Actuele vraagstukken in Zuid-Amerika
H4.1 Natuurlijke gevaren in Zuid-Amerika
Platentektoniek
In Zuid-Amerika komen veel natuurlijke gevaren voor, door de platentektoniek. Het westen
van ZA is een actieve continentrand, wat veroorzaakt: aardbevingen, vulkanisme en
tsunami’s.
● Aan de westkust ontstaan aardbevingen door de convergente plaatbeweging.
- Als epicentrum op de zeebodem → Tsunami’s
● Vulkanen in de Andes zijn ontstaan door subductie van de Nazca plaat.
- Door het smelten van de ijskap op een uitgebarsten vulkaan ontstaan er lahars/
modderstromen.
- De actieve vulkanen liggen verder landinwaarts (Omdat de nazca plaat zich daar
onder de ZA plaat bevindt), waardoor ook Peru, Ecuador, Bolivia en Colombia met
erupties en lahars te maken krijgen.
Aardverschuivingen
Aardverschuivingen hebben te maken met het klimaat en zijn in delen van ZA veel
voorkomend, Peru, Colombia en Venezuela.
Ontstaan door:
- Langdurige of intensieve neerslag → Grond raakt zo verzadigd dat het gewicht
toeneemt en de samenhang van de bodem afneemt en gaat schuiven.
- Kan ook door aardbevingen of vulkaanuitbarstingen
De mens speelt hier een rol want: De aardverschuivingen ontstaan sneller wanneer de
vegetatie op een helling is weggehaald (voor bv. infrastructuur of landbouw).
→ Na een aardverschuiving zijn provincies of buurlanden soms tijdelijk onbereikbaar.
Overstromingen
Rivieren ontspringen in de Andes en hooglanden van het binnenland en stromen door naar
de oceanen.
Overstromingen ontstaan, doordat: Het water van intensieve of langdurige neerslag tijdens
het regenseizoen niet snel genoeg kan worden afgevoerd.
- Flash floods: plotselinge intense overstromingen die ontstaan door hevige regenval
of snel smeltwater → de meeste gevaarlijke overstromingen, vanwege hoge snelheid
en onvoorspelbaarheid.
● Stormvloeden:
, Door veranderende weerpatronen zoals El Nino, kan het normaal droge kustgebied de
hoeveelheid neerslag niet verwerken.
● Alleen in Colombia en Venezuela gaat weleens een tropische cycloon aan land.
Meestal trekken orkanen over het Caribisch gebied → ZA krijgt daardoor zware
regenval, overstromingen en stormvloeden.
Orkaan: Atlantische oceaan en oostelijke stille oceaan
Cycloon: Indische oceaan en zuidelijke stille oceaan
Tyfoon: Noordwestelijke stille oceaan
● Gevolgen menselijke activiteiten:
Door ontbossing, verstening en bebouwing op steile hellingen → vergroten de kans op en de
gevolgen van overstromingen
Gebruik grondwater → leidt tot bodemdaling en dat vergroot het gevaar op overstromingen.
● Droogtes (voornamelijk Brazilië) → Gevolgen: Inwoners verliezen hun woningen en
inkomen door verbranding/ verdroging van hun oogst.
Hazard management
Risico= Kans x gevolg
Risicoperceptie: mensen nemen de werkelijkheid verschillend waar en daarom is de
perceptie divers. Mensen vormen zich vaak bewust of onbewust geen beeld van de risico’s.
● ZA overheden zijn bezig met voorspellen van natuurrampen en beperken van de
gevolgen, dit hazard management kost veel geld. → Daardoor verschilt de hazard
management per land en binnen een land verschilt de mate van bescherming.
Vb. Chili, de mensen worden gewaarschuwd door de overheid bij natuurrampen en vanwege
evacuatieplannen weten ze wat ze moeten doen. Zelf kennen ze de risico’s en ze wonen in
duurdere aardbevingsbestendige woningen.
- Maar de armste inwoners wonen niet-aardbevingsbestendig en leven op plekken die
het meest kwetsbaar zijn voor natuurrampen.
