1. Geschiedenis van microbiologie
▦ Aristoteles, rond 300 v.Chr.: postuleerde dat er sexuele, asexuele reproductie was en als ze dat niet
wisten spontane generatie/abiogenese (ze komen vanzelf)
▦ Anton van Leeuwenhoek, in de 17e eeuw, werkte in de textiel
⁞ Hij wou een instrument maken om de kwaliteit van het textiel te
bekijken
⁞ Zijn uitvinding was een verouderde microscoop
⁞ Hij heeft wat tandplak genomen met een tandestoker genomen en
bekijken onder de microscoop en getekend wat hij zag
⁞ Hij nam ook water uit de beek en tekende wat hij zag
▦ Fransesco Redi (17e eeuw) wou abiogenese checken d.m.v. bokaal
▦ Lazzaro Spallanzani (18e eeuw
⁞ Hij kookte de bouillon, alle kiemen worden gedood
en daarna sluiten hij de fles af
⁞ De bouillon bleef helder, dus spontane groei
gebeurt niet
⁞ Als er kiemgroei was zou het troebel worden
⁞ Kritiek hierop, ze zeggen dat de fles dicht was en er geen zuurstof was en dat er dus ook geen spontane
generatie
▦ Louis Pasteur (19e eeuw) ⤏ Vader van de microbiologie
⁞ Bewees dat spontane generatie niet bestaat...
⯮ Gebruikt een fles met een zwanenhals en deed hij
dezelfde experiment
⯮ Bouillon opwarmen, maar de fles bleef open
⯮ 18 maanden gehouden en er kwam stof in de
zwanenhals maar kon niet in de bouillon komen
⯮ Dus zuurstof kan binnen maar er is geen spontane
generatie, de bouillon blijft helder
⯮ Daarna bracht hij de stof in contact met de
bouillon, en erna was het troebel
⯮ Bewijs dus dat er geen spontane generatie is maar wel micro-organismen
⁞ Heeft ook bewezen dat spontane fermentatie niet kan
⁞ Daarna, na opwarmen van zwanenfles, voegde hij grote kiemen toe en toen werd wel wijn gevormd
⁞ Ook pasteurisatie van melk uitgevonden
⁞ Vaccin tegen rabiës (99% dodelijk) uitgevonden
P a g i n a 1 | 45
,▦ Robert Koch (19e eeuw)
⁞ Ontdekt cultuurmedium (agar) wat belangrijk is voor kiemen te groeien
⁞ Bacillus anthracis die anthrax veroorzaakt ontdekt
⁞ Stelde de Koch’s postulaten op en legde de link dat kiemen ziektes konden veroorzaken
1. Als je staal (speeksel en slijm) neemt van iemand met tuberculose dan zit de kiem erin
2. Je kan de kiem isoleren op een (schuine) agar
3. Als je een gezonde persoon infecteert met de kiem, moet hij ziek worden
4. Als je staal neemt van de geïnfecteerde persoon, moet de kiem ook aanwezig zijn
⁞ Startte de medische microbiologie
▦ Edward Jenner (18e eeuw)
⁞ Bestuurde pokken die veroorzaakt wordt door variola virus
⁞ Boerenmeisjes en jongens die o.a. de
koeien melkte kregen ook de pokken maar
gingen er niet aan dood, ze waren immuun
tegen de humane variant (veroorzaakt
door variola virus)
⁞ Deze kinderen hadden echter de
koepokken maar waren toch immuun voor
de humane variant
⁞ De koepokken worden veroorzaakt door Vaccinia virus
