STRAFUITVOERING
SBELEID
4 studiepunten
75% schriftelijk examen --> combinatie
open en gesloten vragen
20% presentatie beurs
5% individueel verslag (bezoek rechtbank)
,Samenvatting Strafuitvoeringsbeleid Elena Meert
2026
Strafrecht:
Inleiding:
Begin: kindertijd: straffen thuis die je krijgt
Op school: regels die je moet volgen
= ingebakken in dagelijks leven/ onvermijdbaar
Realiteit: bewust pijn gaan doen van andere mensen (zwaar/licht) (vb: Oekraïne/ pesten op
school)
Reflex: terug gaan doen (oog om oog, tand om tand) elke daad wekt een tegenreactie op
Daar loopt het soms fout ketting van wraakacties, betrokkenen blijven elkaar pijn doen
en telkens intenser deze escalaties gaan verlijden = strafrecht georganiseerd
Strenge regels over wie/ welke situatie en welke grenzen iets doet
Afstand tussen gebeurtenis, emoties en de reactie die afstand zorgt dat het niet meer
om wraak gaat maar gecontroleerde gaan reageren
Vb: fiets beschadigen van iemand zonder regels gaan intimideren ipv beroep gaan
doen
Doel strafrecht:
- Voorkomen van geweld en escalatie
- Legt normen vast
- Maakt duidelijk welk gedrag aanvaardbaar is
- Signaal geven aan gedragingen die een gevolg hebben
- Zorgt voor houvast
- Duidelijk maken wat veilig en respectvol gedrag is
Mensen met verschillende waarden kunnen samenleven
= manier waarop een samenleving omgaat met grensoverschrijdend gedrag door
kanaliseren, controleren en te kaderen
Creëert structuur en een doordachte en begrensde reactie op gedrag dat schade
veroorzaakt
Het begrip ‘strafrecht’
Gaat over pakket aan rechtsregels die antwoorden op concrete vragen
Regels die bepalen wat een misdrijf is, welke reactie erop mogelijk is, in welke
omstandigheden die worden toegepast en op wie die sancties worden toegepast
Een gestructureerd systeem afgebakend wanneer het gedrag de grens van het
toelaatbare overschrijdt
Strafrecht = het geheel van rechtsregels die bepalen
a) Welke handelingen of onthoudingen misdrijven uitmaken (wat mensen
doen en wat niet) (strafbare handeling: iets dat niet kan/ strafbare
onthouding: situaties waarin iemand moreel en juridisch geacht wordt in
,Samenvatting Strafuitvoeringsbeleid Elena Meert
2026
actie te komen en dit niet doet) (wat je niet mag doen en wat je ook moet
doen)
b) Met welke sancties of maatregelen daarop kan gereageerd worden
(maatregel vb: plaatsing instelling, internering focus op bescherming en
behandeling)
c) In welke omstandigheden (plaats, tijd …) CONTEXT (op moment van
handelen moet al duidelijk zijn wat de gevolgen zijn/ moet al in de wet
staan)
d) Ten aanzien van welke personen deze misdrijven kunnen bestraft worden
met de voorziene sancties. (Zoals minderjarigen)
Materieel vs formeel strafrecht:
Strafrecht
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
= het geheel van rechtsregels = het geheel van de procedurele
waardoor bepaalde menselijke spelregels volgens welke het
gedragingen strafbaar worden materieel strafrecht moet
worden toegepast
gesteld en gesanctioneerd.
De inhoud van het recht (strafrechtboek) De vorm waarin het
materieel strafrecht moet worden toegepast
Vragen die materieel strafrecht beantwoord:
Wanneer en welke straf staat erop
Formeel strafrecht bepaald hoe de procedure verloopt
Kenmerken van het strafrecht:
1) Publiek recht (vertrekken vanuit het algemeen belang)
2) Openbare orde (fundamenteel belang van de samenleving en niemand mag ervan
afwijken ‘zelf geen onderlinge afspraken’) (vb: vragen geslagen te worden -->
wettelijk kader verdwijnt niet/ huurmoordenaar)
3) Legaal recht (enkel de wetgever kan de gedragingen strafbaar stellen/ strafrechter
kan niet moreel afstraffen als het niet beschreven staat/ gekoppeld is aan de wet)
4) Sanctierecht (dreiging van de straf)
→ preventieve functie (wetende wat de straf zal zijn)
→ repressieve functie (als het misdrijf al gepleegd is sanctie krijgen en
uitvoeren)
Het strafrecht is van openbare orde, maar wat als het slachtoffer toestemming geeft?
