Wereldoorlogen
De Eerste Wereldoorlog
Leerdoelen:
• Je kunt uitleggen welke oorzaken ten grondslag lagen aan het uitbreken
van de Eerste Wereldoorlog.
• Je kunt met voorbeelden beschrijven hoe de oorlogsvoering veranderde
tussen 1914 en 1918.
• Je kunt uitleggen welke gevolgen het einde van de Eerste Wereldoorlog
had voor Europa.
Tijdsbepaling
Moderne tijd → Wereldoorlogen → 1900-1950
Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog ontstond door verschillende oorzaken:
Veranderende machtsverhoudingen
Door de Tweede Industriële Revolutie veranderde de machtsverhouding
tussen Europese landen.
Modernisering:
• Grote technologische vooruitgang.
• Opkomst van massaproductie.
• Ontwikkeling van nieuwe industrieën en wapens.
Modern imperialisme:
• Europese landen probeerden zoveel mogelijk koloniën te veroveren.
• Koloniën zorgden voor grondstoffen, macht en status.
• Hierdoor ontstond steeds meer concurrentie tussen Europese landen.
Nationalisme
Nationalisme speelde een belangrijke rol bij het ontstaan van de Eerste
Wereldoorlog.
Op de Balkan ontstond veel onrust:
• Het Ottomaanse Rijk viel langzaam uiteen.
• Oostenrijk-Hongarije breidde zijn macht uit op de Balkan.
• Veel volkeren op de Balkan wilden onafhankelijk worden.
,Ook Duitsland zorgde voor spanningen:
• Duitsland ontstond pas in 1871 als nieuwe staat.
• Het land groeide snel uit tot een grote Europese macht.
• Andere landen voelden zich bedreigd door de groeiende macht van
Duitsland.
Militarisme
Militarisme betekent dat landen veel waarde hechten aan hun leger en
wapens.
Europese landen begonnen steeds meer wapens te produceren om
voorbereid te zijn op een mogelijke oorlog.
Vooral tussen Groot-Brittannië en Duitsland ontstond een wapenwedloop:
• Beide landen bouwden grote legers en vloten.
• Ze wilden sterker zijn dan hun tegenstanders.
Bondgenootschappen
Europese landen sloten bondgenootschappen om elkaar te helpen bij een
aanval.
Doelen:
• Steun krijgen van andere landen tijdens een oorlog.
• De kans op oorlog verkleinen.
Door deze bondgenootschappen kon een lokaal conflict uitgroeien tot een
grote Europese oorlog.
De aanleiding van de Eerste Wereldoorlog
Bosnië was sinds 1908 onderdeel van Oostenrijk-Hongarije. Veel inwoners
van Bosnië waren echter Servisch en wilden dat Bosnië onderdeel werd
van Servië.
Op 28 juni 1914 werd de Oostenrijkse kroonprins Franz Ferdinand
vermoord in Sarajevo door de Servische nationalist Gavrilo Princip.
Gevolg:
• Oostenrijk-Hongarije gaf Servië de schuld.
• Op 28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije Servië de oorlog.
Door de bestaande bondgenootschappen raakten steeds meer landen
betrokken bij de oorlog.
Wie vochten tegen wie?
, Centralen:
• Duitsland
• Oostenrijk-Hongarije
• Ottomaanse Rijk
Geallieerden (Triple Entente):
• Frankrijk
• Rusland
• Groot-Brittannië
• Later ook de Verenigde Staten (vanaf 1917)
Er werd niet alleen in Europa gevochten, maar ook in de koloniën.
Kenmerken van de oorlogsvoering
De Eerste Wereldoorlog was een combinatie van oude oorlogstactieken en
nieuwe wapens.
Nieuwe wapens:
• Gifgas
• Tanks
• Zware artillerie
• Vliegtuigen
Aan het westfront ontstond een loopgravenoorlog:
• Soldaten verbleven lange tijd in loopgraven.
• Aanvallen leverden vaak weinig terreinwinst op.
• De oorlog veranderde in een langdurige uitputtingsslag.
Totale oorlog
De Eerste Wereldoorlog werd een totale oorlog omdat de hele samenleving
betrokken raakte.
Gevolgen:
• Mannen vochten aan het front.
• Vrouwen namen het werk van mannen over in fabrieken.
• Dorpen en steden werden verwoest.
• Er ontstonden voedseltekorten.
• Een hele generatie raakte getraumatiseerd.
