Zelfstudie NKO
Module 1: anatomie, histologie en fysilogie van de neus
Kennisclip 1.1: anatomie van de neus
Neus = veelzijdig orgaan
o Ademhaling
o Krachtige airco
o Reuk en smaak
o Bescherming tegen infecties
o Spraak
Neus = omgekeerde piramide met neuspunt als apex
o Vorm uitwendige neus = bepaald door benig en kraakbenig skelet
Craniaal deel neus = beenderig —> neusbeentjes (= ossa nasalia)
Caudale deel = kraakbeen —> triangulaire kraakbeenderen + alaire
kraakbeenderen
o Inwendig = 2 neusholte gescheiden door septum (= beenderig craniaal (= lamina
perpendicularis + vomer) en kraakbeen caudaal/lamina quadrangularis)
Septum verwijderd = zicht op laterale neuswand —> 3 welvingen = neusschelpen/concha
o Gestroomlijnd —> dikkere kop vooraan en smal uitlopende staart
o Concha superior, media en inferior
Verdelen neus in bovenste, middenste en onderste neusgang (telkens onder
schelp)
Inademen = lucht komt binnen via neusopeningen/nares —> komt in vestibulum nasi
terecht = ruimte voor kop onderste neusschelp
o Bekleed met epitheel en haren die lucht filteren
Dieper in neusholte = cavum nasi/neusholte —> afgelijnd met respiratoir trilhaarepitheel
Lucht verlaat neus achteraan via choanae = openingen die toegang geven tot de nasofarynx
In neusgangen = uitmonding neusbijholten/sinussen = met lucht gevulde holte in de
schedelbeenderen, bekleed met respiratoir trilhaarepitheel
o Maxillaire sinussen (2) in bovenkaak
o Ethmoïdale sinussen (2) tussen ogen —> honinggraad door meerdere cellen
o Frontale sinussen (2) supraorbitaal
o Sfenoïdale sinus (1) —> enkel te zien op sagittale doorsnede boven dak sfenoïdalis
Onder middelste neusschelp = ostiomeataal complex
o Uitmonding maxillaire sinus
o Uitmonding frontale sinus
o Voorste cellen ethmoïd
Onder bovenste neusschelp/bovenste neusgang = uitmonding achterste cellen ethmoïd +
sfenoïdale sinus = sfeno-ethmoïdale recessus
Onderste neusgang = eindpunt traankanaal/ductus nasolacrimalis
Kennisclip 1.2: de furunkel
Furunkel = infectie haarwortel
o Oorzaak = S. Aureus
, Nood aan extra voorzichtigheid indien lokalisatie furunkel op vestibulum nasi of bovenlip
o Venen = onmiddellijke drainage ZONDER kleppen via v. Facialis en v. Ophtalmica in
de sinus cavernosus
Furunkel kan aanleiding geven tot tromboflebitis sinus cavernosus —> hoge
mortaliteit
Kennisclip 2.1: histologie van de neus
Slijmvlies neus = continu beweeglijk slijmtapijt —> respiratoir trilhaarepitheel cavum nasi
speelt cruciale rol
o Respiratoir trilhaarepitheel = pseudomeerlagig epitheel met verschillende soorten
cellen die allen zijn ingeplant op basale membraan
Trilhaarcellen
Basale cellen = regeneratie epitheel
Slijmbekercellen = productie mucus samen met subepitheliale kliertjes
Mucus = oppervlakkige visceuze laag/gellaag + diepere vloeibare laag = sollaag
Trilharen bewegen viceuze laag voort via trilhaarslagen = mucocilliair transport
o Trilhaarslag = effectieve slag waarbij top trilhaar gellaag slijm raakt + herstelfase
waarbij verslapte haartje zich terugtrekt via sollaag
Alle trilharen slagen gecoördineerd in zelfde ritme en richting —> slijm
vanuit de sinussen via patronen naar neusholte getransporteert
o In neusholte = mucocilliair transport naar farynx toe —> slijm afgevoerd via