, Samenvatting Strafuitvoeringsbeleid Elena Meert
2026
SM rechter zaak: rechter gehuwd met ongelukkige vrouw door verlangen naar pijn en
onderdrukking die niet vervuld werd (SM)
Rechter ging erin mee en vervulde de behoeftes toestemming aan de handelingen
gegeven MAAR is veroordeeld geweest door slagen en verwondingen aan zijn vrouw
De gedragingen vielen onder strafbare feiten, geen rol van de toestemming omdat ook
macht en emotionele afhankelijkheid en druk mee speelden
Houdt rekeing met het feit dat gedragingen de fysieke integriteit in gevaar brengen!
meest fundamentele waarden van strafrecht
Openbaar ministerie = overheidsorgaan die optreed namens de hele samenleving
Strafinrichtingen behoren tot de overheid zelf geen onderhandelingen = wettelijk
geregeld en strikte controle
Hoofdstuk 1: De strafwet:
Historiek:
Hangt af hoe een land wil omgaan met misdrijven en straffen
1804: Code Napoléon hervorming op systematische wijze die het civiele recht en later
het strafrecht probeerde te ordenen
Revolutionair geschreven in begrijpbare taal
In Frankrijk maar verspreiden zich snel goeie werkende codificatie
Na belgische onafhankelijkheid:
1830: Code Pénal België behoudt het frans rechtssysteem geen politieke stabiliteit
voor nieuwe wetboeken
Vertrouwd en goed onderbouwd bij advocaten/magistraten
MAAR België wou zich onderscheiden DUS 1867: Belgisch Strafwetboek
Veel elementen overgenomen maar aangepast aan de Belgische context
2026: (volledig) Nieuw strafwetboek
Alles terug structureren en overzichtelijk maken veel toegankelijkere en modernere
taal
Misdrijven nu gekoppeld aan 8 graden:
- Elke graad koppelt het misdrijf aan een vaste strafmaat
- Blijft werken met klassieke deling voor structuur aan het rechtssysteem
SBELEID
4 studiepunten
75% schriftelijk examen --> combinatie
open en gesloten vragen
20% presentatie beurs
5% individueel verslag (bezoek rechtbank)
,Samenvatting Strafuitvoeringsbeleid Elena Meert
2026
Strafrecht:
Inleiding:
Begin: kindertijd: straffen thuis die je krijgt
Op school: regels die je moet volgen
= ingebakken in dagelijks leven/ onvermijdbaar
Realiteit: bewust pijn gaan doen van andere mensen (zwaar/licht) (vb: Oekraïne/ pesten op
school)
Reflex: terug gaan doen (oog om oog, tand om tand) elke daad wekt een tegenreactie op
Daar loopt het soms fout ketting van wraakacties, betrokkenen blijven elkaar pijn doen
en telkens intenser deze escalaties gaan verlijden = strafrecht georganiseerd
Strenge regels over wie/ welke situatie en welke grenzen iets doet
Afstand tussen gebeurtenis, emoties en de reactie die afstand zorgt dat het niet meer
om wraak gaat maar gecontroleerde gaan reageren
Vb: fiets beschadigen van iemand zonder regels gaan intimideren ipv beroep gaan
doen
Doel strafrecht:
- Voorkomen van geweld en escalatie
- Legt normen vast
- Maakt duidelijk welk gedrag aanvaardbaar is
- Signaal geven aan gedragingen die een gevolg hebben
- Zorgt voor houvast
- Duidelijk maken wat veilig en respectvol gedrag is
Mensen met verschillende waarden kunnen samenleven
= manier waarop een samenleving omgaat met grensoverschrijdend gedrag door
kanaliseren, controleren en te kaderen
Creëert structuur en een doordachte en begrensde reactie op gedrag dat schade
veroorzaakt
Het begrip ‘strafrecht’
Gaat over pakket aan rechtsregels die antwoorden op concrete vragen
Regels die bepalen wat een misdrijf is, welke reactie erop mogelijk is, in welke
omstandigheden die worden toegepast en op wie die sancties worden toegepast
Een gestructureerd systeem afgebakend wanneer het gedrag de grens van het
toelaatbare overschrijdt
Strafrecht = het geheel van rechtsregels die bepalen
a) Welke handelingen of onthoudingen misdrijven uitmaken (wat mensen
doen en wat niet) (strafbare handeling: iets dat niet kan/ strafbare
onthouding: situaties waarin iemand moreel en juridisch geacht wordt in
,Samenvatting Strafuitvoeringsbeleid Elena Meert
2026
actie te komen en dit niet doet) (wat je niet mag doen en wat je ook moet
doen)
b) Met welke sancties of maatregelen daarop kan gereageerd worden
(maatregel vb: plaatsing instelling, internering focus op bescherming en
behandeling)
c) In welke omstandigheden (plaats, tijd …) CONTEXT (op moment van
handelen moet al duidelijk zijn wat de gevolgen zijn/ moet al in de wet
staan)
d) Ten aanzien van welke personen deze misdrijven kunnen bestraft worden
met de voorziene sancties. (Zoals minderjarigen)
Materieel vs formeel strafrecht:
Strafrecht
Materieel strafrecht Formeel strafrecht
= het geheel van rechtsregels = het geheel van de procedurele
waardoor bepaalde menselijke spelregels volgens welke het
gedragingen strafbaar worden materieel strafrecht moet
worden toegepast
gesteld en gesanctioneerd.
