........................................................................................ 13
4.2. gevolgen britse systeem............................................................................14
4.3. voor/na-delen FPTP.................................................................................... 15
4.4. House of lords............................................................................................ 15
4.5. house of Commons.................................................................................... 16
4.6. premier/regering........................................................................................ 16
4.7. Evolutie v britse partijen............................................................................17
Labour........................................................................................................... 17
Conservatives................................................................................................ 18
bestuur.......................................................................................................... 18
4.8. UK &ls type voorbeeld v/e westminster model..........................................18
4.9. USA............................................................................................................ 19
Verkiezingen in de Verenigde staten.............................................................19
, Federale staatsstructuur............................................................................... 20
Structuur v staten.......................................................................................... 20
2 partij systeem............................................................................................. 20
Procedure Kiesmannen: verkiezingen president............................................21
Devided government..................................................................................... 21
5. Absolute meerderheidstelsels..........................................................................21
5.1. Alternative vote systeem (australie)..........................................................21
kenmerken van het alternative vote stelsel..................................................21
voor & nadelen alternative vote....................................................................22
5.2. 2ronden stelsel.......................................................................................... 22
5.2.1. Verkiezingen v/d president de la republique.......................................23
verkiezingen van de franse assemblee national............................................23
voor & nadelen.............................................................................................. 25
6. Werking v 5de franse republiek.........................................................................25
6.1. geschiedenis v 5de franse republiek...........................................................25
6.2. Kenmerken v 5de franse republiek..............................................................25
6.3. gevolgen van het semipresidentieel systeem............................................26
presidenten v frankrijk.................................................................................. 26
het statuut van de president.........................................................................27
bevoegdheden v/d president.........................................................................27
De eerste minister & ministerraad................................................................29
6.4. Het parlement en relaties tussen de uitvoerende & wetgevende macht...30
zwak parlement............................................................................................. 30
senaat............................................................................................................ 30
congress........................................................................................................ 31
7. Stelsels v evenredige vertegenwoordiging & consensusdemocratien.............31
7.1. determinanten van proportionaliteit..........................................................31
electorale formule......................................................................................... 31
grootte van de kieskringen............................................................................32
de formele kiesdrempel................................................................................. 33
Voor/nadelen v lijstproportionele systemen.....................................................33
het consensusmodel......................................................................................... 33
8. Democratie in de lage landen..........................................................................34
8.1. het nederlandse politieke stelsel...............................................................34
evolutie nederlands kisstelsel........................................................................34
, Stemverrichtingen......................................................................................... 35
zeteltoewijzing............................................................................................... 35
Periodes in de nederlandse politiek...............................................................36
nederlandse instiuties................................................................................... 36
8.2. het belgische kiesstelsel............................................................................37
verschillende kiesstelsels v belgie.................................................................37
kiesstelsel + participatie............................................................................... 40
1. DISCIPLINE V VERGELIJKENDE POLITIEK
1.1. AFBAKENING V POLITIEK
Er is geen echte vaste definitie
Miller op basis v autoriteit publieke beslissingen nemen door
tegengestelde meningen met elkaar te verzoenen
- Collectieve activiteit = publiek & heeft betrekking op een
samenleving
- Verschillende meningen
- Verzoening : vereist communicatie
- Autoritatief : legitiem geweld (= sanctierecht)
Politiek = noodzakelijk want menselijke samenleving is collectief
Aristoteles mens is een politiek dier (zoon politikon) politiek is
noodzakelijk mr ook een deugd = politiek is de meest rationele weg om