H4.1 Natuurlijke gevaren in Zuid-Amerika
Platentektoniek
In Zuid-Amerika komen veel natuurlijke gevaren voor, door de platentektoniek. Het westen
van ZA is een actieve continentrand, wat veroorzaakt: aardbevingen, vulkanisme en
tsunami’s.
● Aan de westkust ontstaan aardbevingen door de convergente plaatbeweging.
- Als epicentrum op de zeebodem → Tsunami’s
● Vulkanen in de Andes zijn ontstaan door subductie van de Nazca plaat.
- Door het smelten van de ijskap op een uitgebarsten vulkaan ontstaan er lahars/
modderstromen.
- De actieve vulkanen liggen verder landinwaarts (Omdat de nazca plaat zich daar
onder de ZA plaat bevindt), waardoor ook Peru, Ecuador, Bolivia en Colombia met
erupties en lahars te maken krijgen.
Aardverschuivingen
Aardverschuivingen hebben te maken met het klimaat en zijn in delen van ZA veel
voorkomend, Peru, Colombia en Venezuela.
Ontstaan door:
- Langdurige of intensieve neerslag → Grond raakt zo verzadigd dat het gewicht
toeneemt en de samenhang van de bodem afneemt en gaat schuiven.
- Kan ook door aardbevingen of vulkaanuitbarstingen
De mens speelt hier een rol want: De aardverschuivingen ontstaan sneller wanneer de
vegetatie op een helling is weggehaald (voor bv. infrastructuur of landbouw).
→ Na een aardverschuiving zijn provincies of buurlanden soms tijdelijk onbereikbaar.
Overstromingen
Rivieren ontspringen in de Andes en hooglanden van het binnenland en stromen door naar
de oceanen.
Overstromingen ontstaan, doordat: Het water van intensieve of langdurige neerslag tijdens
het regenseizoen niet snel genoeg kan worden afgevoerd.
- Flash floods: plotselinge intense overstromingen die ontstaan door hevige regenval
of snel smeltwater → de meeste gevaarlijke overstromingen, vanwege hoge snelheid
en onvoorspelbaarheid.
● Stormvloeden:
, Door veranderende weerpatronen zoals El Nino, kan het normaal droge kustgebied de
hoeveelheid neerslag niet verwerken.
● Alleen in Colombia en Venezuela gaat weleens een tropische cycloon aan land.
Meestal trekken orkanen over het Caribisch gebied → ZA krijgt daardoor zware
regenval, overstromingen en stormvloeden.
Orkaan: Atlantische oceaan en oostelijke stille oceaan
Cycloon: Indische oceaan en zuidelijke stille oceaan
Tyfoon: Noordwestelijke stille oceaan
● Gevolgen menselijke activiteiten:
Door ontbossing, verstening en bebouwing op steile hellingen → vergroten de kans op en de
gevolgen van overstromingen
Gebruik grondwater → leidt tot bodemdaling en dat vergroot het gevaar op overstromingen.
● Droogtes (voornamelijk Brazilië) → Gevolgen: Inwoners verliezen hun woningen en
inkomen door verbranding/ verdroging van hun oogst.
Hazard management
Risico= Kans x gevolg
Risicoperceptie: mensen nemen de werkelijkheid verschillend waar en daarom is de
perceptie divers. Mensen vormen zich vaak bewust of onbewust geen beeld van de risico’s.
● ZA overheden zijn bezig met voorspellen van natuurrampen en beperken van de
gevolgen, dit hazard management kost veel geld. → Daardoor verschilt de hazard
management per land en binnen een land verschilt de mate van bescherming.
Vb. Chili, de mensen worden gewaarschuwd door de overheid bij natuurrampen en vanwege
evacuatieplannen weten ze wat ze moeten doen. Zelf kennen ze de risico’s en ze wonen in
duurdere aardbevingsbestendige woningen.
- Maar de armste inwoners wonen niet-aardbevingsbestendig en leven op plekken die
het meest kwetsbaar zijn voor natuurrampen.