De Eerste Wereldoorlog
Leerdoelen:
• Je kunt uitleggen welke oorzaken ten grondslag lagen aan het uitbreken
van de Eerste Wereldoorlog.
• Je kunt met voorbeelden beschrijven hoe de oorlogsvoering veranderde
tussen 1914 en 1918.
• Je kunt uitleggen welke gevolgen het einde van de Eerste Wereldoorlog
had voor Europa.
Tijdsbepaling
Moderne tijd → Wereldoorlogen → 1900-1950
Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog ontstond door verschillende oorzaken:
Veranderende machtsverhoudingen
Door de Tweede Industriële Revolutie veranderde de machtsverhouding
tussen Europese landen.
Modernisering:
• Grote technologische vooruitgang.
• Opkomst van massaproductie.
• Ontwikkeling van nieuwe industrieën en wapens.
Modern imperialisme:
• Europese landen probeerden zoveel mogelijk koloniën te veroveren.
• Koloniën zorgden voor grondstoffen, macht en status.
• Hierdoor ontstond steeds meer concurrentie tussen Europese landen.
Nationalisme
Nationalisme speelde een belangrijke rol bij het ontstaan van de Eerste
Wereldoorlog.
Op de Balkan ontstond veel onrust:
• Het Ottomaanse Rijk viel langzaam uiteen.
• Oostenrijk-Hongarije breidde zijn macht uit op de Balkan.
• Veel volkeren op de Balkan wilden onafhankelijk worden.
,Ook Duitsland zorgde voor spanningen:
• Duitsland ontstond pas in 1871 als nieuwe staat.
• Het land groeide snel uit tot een grote Europese macht.
• Andere landen voelden zich bedreigd door de groeiende macht van
Duitsland.
Militarisme
Militarisme betekent dat landen veel waarde hechten aan hun leger en
wapens.
Europese landen begonnen steeds meer wapens te produceren om
voorbereid te zijn op een mogelijke oorlog.
Vooral tussen Groot-Brittannië en Duitsland ontstond een wapenwedloop:
• Beide landen bouwden grote legers en vloten.
• Ze wilden sterker zijn dan hun tegenstanders.
Bondgenootschappen
Europese landen sloten bondgenootschappen om elkaar te helpen bij een
aanval.
Doelen:
• Steun krijgen van andere landen tijdens een oorlog.
• De kans op oorlog verkleinen.
Door deze bondgenootschappen kon een lokaal conflict uitgroeien tot een
grote Europese oorlog.
De aanleiding van de Eerste Wereldoorlog
Bosnië was sinds 1908 onderdeel van Oostenrijk-Hongarije. Veel inwoners
van Bosnië waren echter Servisch en wilden dat Bosnië onderdeel werd
van Servië.
Op 28 juni 1914 werd de Oostenrijkse kroonprins Franz Ferdinand
vermoord in Sarajevo door de Servische nationalist Gavrilo Princip.
Gevolg:
• Oostenrijk-Hongarije gaf Servië de schuld.
• Op 28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije Servië de oorlog.
Door de bestaande bondgenootschappen raakten steeds meer landen
betrokken bij de oorlog.
Wie vochten tegen wie?
, Centralen:
• Duitsland
• Oostenrijk-Hongarije
• Ottomaanse Rijk
Geallieerden (Triple Entente):
• Frankrijk
• Rusland
• Groot-Brittannië
• Later ook de Verenigde Staten (vanaf 1917)
Er werd niet alleen in Europa gevochten, maar ook in de koloniën.
Kenmerken van de oorlogsvoering
De Eerste Wereldoorlog was een combinatie van oude oorlogstactieken en
nieuwe wapens.
Nieuwe wapens:
• Gifgas
• Tanks
• Zware artillerie
• Vliegtuigen
Aan het westfront ontstond een loopgravenoorlog:
• Soldaten verbleven lange tijd in loopgraven.
• Aanvallen leverden vaak weinig terreinwinst op.
• De oorlog veranderde in een langdurige uitputtingsslag.
Totale oorlog
De Eerste Wereldoorlog werd een totale oorlog omdat de hele samenleving
betrokken raakte.
Gevolgen:
• Mannen vochten aan het front.
• Vrouwen namen het werk van mannen over in fabrieken.
• Dorpen en steden werden verwoest.
• Er ontstonden voedseltekorten.
• Een hele generatie raakte getraumatiseerd.
