Psychologie
DE BEHAVIORISTISCHE BENADERING
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
Watson publiceerde Psychology as the behaviorist views it = ommekeer in manier
hoe mensen over psycho als wet dachten.
Uiterlijk waarneembaar gedrag is belangrijk! Gedachten, fantasieën, dromen, knn
niet bestudeerd w omdat ze subjectief zijn en niet waarneembaar. Hij pleitte ook
om enkel exp en empirisch wet onderzoek te doen i/d psycho. Nadruk op
observeerbaarheid en objectiviteit. Psycho zelfde status als nw!
1.1 Ons gedrag, gevoelens, gedachten en interacties w bepaald door allerlei
externe prikkels in onze omgeving
Individu bepaald niet zelf gedrag, gevoelens, gedachten en interacties; allerlei
factoren buiten individu en i/d omgeving verklaren het!
Behaviorisme = periferalistisch: prikkels i/d periferie w gezien als oorzaak v
gedragingen. Laten interne/mentale processen buiten beschouwing.
Geen persoonlijkheidsverschillen! Volgens Skinner heeft men geen
persoonlijkheid, maar zijn ze als marionetten afh v allerlei touwtjes i/d omgeving.
Door afh v prikkels = geen vrije wil/keuzevrijheid. Deterministische kijk op de
mens!
1.2 Ons gedrag, gevoelens, gedachten en interacties w bepaald door wat we
geleerd hbb
Klassieke behaviorisme gaat er vanuit dat we als blanco blad op de wereld
komen.
Idee gaat terug op Aristoteles en Thomas van Aquino. I/d 17 de eeuw werd door
Locke tabula rasa populair.
Mensen hbb geen aangeboren eigenschappen, alle gedragingen,
gevoelens en gedachten kome voort uit wat ze hbb meegemaakt/geleerd.
Optimistisch! Knn allerlei ongewenste, afwijkende en pathologische
gedragingen zien als aangeleerd, en met gepaste methoden en technieken knn
ze afgeleerd w waardoor meer adequate gedragingen knn w aangeleerd.
Onaangepaste gedragingen/gevoelens hoeven iemand niet levenslang te
achtervolgen.
Geen =/ tss gedrag mens en dier. Reageren op dezelfde manier op prikkels!
Gedrag v mensen is hooguit ingewikkelder dan dat v dieren. Wetmatigheden
die we zien bij gedrag dieren, zien we ook bij mensen. DAAROM resultaten v
dierexp gebruikt om gedrag mens te begrijpen
Geen =/ in het tot stand komen v gedrag bij kinderen en volwassenen.
Volwassenen leren volgens dezelfde wetmatigheden nieuwe gedragingen aan als
kinderen en omgekeerd.
,1.3 Een behavioristische benadering gaat uit v/h nurture-model
Discussie over mate waarin gedragingen bepaald w door erfelijke factoren of
ervaringen is al lang bezig, al sinds de oudheid = nature-nurture-debat.
In westerse cultuur: lang nadruk op omgevingsfactoren. Ten koste v bio
determinanten! Afgelopen jaren besteden we nu juist te veel aandacht aan
genetische oorzaken.
Nurture-benadering = gebaseerd op Tegenhangers benadrukken invloed v
behaviorisme en sociologisch getinte nature. Gaan uit dat anatomische,
socialisatietheorieën. Stelt invloed v fysiologische, psycho (bv
milieu en vooral opvoeding op ontw persoonlijkheid) en zelfs sociale (bv
v/h kind centraal. Kinderen w gemaakt rijkdom) =/ tss mensen erfelijk
tot wat ze zijn door ervaringen en door bepaald zij en via natuurlijke selectie
wat de omgeving/opvoeding v hen bijdrage leveren tot ‘verbetering’ v/d
maken. menselijke soort. Ontw gebeurd
endogeen = spontaan v binnenuit. Alle
menselijke predisposities zijn
aanwezig bij geboorte.
Gebeurtenissen die men meemaken
hbb geen of nauwelijks invloed
Geeft aanleiding tot pedagogisch Geeft aanleiding tot pedagogisch
optimisme! Pedagogen ijveren voor pessimisme. Onderwijs/opvoeding
maatregelen om ongelijkheid tegen te ontkent menselijke natuur +.
gaan via compensatieprogramma’s.
VERSCHILLEN TSS MANNEN EN VROUWEN
In hoe verre zijn =/ inherent a/d aard v M en V, of zijn =/ aangeleerd en een
resultaat v opvoeding en cultuur? Of is het een combo?
Er zijn fysieke =/, maar is niet zo eenduidig als het op het eerste gezicht lijkt. Bio
sekse = spectrum! Interseksepersonen vertonen M en V kenmerken. Prevalentie
is 1.7% in Vlaanderen, 1/60 personen heeft deze kenmerken. Vergelijkbaar met
aandeel roodharigen.
Wet onderzoek maakt duidelijk dat gedrags=/ ook minimaal zijn. Lijken meer op
elkaar dan ze =/! Studie v Hyde vergeleek 46 studies over aspecten v gedrag,
gevoelens, gedachten en interacties v mensen. Keken nr =/ op vlak v cog,
communicatieve, motorische en soc vaardigheden, en ook =/ in persoonlijkheid
en intelligentie. =/ waren in 78% v/d gevallen zeer klein of er was geen =/.
=/ in gedrag obv bio factoren w + toegeschreven aan geslachtchrom (XX en XY).
Hoewel die verantwoordelijk zijn vr primaire en secundaire geslachtskenmerken
en zo vr iem bio geslacht, is invloed ervan op M of V gedrag minder eenduidig.
Aanvankelijk w gedacht dat geslachtschrom via hormonen gender=/ bepaalden,
maar was complexer!
, Bv onderzoek nr link tss testosteron en agressie/risicogedrag, tot men
ontdekte dat M ook oestrogeen en progesteron produceren en V ook
testosteron produceren. M en V doen het in =/ mate, en mate v productie
is niet stabiel tijdens iemands levensloop. Hormooniveaus ook beïnvloed
door omgevingsfactoren!
V met + testoren = niet meer M eigenschappen. V met leidinggevende functie:
testosteron neemt toe met 10%. M hun testosteron daalt als ze bij geboorte v 1 ste
kind betrokken waren bij zorgtaken
= complexe interactie tss bio en omgevingsfactoren als verklaring vr
genderspecifieke gedragingen!
EXP: Jonge kinderen m spelen met volwassenen:
- Jongens werden gekleed in meisjeskleren, meisjes in jongenskleren.
- De volwassenen die met jongen in meisjeskleren speelde greep nr typisch
meisjes speelgoed en vice versa.
- Stemden keuze af op ‘vermoedelijk’ geslacht obv kleren, niet op
werkelijke!
- Spelvoorkeur ligt dus niet vast in DNA maar w bepaald door volwassenen
die een invloed uitoefenen.
Maatschappelijke vooroordelen en stereotypen hbb de gepercipieerde =/ tss
seksen vergoot en hbb geleid tot ongelijke kansen vr vrouwen. Lang gedacht dat
vrouwen minder intelligent waren dan mannen, vrouwen kregen minder de kans
om verder te studeren. Kregen zo minder makkelijk hoog gewaardeerde jobs.
Lang zag men intelligentie=/ als bewijs vr feit dat vrouwen dit soort job niet aan
knn. Nu + V hoger onderwijs volgen, blijkt intelligentie=/ niet meer te bestaan.
Simone de Beauvoir pleit vr + kansen vr vrouwen onder het motto: je w
niet als vroouw, geboren, maar tot vrouw gemaakt. Pleidooi vr gelijke
kansen vr iedereen en vrouwen i/h bijzonder. V =/ zwakke geslacht, ze
kregen gwn minder kansen
=/ tss M en V zijn dus resultaat v een ingewikkeld proces waar erfelijke als milieu
factoren een rol spelen. Een simplistische verklaring i/d 1 of andere richting is
eerder pol-ideologisch gekleurd dan wet onderbouwd.