⁞ Hij infecteerde iemand met de koepokken om hen immuun te maken tegen de humane variant
P a g i n a 2 | 45
,▦ Ignaz Semmelweis (19e eeuw)
⁞ Zwangerschap vroeger was echt heel gevaarlijk door infectie met streptococcus (25% op overlijden)
⯮ Infectie doordat dokters niet steriel werkte, ze gingen van het mortuarium naar de bevallingskamer
zonder de handen te wassen
⁞ Hij kwam met het idee om hypochloorzuur (Javel) de handen ontsmetten en hij zag dat de mortaliteit van
18% naar 1% ging in 3 maanden tijd
⁞ Hij werd belachelijk gemaakt door de directeur van dat ziekenhuis
▦ Joseph Lister (19e eeuw)
⁞ Ging ontsmetten met fenolen
▦ Paul Ehrlich (19e eeuw)
⁞ Hij maakte een stof, stof 606, en deze werkte tegen syfilis en noemde hem een
magische kogel
⯮ Stof bevatte echter arseen, en was dus dodelijk
▦ Alexander Fleming (19e eeuw-20e eeuw)
⁞ Ontdekte penicilline
⁞ Was de start van antibiotica
⁞ Levensverwachting ging enorm naar boven sinds dan
▦ De moderne microbiologie
⁞ Verschillende epidemie/pandemie doorheen de tijd; SARS-corona in begin 21e eeuw, COVID-19 (21e
eeuw), vogelgriep
⁞ Bioterrorisme in opkomst, gebruik van micro-organismen voor oorlog
⁞ HIV-therapieën (antiretrovirale therapie), verhoogde de levensverwachting
⁞ Probiotica werd onderzocht en zijn goede effecten
P a g i n a 3 | 45
, 2. Eigenschappen van prokaryotische cellen
2.1. Prokaryotische versus eukaryotische cellen (NK)
2.2. De grootte en vorm
▦ Meeste bacteriën zitten rond 0,5-2.0 μm (i.v.m. RBC die 7,5 μm is)
Bacillus =
staafje ≠ genus
Neisseria meningitidis Bacillus anthracis
Clostridium tetani
Lactobacillus bulgaricus
Staphylococcus
aureus
Streptococcus (S.) pyogenes
Vibrio cholerae
Treponema pallidum
P a g i n a 4 | 45
▦ Aristoteles, rond 300 v.Chr.: postuleerde dat er sexuele, asexuele reproductie was en als ze dat niet
wisten spontane generatie/abiogenese (ze komen vanzelf)
▦ Anton van Leeuwenhoek, in de 17e eeuw, werkte in de textiel
⁞ Hij wou een instrument maken om de kwaliteit van het textiel te
bekijken
⁞ Zijn uitvinding was een verouderde microscoop
⁞ Hij heeft wat tandplak genomen met een tandestoker genomen en
bekijken onder de microscoop en getekend wat hij zag
⁞ Hij nam ook water uit de beek en tekende wat hij zag
▦ Fransesco Redi (17e eeuw) wou abiogenese checken d.m.v. bokaal
▦ Lazzaro Spallanzani (18e eeuw
⁞ Hij kookte de bouillon, alle kiemen worden gedood
en daarna sluiten hij de fles af
⁞ De bouillon bleef helder, dus spontane groei
gebeurt niet
⁞ Als er kiemgroei was zou het troebel worden
⁞ Kritiek hierop, ze zeggen dat de fles dicht was en er geen zuurstof was en dat er dus ook geen spontane
generatie
▦ Louis Pasteur (19e eeuw) ⤏ Vader van de microbiologie
⁞ Bewees dat spontane generatie niet bestaat...