De inhoud van het recht (strafrechtboek) De vorm waarin het
materieel strafrecht moet worden toegepast
Vragen die materieel strafrecht beantwoord:
Wanneer en welke straf staat erop
Formeel strafrecht bepaald hoe de procedure verloopt
Kenmerken van het strafrecht:
1) Publiek recht (vertrekken vanuit het algemeen belang)
2) Openbare orde (fundamenteel belang van de samenleving en niemand mag ervan
afwijken ‘zelf geen onderlinge afspraken’) (vb: vragen geslagen te worden -->
wettelijk kader verdwijnt niet/ huurmoordenaar)
3) Legaal recht (enkel de wetgever kan de gedragingen strafbaar stellen/ strafrechter
kan niet moreel afstraffen als het niet beschreven staat/ gekoppeld is aan de wet)
4) Sanctierecht (dreiging van de straf)
→ preventieve functie (wetende wat de straf zal zijn)
→ repressieve functie (als het misdrijf al gepleegd is sanctie krijgen en
uitvoeren)
Het strafrecht is van openbare orde, maar wat als het slachtoffer toestemming geeft?
, Samenvatting Strafuitvoeringsbeleid Elena Meert
2026
SM rechter zaak: rechter gehuwd met ongelukkige vrouw door verlangen naar pijn en
onderdrukking die niet vervuld werd (SM)
Rechter ging erin mee en vervulde de behoeftes toestemming aan de handelingen
gegeven MAAR is veroordeeld geweest door slagen en verwondingen aan zijn vrouw
De gedragingen vielen onder strafbare feiten, geen rol van de toestemming omdat ook
macht en emotionele afhankelijkheid en druk mee speelden
Houdt rekeing met het feit dat gedragingen de fysieke integriteit in gevaar brengen!
meest fundamentele waarden van strafrecht
Openbaar ministerie = overheidsorgaan die optreed namens de hele samenleving
Strafinrichtingen behoren tot de overheid zelf geen onderhandelingen = wettelijk
geregeld en strikte controle
Hoofdstuk 1: De strafwet:
Historiek:
Hangt af hoe een land wil omgaan met misdrijven en straffen
1804: Code Napoléon hervorming op systematische wijze die het civiele recht en later
het strafrecht probeerde te ordenen
Revolutionair geschreven in begrijpbare taal
In Frankrijk maar verspreiden zich snel goeie werkende codificatie
Na belgische onafhankelijkheid:
1830: Code Pénal België behoudt het frans rechtssysteem geen politieke stabiliteit
voor nieuwe wetboeken
Vertrouwd en goed onderbouwd bij advocaten/magistraten
MAAR België wou zich onderscheiden DUS 1867: Belgisch Strafwetboek
Veel elementen overgenomen maar aangepast aan de Belgische context
2026: (volledig) Nieuw strafwetboek
Alles terug structureren en overzichtelijk maken veel toegankelijkere en modernere
taal
Misdrijven nu gekoppeld aan 8 graden:
- Elke graad koppelt het misdrijf aan een vaste strafmaat
- Blijft werken met klassieke deling voor structuur aan het rechtssysteem