DE BEHAVIORISTISCHE BENADERING
1. Uitgangspunten en basisbegrippen
Watson publiceerde Psychology as the behaviorist views it = ommekeer in manier
hoe mensen over psycho als wet dachten.
Uiterlijk waarneembaar gedrag is belangrijk! Gedachten, fantasieën, dromen, knn
niet bestudeerd w omdat ze subjectief zijn en niet waarneembaar. Hij pleitte ook
om enkel exp en empirisch wet onderzoek te doen i/d psycho. Nadruk op
observeerbaarheid en objectiviteit. Psycho zelfde status als nw!
1.1 Ons gedrag, gevoelens, gedachten en interacties w bepaald door allerlei
externe prikkels in onze omgeving
Individu bepaald niet zelf gedrag, gevoelens, gedachten en interacties; allerlei
factoren buiten individu en i/d omgeving verklaren het!
Behaviorisme = periferalistisch: prikkels i/d periferie w gezien als oorzaak v
gedragingen. Laten interne/mentale processen buiten beschouwing.
Geen persoonlijkheidsverschillen! Volgens Skinner heeft men geen
persoonlijkheid, maar zijn ze als marionetten afh v allerlei touwtjes i/d omgeving.
Door afh v prikkels = geen vrije wil/keuzevrijheid. Deterministische kijk op de
mens!
1.2 Ons gedrag, gevoelens, gedachten en interacties w bepaald door wat we
geleerd hbb
Klassieke behaviorisme gaat er vanuit dat we als blanco blad op de wereld
komen.
Idee gaat terug op Aristoteles en Thomas van Aquino. I/d 17 de eeuw werd door
Locke tabula rasa populair.
Mensen hbb geen aangeboren eigenschappen, alle gedragingen,
gevoelens en gedachten kome voort uit wat ze hbb meegemaakt/geleerd.
Optimistisch! Knn allerlei ongewenste, afwijkende en pathologische
gedragingen zien als aangeleerd, en met gepaste methoden en technieken knn
ze afgeleerd w waardoor meer adequate gedragingen knn w aangeleerd.
Onaangepaste gedragingen/gevoelens hoeven iemand niet levenslang te
achtervolgen.
Geen =/ tss gedrag mens en dier. Reageren op dezelfde manier op prikkels!
Gedrag v mensen is hooguit ingewikkelder dan dat v dieren. Wetmatigheden
die we zien bij gedrag dieren, zien we ook bij mensen. DAAROM resultaten v
dierexp gebruikt om gedrag mens te begrijpen
Geen =/ in het tot stand komen v gedrag bij kinderen en volwassenen.
Volwassenen leren volgens dezelfde wetmatigheden nieuwe gedragingen aan als
kinderen en omgekeerd.
,1.3 Een behavioristische benadering gaat uit v/h nurture-model
Discussie over mate waarin gedragingen bepaald w door erfelijke factoren of
ervaringen is al lang bezig, al sinds de oudheid = nature-nurture-debat.
In westerse cultuur: lang nadruk op omgevingsfactoren. Ten koste v bio
determinanten! Afgelopen jaren besteden we nu juist te veel aandacht aan
genetische oorzaken.
Nurture-benadering = gebaseerd op Tegenhangers benadrukken invloed v
behaviorisme en sociologisch getinte nature. Gaan uit dat anatomische,
socialisatietheorieën. Stelt invloed v fysiologische, psycho (bv
milieu en vooral opvoeding op ontw persoonlijkheid) en zelfs sociale (bv
v/h kind centraal. Kinderen w gemaakt rijkdom) =/ tss mensen erfelijk
tot wat ze zijn door ervaringen en door bepaald zij en via natuurlijke selectie
wat de omgeving/opvoeding v hen bijdrage leveren tot ‘verbetering’ v/d
maken. menselijke soort. Ontw gebeurd
endogeen = spontaan v binnenuit. Alle
menselijke predisposities zijn
aanwezig bij geboorte.