⯮ Gebruikt een fles met een zwanenhals en deed hij
dezelfde experiment
⯮ Bouillon opwarmen, maar de fles bleef open
⯮ 18 maanden gehouden en er kwam stof in de
zwanenhals maar kon niet in de bouillon komen
⯮ Dus zuurstof kan binnen maar er is geen spontane
generatie, de bouillon blijft helder
⯮ Daarna bracht hij de stof in contact met de
bouillon, en erna was het troebel
⯮ Bewijs dus dat er geen spontane generatie is maar wel micro-organismen
⁞ Heeft ook bewezen dat spontane fermentatie niet kan
⁞ Daarna, na opwarmen van zwanenfles, voegde hij grote kiemen toe en toen werd wel wijn gevormd
⁞ Ook pasteurisatie van melk uitgevonden
⁞ Vaccin tegen rabiës (99% dodelijk) uitgevonden
P a g i n a 1 | 45
,▦ Robert Koch (19e eeuw)
⁞ Ontdekt cultuurmedium (agar) wat belangrijk is voor kiemen te groeien
⁞ Bacillus anthracis die anthrax veroorzaakt ontdekt
⁞ Stelde de Koch’s postulaten op en legde de link dat kiemen ziektes konden veroorzaken
1. Als je staal (speeksel en slijm) neemt van iemand met tuberculose dan zit de kiem erin
2. Je kan de kiem isoleren op een (schuine) agar
3. Als je een gezonde persoon infecteert met de kiem, moet hij ziek worden
4. Als je staal neemt van de geïnfecteerde persoon, moet de kiem ook aanwezig zijn
⁞ Startte de medische microbiologie
▦ Edward Jenner (18e eeuw)
⁞ Bestuurde pokken die veroorzaakt wordt door variola virus
⁞ Boerenmeisjes en jongens die o.a. de
koeien melkte kregen ook de pokken maar
gingen er niet aan dood, ze waren immuun
tegen de humane variant (veroorzaakt
door variola virus)
⁞ Deze kinderen hadden echter de
koepokken maar waren toch immuun voor
de humane variant
⁞ De koepokken worden veroorzaakt door Vaccinia virus
⁞ Hij infecteerde iemand met de koepokken om hen immuun te maken tegen de humane variant
P a g i n a 2 | 45
,▦ Ignaz Semmelweis (19e eeuw)
⁞ Zwangerschap vroeger was echt heel gevaarlijk door infectie met streptococcus (25% op overlijden)
⯮ Infectie doordat dokters niet steriel werkte, ze gingen van het mortuarium naar de bevallingskamer
zonder de handen te wassen
⁞ Hij kwam met het idee om hypochloorzuur (Javel) de handen ontsmetten en hij zag dat de mortaliteit van
18% naar 1% ging in 3 maanden tijd
⁞ Hij werd belachelijk gemaakt door de directeur van dat ziekenhuis
▦ Joseph Lister (19e eeuw)
⁞ Ging ontsmetten met fenolen
▦ Paul Ehrlich (19e eeuw)
⁞ Hij maakte een stof, stof 606, en deze werkte tegen syfilis en noemde hem een
magische kogel
⯮ Stof bevatte echter arseen, en was dus dodelijk
▦ Alexander Fleming (19e eeuw-20e eeuw)
⁞ Ontdekte penicilline
⁞ Was de start van antibiotica
⁞ Levensverwachting ging enorm naar boven sinds dan
▦ De moderne microbiologie
⁞ Verschillende epidemie/pandemie doorheen de tijd; SARS-corona in begin 21e eeuw, COVID-19 (21e
eeuw), vogelgriep
⁞ Bioterrorisme in opkomst, gebruik van micro-organismen voor oorlog
⁞ HIV-therapieën (antiretrovirale therapie), verhoogde de levensverwachting
⁞ Probiotica werd onderzocht en zijn goede effecten
P a g i n a 3 | 45
, 2. Eigenschappen van prokaryotische cellen
2.1. Prokaryotische versus eukaryotische cellen (NK)
2.2. De grootte en vorm
▦ Meeste bacteriën zitten rond 0,5-2.0 μm (i.v.m. RBC die 7,5 μm is)
Bacillus =
staafje ≠ genus
Neisseria meningitidis Bacillus anthracis
Clostridium tetani
Lactobacillus bulgaricus
Staphylococcus
aureus
Streptococcus (S.) pyogenes
Vibrio cholerae
Treponema pallidum
P a g i n a 4 | 45