tot gezamenlijke oplossingen te komen v een gezamenlijk probleem +
zorgt voor een volledig leven
Afbakening v vragen v/d vergelijkende politiek
1) Welke beslissingen & welke invloed op dagelijks leven
2) Hoe worden de beslissingen genomen:
o Autoritair of democratisch
o Conventioneel of non-conventioneel
3) Wie neemt beslissingen & hoe + door wie wordt hij beïnvloed
Verschillende bouwstenen die politiek afbakenen
- Overheid = instituties om collectieve beslissingen te nemen & uit te
voeren
- Governance = activiteiten, proces, kwaliteit om collectieve
beslissingen te nemen
- Naties = gemeenschap & nationalisme
- Autoriteit = recht op te regeren, gelinkt aan een positie: weber:
traditioneel, charismatisch, wettelijk
- Regering = hoogste niveau om beslissingen te nemen: wetten
uitvoeren
- Staten = politieke gemeenschap op 1 territorium onder 1 regering &
heeft soevereiniteit
- Macht = de motor v/d politiek
- Legitimiteit = systeem gebaseerd op autoriteit
, Er is veel variantie in Europa
1.2. WAT IS VERGELIJKENDE POLITIEK
Disciplines v Poli wet
- Politieke theorie
- Internationale relaties
- Vergelijkende politiek
o Vanaf eind 19de als aparte discipline
o Empirisch
o Niet: goed of slecht maar hoe gebeurd iets
o Waarde neutraal
o Focus: instiuties, processen & interacties binnen politieke
systemen
Kies systemen bepaald veel v politiek systeem v een land
o Onderwerp = macht gerelateerd
Onderverdeling tussen de 3 disciplines is irl niet zo rechtduidig
Grondleggers v/d vergelijkende politiek
- Aristoteles zoon politicon
- Machiavelli vergelijkt veel italiaanse staten & komt tot conclusie
dat een leider veel macht moet centraliseren
- Montesquieu (charles louis de secondat) scheiding der machten
- Alexis de Tocqueville beschrijft hoe de amerikaanse samenleving
is samengesteld vanuit franse blink
Types & tradities in verg poli
- Eenlandsstudies substantie: inhoud van 1 land
- Methodologisch: regels vastleggen hoe vergelijkend onderzoek
uitvoeren, verklaren & beschrijven logisch + statistisch om zoveel
mogelijk landen te betrekken & een grotere studie te maken
- Analytisch (combi v methodologisch + Eenlandsstudies) doel =
verklaren
grote evolutie door de jaren heen nationale politieke systemen:
subnationale & supranationale systemen Aparte componenten v politieke
systemen: parlementen, partijen, regeringen, rol middenveld
Grote theorieën
- Structureel functionalisme: indentifieceert noodzakelijke functies pol
syst + onderlinge vergelijking & heeft normatieve ondertoon
- Systeem theorieën: open systemen, input & output bv model v
Easton
- Marxisme: klasseconflict = verklaring v veranderingen in pol syst
- Coporatisme: centrale rol voor de staat & interactie met maatschappij
o Soc orgs hebben legitimiteit
- Insitutionalisme centrale rol v/d structuren in het vorm geven v
politiek & individueel gedrag: kan normatief zijn = belang v regels &
routines
- Governance
,wat er vergeleken word:
1.3. EVOLUTIE VERGELIJKENDE POLITIEKE
4 periodes
1) 1880-1920 grondleggers v/d politieke wet
o Duitse school: staatswissenschaft (politicologie) vs
geisteswissenschaft (sociologie)
o Analyse v staat & instituties
o Formele analyse ipv substantie (zoals gesch) legalistisch
Bestuderen v wettelijke teksten & zoeken nr gelijkenissen
in casen
o Geografisch: west europees/noord amerikaans
o Bv Max Weber
2) 1921-1966 Behavioral revolution => golden age of
comparative politics
o Charles merriam roept op tot een nieuw paradigma –
De oproep = een reactie tegen formalisme & niet-wet
benadering
Leidt tot behavioral revolution = meer dan enkel
instiuties & wetten bestuderen: ook informele politieke
factoren + meer wet aanpak (meer theorie & empirie)
is nodig door de nieuwe realiteit: opkomst communisme
& fascisme
o Er komt een nieuwe methodologie statistiek & beschrijven v
echt gedrag + grote n studies
proberen zoveel mogelijk te verklaren
Agents (bv partijen) worden belangrijker
o Meer systemen worden geanalyseerd + nt enkel westen
o Meer functionele benadering = politiek systeem bestuderen niet
enkel instituties
Bv systeem theorie v david easton elke eis heeft steun
nodig om invloed te hebben in poltiek systeem = op
agenda te komen : komt in politiek systeem loopt uit tot
een daad of een beslissing en leidt tot feedback
Eastons model bundelt alle onderdelen van het
politieke proces tot één ‘black box’, waardoor het weinig
verklarende waarde heeft.
3) 1967-1988: Post behavioralisme
o Kritiek op behavioralisme
, Te abstract
Ahistorische benadering = geen begrip voor individuele
gevallen
Structureel functionalisme schiet te kort als grote theorie
Traveling probleem (sartori) mss word ni elk probleem
in elk land op dezelfde manier gedefinieerd: bv is een
coup in Afrika even verstorend als in EU? Nee
tegenreactie op behavioralisme nieuwe institutionalisme:
o Nieuw institutionalisme:
Shift naar substantiele focus
Kleinere geografische focus
Nieuwe methodologie
Theoretische ommekeer : rationaliteit & strategie v
actoren
Staat is weer v belang instituties
Varierende & socio-econ context bekijken meer case studies
Small N onderzoek grotere diversiteit (qua onderzoek &
geografisch)
4) 1989-… 2de wetenschappelijke revolutie
o Rational choice theorie
William Riker
Idee = actoren handelen rationeel & uit
eigenbelang = nutsmaximalisatie uit alternatieve
gerangschikt naar preferentie staat tegenover
behavioral dat meer cultuur historisch is
Verder versterken v wetenschapsbasis v verg poli
Import elementen uit economie
Varieert v hardgame (wiskundig) soft game
Versterkt aandacht voor instituties
1.4. WAAROM VERGELIJKENDE POLITIEK
Doel v VP:
- Duiden gelijkenissen & verschillen tussen staten
- Comprehension of daily news from abroad
- Wat is constant en variable
Voordelen v VP
1) Informatie over Andere staten verbreedt je begrip v je eigen stelsel
2) Het optimaliseert de classificaties v politieke processen
3) Het stelt ons in staat om de hypotheses te testen ivm politiek
4) Heeft potentiel voor predictie & controle maar realisme
- Vergelijken tussen:
o Ruimtelijk: bv noors parl vergelijken met kamer & senaat
o Functioneel: 2 functies tussen landen vergelijken
o Longitudinaal: zelfde functie binnen land in tijd vergelijken
1.5. HOE WORDT ER VERGELEKEN
Geen unieke methode omdat:
- Methode is afhankelijk v onderzoeksvraag: dimensie v vergelijking kan
verschillen:
o Ruimtelijke vgl