Gebeurtenissen die men meemaken
hbb geen of nauwelijks invloed
Geeft aanleiding tot pedagogisch Geeft aanleiding tot pedagogisch
optimisme! Pedagogen ijveren voor pessimisme. Onderwijs/opvoeding
maatregelen om ongelijkheid tegen te ontkent menselijke natuur +.
gaan via compensatieprogramma’s.
VERSCHILLEN TSS MANNEN EN VROUWEN
In hoe verre zijn =/ inherent a/d aard v M en V, of zijn =/ aangeleerd en een
resultaat v opvoeding en cultuur? Of is het een combo?
Er zijn fysieke =/, maar is niet zo eenduidig als het op het eerste gezicht lijkt. Bio
sekse = spectrum! Interseksepersonen vertonen M en V kenmerken. Prevalentie
is 1.7% in Vlaanderen, 1/60 personen heeft deze kenmerken. Vergelijkbaar met
aandeel roodharigen.
Wet onderzoek maakt duidelijk dat gedrags=/ ook minimaal zijn. Lijken meer op
elkaar dan ze =/! Studie v Hyde vergeleek 46 studies over aspecten v gedrag,
gevoelens, gedachten en interacties v mensen. Keken nr =/ op vlak v cog,
communicatieve, motorische en soc vaardigheden, en ook =/ in persoonlijkheid
en intelligentie. =/ waren in 78% v/d gevallen zeer klein of er was geen =/.
=/ in gedrag obv bio factoren w + toegeschreven aan geslachtchrom (XX en XY).
Hoewel die verantwoordelijk zijn vr primaire en secundaire geslachtskenmerken
en zo vr iem bio geslacht, is invloed ervan op M of V gedrag minder eenduidig.
Aanvankelijk w gedacht dat geslachtschrom via hormonen gender=/ bepaalden,
maar was complexer!
, Bv onderzoek nr link tss testosteron en agressie/risicogedrag, tot men
ontdekte dat M ook oestrogeen en progesteron produceren en V ook
testosteron produceren. M en V doen het in =/ mate, en mate v productie
is niet stabiel tijdens iemands levensloop. Hormooniveaus ook beïnvloed
door omgevingsfactoren!
V met + testoren = niet meer M eigenschappen. V met leidinggevende functie:
testosteron neemt toe met 10%. M hun testosteron daalt als ze bij geboorte v 1 ste
kind betrokken waren bij zorgtaken
= complexe interactie tss bio en omgevingsfactoren als verklaring vr
genderspecifieke gedragingen!
EXP: Jonge kinderen m spelen met volwassenen:
- Jongens werden gekleed in meisjeskleren, meisjes in jongenskleren.
- De volwassenen die met jongen in meisjeskleren speelde greep nr typisch
meisjes speelgoed en vice versa.
- Stemden keuze af op ‘vermoedelijk’ geslacht obv kleren, niet op
werkelijke!
- Spelvoorkeur ligt dus niet vast in DNA maar w bepaald door volwassenen
die een invloed uitoefenen.
Maatschappelijke vooroordelen en stereotypen hbb de gepercipieerde =/ tss
seksen vergoot en hbb geleid tot ongelijke kansen vr vrouwen. Lang gedacht dat
vrouwen minder intelligent waren dan mannen, vrouwen kregen minder de kans
om verder te studeren. Kregen zo minder makkelijk hoog gewaardeerde jobs.
Lang zag men intelligentie=/ als bewijs vr feit dat vrouwen dit soort job niet aan
knn. Nu + V hoger onderwijs volgen, blijkt intelligentie=/ niet meer te bestaan.
Simone de Beauvoir pleit vr + kansen vr vrouwen onder het motto: je w
niet als vroouw, geboren, maar tot vrouw gemaakt. Pleidooi vr gelijke
kansen vr iedereen en vrouwen i/h bijzonder. V =/ zwakke geslacht, ze
kregen gwn minder kansen
=/ tss M en V zijn dus resultaat v een ingewikkeld proces waar erfelijke als milieu
factoren een rol spelen. Een simplistische verklaring i/d 1 of andere richting is
eerder pol-ideologisch gekleurd dan wet onderbouwd.
