Rechtssociologie
INLEIDING
1. Waarover gaat rechtssociologie?
- rechtssociologie lijkt een ‘gewoon’ vak
MAAR… methode en perspectief verschillen v/e gewoon vak
- de onderwerpen zijn (meestal) vertrouwde juridische onderwerpen
1.1. Methode
Juridische (doctrinaire) methode
• regel
subsumptie: feiten onder regel brengen
• feiten
▪ technieken
o feiten verzamelen (voor zover juridisch relevant) (beperkt)
empirisch
o de regel moet worden gevonden heuristiek
o De regel kan open of vage normen bevatten interpreteren
, volgens de juridische technieken
o De geldigheid van een norm controleren beoordelen volgens
de interne systematiek, formeel-juridische criteria
o Meerdere grondrechten zijn van toepassing afwegen
o Regelcreatie of bestaande regel kent gebreken
voorschrijven hoe het ‘zou moeten’ zijn (sollen/ought to be)
verbeteren van de regel (normatief)
o Deze beslissingen/ een standpunt moeten worden verdedigd
argumentatie
1
, ▪ Alles binnen de grenzen van de doctrine, met het oog op het
bewaken van de coherentie van de doctrine
Empirische methode
• Wetenschappelijke, systematische gegevensverzameling in de
praktijk, in het ‘veld’
• Criteria voor sociaalwetenschappelijk onderzoek
o Betrouwbaarheid – repliceerbaarheid
o Externe validiteit – representativiteit
o Interne validiteit
o Objectiviteit van de data – positionaliteit
• Technieken: oa. Survey, interviews, veldwerk en statistische
analyses
• Wetenschappelijke analyse van de verzamelde data
Voorbeeld van doctrinaire methode: genitale
verminking/besnijdenis (genital mutilation/cutting) in Senegal
1. Vaststelling van een onderzoeksprobleem
2. Onderzoeksvragen in juridisch ‘doctrinair’ onderzoek:
o Welke juridische intrumenten zijn relevant?
o Hoe luidt het recht over genitale verminking/besnijdenis in
Senegal?
3. Zoeken en analyseren van juridische bronnen
o Verdragen, constitutioneel recht en wetgeving in Senegal.
o Rechtspraak.
o Rechtsleer (artikels en boeken).
o Recht in de samenleving
, Analyse van juridische bronnen wijst op bestaan van een sterk
mensenrechtelijk kader: ‘probleem’ opgelost!
Maar, zijn deze instrumenten ook effectief?
• Waarom wel, waarom niet? Falende implementatie/handhaving?
Weinig maatschappelijke steun/naleving?
• Deze vragen kunnen niet worden beantwoord d.m.v. een uitsluitend
juridische analyse, een empirisch onderzoek is nodig.
2
INLEIDING
1. Waarover gaat rechtssociologie?
- rechtssociologie lijkt een ‘gewoon’ vak
MAAR… methode en perspectief verschillen v/e gewoon vak
- de onderwerpen zijn (meestal) vertrouwde juridische onderwerpen
1.1. Methode
Juridische (doctrinaire) methode
• regel
subsumptie: feiten onder regel brengen
• feiten
▪ technieken
o feiten verzamelen (voor zover juridisch relevant) (beperkt)
empirisch
o de regel moet worden gevonden heuristiek
o De regel kan open of vage normen bevatten interpreteren
, volgens de juridische technieken
o De geldigheid van een norm controleren beoordelen volgens
de interne systematiek, formeel-juridische criteria
o Meerdere grondrechten zijn van toepassing afwegen
o Regelcreatie of bestaande regel kent gebreken
voorschrijven hoe het ‘zou moeten’ zijn (sollen/ought to be)
verbeteren van de regel (normatief)
o Deze beslissingen/ een standpunt moeten worden verdedigd
argumentatie
1
, ▪ Alles binnen de grenzen van de doctrine, met het oog op het
bewaken van de coherentie van de doctrine
Empirische methode
• Wetenschappelijke, systematische gegevensverzameling in de
praktijk, in het ‘veld’
• Criteria voor sociaalwetenschappelijk onderzoek
o Betrouwbaarheid – repliceerbaarheid
o Externe validiteit – representativiteit
o Interne validiteit
o Objectiviteit van de data – positionaliteit
• Technieken: oa. Survey, interviews, veldwerk en statistische
analyses
• Wetenschappelijke analyse van de verzamelde data
Voorbeeld van doctrinaire methode: genitale
verminking/besnijdenis (genital mutilation/cutting) in Senegal
1. Vaststelling van een onderzoeksprobleem
2. Onderzoeksvragen in juridisch ‘doctrinair’ onderzoek:
o Welke juridische intrumenten zijn relevant?
o Hoe luidt het recht over genitale verminking/besnijdenis in
Senegal?
3. Zoeken en analyseren van juridische bronnen
o Verdragen, constitutioneel recht en wetgeving in Senegal.
o Rechtspraak.
o Rechtsleer (artikels en boeken).
o Recht in de samenleving
, Analyse van juridische bronnen wijst op bestaan van een sterk
mensenrechtelijk kader: ‘probleem’ opgelost!
Maar, zijn deze instrumenten ook effectief?
• Waarom wel, waarom niet? Falende implementatie/handhaving?
Weinig maatschappelijke steun/naleving?
• Deze vragen kunnen niet worden beantwoord d.m.v. een uitsluitend
juridische analyse, een empirisch onderzoek is nodig.
2