spijsverteringsstelsel
Kennisclip 2.2: primaire ciliaire dyskinesie (PCD)
Primaire cilliaire dyskinesie (PCD) = aangeboren defect ultrastructuur cilia
o Trilhaarslag + slijmtransport afwezig
Symptomen PCD
o Chronische sinusitis
o Chronische bronchitis
o Bronchiëctasiën
o Mannelijke infertiliteit tgv onbeweeglijke cilia spermatozoa
Ca 50% patiënten = situs inversus —> situs inversus + PCD = syndroom van Kartagener
Kennisclip 3.1: functies van de neus
Neus = centrale positie tussen ogen en mond —> belangrijk voor esthetiek aangezicht
o Neuscorrectie = veel gevraagde esthetische ingreep
Neus = veelzijdig orgaan
o Ademhaling
o Afweer
o Reuk en smaak
o Spraak
Rol neus in ademhaling = oa efficiënte airconditioning ingeademde lucht
o Verwarming —> mogelijk door grote inwendige oppervlakte neusmucosa + rijke
bloedvoorziening submucosa
, Zelfs bij temperaturen onder 0 verwarming lucht tot temperatuur van ca 30
graden thv choanae
o Bevochtiging —> verzadiging lucht met waterdamp
Ca 500ml/d verloren via neus
o Reiniging —> op verschillende niveaus
Grote partikels = thv haren vestibulum
Kleinere partikels = vastgehouden in slijm —> mucocillair transport
Neus = belangrijke bijdrage aan weerstand die de lucht tijdens inademing ondervindt
o Weerstand neus = bepaald door vullingsgraad vasculaire plexussen (vooral in
onderste neusschelp)
Staan onder controle van autonoom ZS
Neus = tijdens slaap minder doorgankelijk
o Zwellingtoestand ene holte alterneert met andere holte —> telkens 1 neusholte
meer doorgankelijk
Neusholten wisselen af, maar totale weerstand blijft gelijk = neuscyclus
Rol neus in airco en reiniging lucht = neusademhaling gezonder dan mondademhaling —>
inspanningsastma = mondademhaling geeft meer bronchoconstrictie vs neusademhaling
o Neus = slijmvlies + mucus —> bevat ook Ig, lymfocyte mastcellen = specifieke
immuunreacties
Neus ook gebruikt voor geur
Neusholte = ook rol als klankkast —> uitspreken nasale medeklinkers (= N + M + NG)
o Enige klanken in het Nederlands waar nasofarynx niet aangesloten is op week
verhemelte —> lucht tijdens spraak via neus uitgeademt vs via mond
Bij neusobstructie = moeite om deze klanken uit te spreken
Functie sinussen niet gekend —> hoofd lichter maken of soort kreukelzone ter bescherming
van hersenen bij trauma
Kennisclip 4.1: KO neus
Inspectie vestibulum nasi (= voorste deel neus) = neusspeculum + lichtbron (vaak
hoofdlamp, maar otoscoop of zaklamp kan gebruikt worden)
o Speculum verticaal openen, anders druk op septum
Beeld anterieure rhinoscopie rechter neusgat
o Septum + kop onderste neusschelp te zien —> je let op mate van zwelling en
aanwezigheid poliepen
Uitgebreide polyposis nasi soms te zien
Inspectie volledige neusholte en choanae = gebruik neusendoscoop —> indien nodig LA
neusslijmvlies (spray)
o Inspectie onderste neusgang —> achteraan zicht op nasofarynx doorheen choana
o Lateraal in nasofarynx = uitmonding buis van Eustachius
o Inspectie middelste neusgang —> uitmonding sinus maxillaris, voorste ethmoïdale
cellen en frontale sinus
o Inspectie bovenste neusgang —> sfeno-ethmoïdale recessus
Eenvoudige indruk over neusdoorgankelijkheid en verschillen tussen links en rechts = koude
spiegel onder neus patiënt gehouden en grootte condensvlekken vergeleken
Module 1: anatomie, histologie en fysilogie van de neus
Kennisclip 1.1: anatomie van de neus
Neus = veelzijdig orgaan
o Ademhaling
o Krachtige airco
o Reuk en smaak
o Bescherming tegen infecties
o Spraak
Neus = omgekeerde piramide met neuspunt als apex
o Vorm uitwendige neus = bepaald door benig en kraakbenig skelet
Craniaal deel neus = beenderig —> neusbeentjes (= ossa nasalia)
Caudale deel = kraakbeen —> triangulaire kraakbeenderen + alaire
kraakbeenderen
o Inwendig = 2 neusholte gescheiden door septum (= beenderig craniaal (= lamina
perpendicularis + vomer) en kraakbeen caudaal/lamina quadrangularis)
Septum verwijderd = zicht op laterale neuswand —> 3 welvingen = neusschelpen/concha
o Gestroomlijnd —> dikkere kop vooraan en smal uitlopende staart
o Concha superior, media en inferior
Verdelen neus in bovenste, middenste en onderste neusgang (telkens onder
schelp)
Inademen = lucht komt binnen via neusopeningen/nares —> komt in vestibulum nasi
terecht = ruimte voor kop onderste neusschelp
o Bekleed met epitheel en haren die lucht filteren
Dieper in neusholte = cavum nasi/neusholte —> afgelijnd met respiratoir trilhaarepitheel
Lucht verlaat neus achteraan via choanae = openingen die toegang geven tot de nasofarynx
In neusgangen = uitmonding neusbijholten/sinussen = met lucht gevulde holte in de
schedelbeenderen, bekleed met respiratoir trilhaarepitheel
o Maxillaire sinussen (2) in bovenkaak
o Ethmoïdale sinussen (2) tussen ogen —> honinggraad door meerdere cellen
o Frontale sinussen (2) supraorbitaal
o Sfenoïdale sinus (1) —> enkel te zien op sagittale doorsnede boven dak sfenoïdalis
Onder middelste neusschelp = ostiomeataal complex
o Uitmonding maxillaire sinus
o Uitmonding frontale sinus
o Voorste cellen ethmoïd
Onder bovenste neusschelp/bovenste neusgang = uitmonding achterste cellen ethmoïd +
sfenoïdale sinus = sfeno-ethmoïdale recessus
Onderste neusgang = eindpunt traankanaal/ductus nasolacrimalis
Kennisclip 1.2: de furunkel
Furunkel = infectie haarwortel
o Oorzaak = S. Aureus
, Nood aan extra voorzichtigheid indien lokalisatie furunkel op vestibulum nasi of bovenlip
o Venen = onmiddellijke drainage ZONDER kleppen via v. Facialis en v. Ophtalmica in
de sinus cavernosus
Furunkel kan aanleiding geven tot tromboflebitis sinus cavernosus —> hoge
mortaliteit
Kennisclip 2.1: histologie van de neus
Slijmvlies neus = continu beweeglijk slijmtapijt —> respiratoir trilhaarepitheel cavum nasi
speelt cruciale rol
o Respiratoir trilhaarepitheel = pseudomeerlagig epitheel met verschillende soorten
cellen die allen zijn ingeplant op basale membraan
Trilhaarcellen
Basale cellen = regeneratie epitheel
Slijmbekercellen = productie mucus samen met subepitheliale kliertjes
Mucus = oppervlakkige visceuze laag/gellaag + diepere vloeibare laag = sollaag
Trilharen bewegen viceuze laag voort via trilhaarslagen = mucocilliair transport
o Trilhaarslag = effectieve slag waarbij top trilhaar gellaag slijm raakt + herstelfase
waarbij verslapte haartje zich terugtrekt via sollaag
Alle trilharen slagen gecoördineerd in zelfde ritme en richting —> slijm
vanuit de sinussen via patronen naar neusholte getransporteert
o In neusholte = mucocilliair transport naar farynx toe —> slijm afgevoerd via
spijsverteringsstelsel
Kennisclip 2.2: primaire ciliaire dyskinesie (PCD)
Primaire cilliaire dyskinesie (PCD) = aangeboren defect ultrastructuur cilia
o Trilhaarslag + slijmtransport afwezig
Symptomen PCD
o Chronische sinusitis
o Chronische bronchitis
o Bronchiëctasiën
o Mannelijke infertiliteit tgv onbeweeglijke cilia spermatozoa
Ca 50% patiënten = situs inversus —> situs inversus + PCD = syndroom van Kartagener
Kennisclip 3.1: functies van de neus
Neus = centrale positie tussen ogen en mond —> belangrijk voor esthetiek aangezicht
o Neuscorrectie = veel gevraagde esthetische ingreep
Neus = veelzijdig orgaan
o Ademhaling
o Afweer
o Reuk en smaak
o Spraak
Rol neus in ademhaling = oa efficiënte airconditioning ingeademde lucht
o Verwarming —> mogelijk door grote inwendige oppervlakte neusmucosa + rijke
bloedvoorziening submucosa
, Zelfs bij temperaturen onder 0 verwarming lucht tot temperatuur van ca 30
graden thv choanae
o Bevochtiging —> verzadiging lucht met waterdamp
Ca 500ml/d verloren via neus
o Reiniging —> op verschillende niveaus
Grote partikels = thv haren vestibulum
Kleinere partikels = vastgehouden in slijm —> mucocillair transport
Neus = belangrijke bijdrage aan weerstand die de lucht tijdens inademing ondervindt
o Weerstand neus = bepaald door vullingsgraad vasculaire plexussen (vooral in
onderste neusschelp)
Staan onder controle van autonoom ZS
Neus = tijdens slaap minder doorgankelijk
o Zwellingtoestand ene holte alterneert met andere holte —> telkens 1 neusholte
meer doorgankelijk
Neusholten wisselen af, maar totale weerstand blijft gelijk = neuscyclus
Rol neus in airco en reiniging lucht = neusademhaling gezonder dan mondademhaling —>
inspanningsastma = mondademhaling geeft meer bronchoconstrictie vs neusademhaling
o Neus = slijmvlies + mucus —> bevat ook Ig, lymfocyte mastcellen = specifieke
immuunreacties
Neus ook gebruikt voor geur
Neusholte = ook rol als klankkast —> uitspreken nasale medeklinkers (= N + M + NG)
o Enige klanken in het Nederlands waar nasofarynx niet aangesloten is op week
verhemelte —> lucht tijdens spraak via neus uitgeademt vs via mond
Bij neusobstructie = moeite om deze klanken uit te spreken
Functie sinussen niet gekend —> hoofd lichter maken of soort kreukelzone ter bescherming
van hersenen bij trauma
Kennisclip 4.1: KO neus
Inspectie vestibulum nasi (= voorste deel neus) = neusspeculum + lichtbron (vaak
hoofdlamp, maar otoscoop of zaklamp kan gebruikt worden)
o Speculum verticaal openen, anders druk op septum
Beeld anterieure rhinoscopie rechter neusgat
o Septum + kop onderste neusschelp te zien —> je let op mate van zwelling en
aanwezigheid poliepen
Uitgebreide polyposis nasi soms te zien
Inspectie volledige neusholte en choanae = gebruik neusendoscoop —> indien nodig LA
neusslijmvlies (spray)
o Inspectie onderste neusgang —> achteraan zicht op nasofarynx doorheen choana
o Lateraal in nasofarynx = uitmonding buis van Eustachius
o Inspectie middelste neusgang —> uitmonding sinus maxillaris, voorste ethmoïdale
cellen en frontale sinus
o Inspectie bovenste neusgang —> sfeno-ethmoïdale recessus
Eenvoudige indruk over neusdoorgankelijkheid en verschillen tussen links en rechts = koude
spiegel onder neus patiënt gehouden en grootte condensvlekken vergeleken
