• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
Sell
Where do you study
Your language
Document preview thumbnail
Preview 3 out of 25 pages
Summary

Samenvatting Biologie 5 HAVO

Document preview thumbnail
Preview 3 out of 25 pages

Deze samenvatting dekt alle zeven thema's van Biologie voor jou voor 5 HAVO, inclusief stofwisseling, DNA, vertering en transport. De kernonderwerpen zijn onder meer enzymen, fotosynthese, DNA-replicatie, eiwitsynthese, genregulatie en het verteringsstelsel. Ideaal voor examenvoorbereiding omdat alle belangrijke concepten helder en gestructureerd zijn uitgelegd.

Content preview

Samenvatting Biologie voor jou
5 havo


Thema 1 t/m 7

,Biologie voor jou – 5 havo Samenvatting


Inhoudsopgave

1 Stofwisseling in de cel 4
1.1 Chemie in cellen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.1.1 Organische en anorganische stoffen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.1.2 ATP als energiedrager . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.2 Enzymen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.2.1 Enzymactiviteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4
1.3 Fotosynthese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.3.1 Licht en pigmenten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4 Voortgezette assimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4.1 Koolhydraten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4.2 Eiwitten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1.4.3 Vetten en fosfolipiden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5 Dissimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5.1 Aerobe dissimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5.2 Anaerobe dissimilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.5.3 Dissimilatie van vetten en eiwitten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6
1.6 Intensiteit van stofwisseling en fotosynthese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6

2 DNA 7
2.1 Bouw en functie van DNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.1.1 Coderend en niet-coderend DNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.2 DNA-replicatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7
2.2.1 Telomeren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.3 Eiwitsynthese . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.3.1 Transcriptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.3.2 Translatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.4 Genexpressie en genregulatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.4.1 Prokaryoten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
2.4.2 Eukaryoten en celdifferentiatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.4.3 Epigenetica . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.5 Mutaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.5.1 Kanker . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.6 Biotechnologie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.6.1 Recombinant-DNA-techniek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.6.2 Virussen als vector . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.6.3 Complementair DNA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10




1

, Biologie voor jou – 5 havo Samenvatting


3 Vertering 10
3.1 Voedingsstoffen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
3.2 Het verteringsstelsel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.2.1 Darmperistaltiek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.2.2 Organen en functies . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3 Chemische vertering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
3.3.1 Pro-enzymen en terugkoppeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.4 Resorptie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.5 Gezonde voeding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3.5.1 Cholesterol en lipoproteïnen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

4 Transport 12
4.1 Transport in planten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.1.1 Houtvaten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.1.2 Bastvaten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.2 Circulatiesystemen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.3 Het hart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
4.3.1 Hartcyclus . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.4 Bloedvaten en bloedsomloop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.4.1 Kleine en grote bloedsomloop . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.5 Bloeddruk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.6 Samenstelling van bloed . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
4.6.1 Bloedstolling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4.7 Weefselvloeistof en lymfe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

5 Gaswisseling en uitscheiding 15
5.1 Ademhalingsstelsel en gaswisseling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
5.2 Gaswisseling bij planten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3 Longventilatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3.1 Inademing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3.2 Uitademing in rust . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.3.3 Longvolumes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.4 De lever . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
5.5 Nieren en urinevorming . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.5.1 Urinewegen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.5.2 Niereenheid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.5.3 ADH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
5.6 De huid en thermoregulatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17

6 Afweer 18


2

Table of contents

  1. 01 Stofwisseling in de cel 5
    1. Chemie in cellen 5
    2. Enzymen 5
    3. Fotosynthese 6
    4. Voortgezette assimilatie 6
    5. Dissimilatie 7
    6. Intensiteit van stofwisseling en fotosynthese 7
  2. 02 DNA 8
    1. Bouw en functie van DNA 8
    2. DNA-replicatie 8
    3. Eiwitsynthese 9
    4. Genexpressie en genregulatie 9
    5. Mutaties 10
    6. Biotechnologie 10
  3. 03 Vertering 11
    1. Voedingsstoffen 11
    2. Het verteringsstelsel 11
    3. Chemische vertering 12
    4. Resorptie 13
    5. Gezonde voeding 13
  4. 04 Transport 13
    1. Transport in planten 13
    2. Circulatiesystemen 14
    3. Het hart 14
    4. Bloedvaten en bloedsomloop 15
    5. Bloeddruk 15
    6. Samenstelling van bloed 15
    7. Weefselvloeistof en lymfe 16
  5. 05 Gaswisseling en uitscheiding 16
    1. Ademhalingsstelsel en gaswisseling 16
    2. Gaswisseling bij planten 16
    3. Longventilatie 17
    4. De lever 17
    5. Nieren en urinevorming 18
    6. De huid en thermoregulatie 18
  6. 06 Afweer 19
    1. Bescherming door huid en slijmvliezen 19
    2. Aangeboren afweer 19
    3. Verworven afweer 19
    4. Immuniteit 20
    5. Transplantatie 20
    6. ABO-bloedgroepen 20
    7. Resusfactor 21
  7. 07 Samenhang van de biologie 21
    1. Cellen als basis van het leven 21
    2. DNA, erfelijkheid en evolutie 21
    3. Organismen en homeostase 22
    4. Populaties en ecosystemen 22
    5. Mens en milieu 23
    6. Atmosfeer en broeikaseffect 23
    7. Kringlopen 24
    8. Evolutie en de geschiedenis van het leven 24
  8. 08 Snelle vergelijking van kernprocessen 24
  9. 09 Belangrijke examenverbanden 24

Connected book
 image
Publisher: Unknown ISBN: 9789020872002 Edition: Unknown

Document information

Level
School year
5
Summarized whole book?
No
Which chapters are summarized?
Unknown
Uploaded on
August 6, 2026
Number of pages
25
Written in
2025/2026
Type
Summary
$9.79

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Sold
4
Followers
0
Items
20
Last sold
1 week ago



Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions