1.1 Zuid-Amerika: beeldvorming en ligging
Beeldvorming
Het stereotiepe beeld van Zuid-Amerika wordt bepaald door cultuurelementen zoals
muziek, dans, kleding en religie en door beelden in de media over politiek of ruimtelijke
verschijnselen.
Vanuit de perceptie van iemand over een bepaald gebied wordt een mental map gevormd.
Dit is een persoonlijk beeld, komt dus niet altijd overeen met de werkelijkheid. Door nieuwe
informatie over een gebied kan de mental map ook weer veranderen.
Het geografisch beeld bestaat uit: ligging, landschappelijke kenmerken (natuurlijk als
ingericht landschap), bevolkingskenmerken, interne en externe relaties.
Beelden
Beeldmateriaal (foto’s en video’s) beïnvloeden onze perceptie van de wereld:
- Bijvoorbeeld als telkens hetzelfde beeld verschijnt, kan dat een eenzijdige of
vertekende weergave geven van de werkelijkheid. (Dingen die we vaak zien zijn
normaal en dingen die we niet vaak zien zijn raar).
Grootte en oppervlakte
- Alle staten van Zuid-Amerika kennen en aanwijzen.
Een paar eilanden ver in de oceaan horen bij Zuid-Amerika: de Galápagoseilanden bij
Ecuador en de Juan Fernándezeilanden bij Chili.
Er liggen verschillende onafhankelijke eilanden, ook eilanden die onder gezag van landen in
Zuid-Amerika of Europa vallen. 4
Zuid-Amerika, Midden-Amerika en Latijns-Amerika….
Geografisch beeld+ stereotype → perceptie en mental map
Perceptie → de waarneming en interpreteren
Mental map → De kaart
1.2 Zuid-Amerika: endogene processen
Zuid-Amerika in delen
,Hoogtezones worden gebruikte om gebieden op te delen op basis van hoogteligging:
1. Op grote schaal is onderscheid tussen typen reliëf.
2. Op kleinere schaal onderscheid op basis van hoogteligging van een gebied op een
berghelling
Verschillende reliëf in Zuid-Amerika:
1. Hooggebergte: Van Noord naar Zuid aan Westkant loopt een gebergteketen/
cordillera. → met een aantal werkende vulkanen.
2. Laagland: Oost van het hooggebergte, daar stromen de rivieren Orinoco, de
Amazone en de Paraguay-Paraná.
3. Twee hooglanden: In het noordoosten en oosten: Hoogland van Guyana en
Hoogland van Brazilië. Gescheiden door de Amazonebekken in het laagland.
4. De Altiplano/ hoogvlakte: in het Andesgebergte in Chili, Bolivia en Peru. → op de
grens tussen Bolivia en Peru ligt het Titicacameer
5. Hoogvlakte, Patagoniëplateau: In het zuidoosten, langgerekte.
Platentektoniek
Rondom de centrale plaat van Zuid-Amerika liggen een aantal andere platen, alle soorten
platen grenzen komen hier voor.
, ● De Oostelijke kant: De rand bestaat in het Oosten voor een uit oceanisch lithosfeer
waar de oceanische in de continentale plaat overloopt is passief (geen tektonische
processen meer).
● In het noordwesten botst de Zuid-Amerikaanse plaat met de Caribische, doordat het
continent (in de tertiaire) naar het noordwesten bewoog. Daar vindt een transforme
en een convergente plaatbeweging plaats, met als gevolg dat de Noordelijke kant in
elkaar gedrukt en opgeheven wordt.
● Aan de westkant ligt een subductie zone (door convergente plaatbeweging), de
Nazca plaat beweegt onder de Zuid-Amerikaanse.
● In het zuiden schuift de Zuid-Amerikaanse langs de Scotiaplaat, de transforme
plaatgrens, het zuidpunt van Zuid-Amerika krult Oostwaarts.
● Hoogland van Guyana en Brazilië bestaat uit zeer oud continentale korst, een schild,
bestaat uit oud gesteente voornamelijk dieptegesteente en metamorf gesteente. -
- Sommige schild delen zijn opgeheven en door erosie nu aan de oppervlakte laag.
- De lagere gedeeltes zijn bedekt met sediment van de hoger gelegen gedeeltes.
Zuid-Amerika in het geologische verleden
Pangea brak open: doordat een continentale plaat isolerend werkt, houdt het de hitte in de
asthenosfeer tegen → Pangea zo groot dat de asthenosfeer uitzetten → hierdoor werd het in
het midden opgetild → er ontstonden scheurtjes in de lithosfeer → Pangea brak open.
Eerst bewogen Europa en Noord-Amerika van elkaar
Tweede breuken in het gebied tussen Afrika en Zuid-Amerika → riftzone
- Slenken, horsten en riftschouders. → Magma uit de mantel vormde nieuwe
oceanische korst. → De continent delen werden verder uit elkaar getrokken →
gebied in breukzone zakte weg, laag genoeg zodat er oceaanwater in kon komen →
Zuidelijke deel van de Atlantisch oceaan met in midden een mid-oceanische rug →
Hierdoor is de oude oostelijke rand van Zuid-Amerika een passief gebied geworden.
- In de Atlantische Oceaan en langs de passieve continentranden werden op horsten
en slenken van de rift sediment afgezet.
Subductiezone in het Krijt en Tertiair
Aan de Westkant van het continent ontstond een subductiezone: Doordat de oceanische
plaat erg afkoelde en zo zwaar werd dat hij de mantel inzakte. De subductiezone die toen
ontstond bestond uit een rij van grotere en kleinere eilanden met vulkanen.
- Na een tijd raakte ze aangesloten tot de oer-Andes, het hoge gebergte dat toen ging
vormen had sterk invloed op de atmosferische circulatie boven Zuid-Amerika.
In de subductiezone zijn veel stratovulkanen ontstaan:
1. Water ontsnapt uit de wegzinkende oceanische plaat.
Beeldvorming
Het stereotiepe beeld van Zuid-Amerika wordt bepaald door cultuurelementen zoals
muziek, dans, kleding en religie en door beelden in de media over politiek of ruimtelijke
verschijnselen.
Vanuit de perceptie van iemand over een bepaald gebied wordt een mental map gevormd.
Dit is een persoonlijk beeld, komt dus niet altijd overeen met de werkelijkheid. Door nieuwe
informatie over een gebied kan de mental map ook weer veranderen.
Het geografisch beeld bestaat uit: ligging, landschappelijke kenmerken (natuurlijk als
ingericht landschap), bevolkingskenmerken, interne en externe relaties.
Beelden
Beeldmateriaal (foto’s en video’s) beïnvloeden onze perceptie van de wereld:
- Bijvoorbeeld als telkens hetzelfde beeld verschijnt, kan dat een eenzijdige of
vertekende weergave geven van de werkelijkheid. (Dingen die we vaak zien zijn
normaal en dingen die we niet vaak zien zijn raar).
Grootte en oppervlakte
- Alle staten van Zuid-Amerika kennen en aanwijzen.
Een paar eilanden ver in de oceaan horen bij Zuid-Amerika: de Galápagoseilanden bij
Ecuador en de Juan Fernándezeilanden bij Chili.
Er liggen verschillende onafhankelijke eilanden, ook eilanden die onder gezag van landen in
Zuid-Amerika of Europa vallen. 4
Zuid-Amerika, Midden-Amerika en Latijns-Amerika….
Geografisch beeld+ stereotype → perceptie en mental map
Perceptie → de waarneming en interpreteren
Mental map → De kaart
1.2 Zuid-Amerika: endogene processen
Zuid-Amerika in delen
,Hoogtezones worden gebruikte om gebieden op te delen op basis van hoogteligging:
1. Op grote schaal is onderscheid tussen typen reliëf.
2. Op kleinere schaal onderscheid op basis van hoogteligging van een gebied op een
berghelling
Verschillende reliëf in Zuid-Amerika:
1. Hooggebergte: Van Noord naar Zuid aan Westkant loopt een gebergteketen/
cordillera. → met een aantal werkende vulkanen.
2. Laagland: Oost van het hooggebergte, daar stromen de rivieren Orinoco, de
Amazone en de Paraguay-Paraná.
3. Twee hooglanden: In het noordoosten en oosten: Hoogland van Guyana en
Hoogland van Brazilië. Gescheiden door de Amazonebekken in het laagland.
4. De Altiplano/ hoogvlakte: in het Andesgebergte in Chili, Bolivia en Peru. → op de
grens tussen Bolivia en Peru ligt het Titicacameer
5. Hoogvlakte, Patagoniëplateau: In het zuidoosten, langgerekte.
Platentektoniek
Rondom de centrale plaat van Zuid-Amerika liggen een aantal andere platen, alle soorten
platen grenzen komen hier voor.
, ● De Oostelijke kant: De rand bestaat in het Oosten voor een uit oceanisch lithosfeer
waar de oceanische in de continentale plaat overloopt is passief (geen tektonische
processen meer).
● In het noordwesten botst de Zuid-Amerikaanse plaat met de Caribische, doordat het
continent (in de tertiaire) naar het noordwesten bewoog. Daar vindt een transforme
en een convergente plaatbeweging plaats, met als gevolg dat de Noordelijke kant in
elkaar gedrukt en opgeheven wordt.
● Aan de westkant ligt een subductie zone (door convergente plaatbeweging), de
Nazca plaat beweegt onder de Zuid-Amerikaanse.
● In het zuiden schuift de Zuid-Amerikaanse langs de Scotiaplaat, de transforme
plaatgrens, het zuidpunt van Zuid-Amerika krult Oostwaarts.
● Hoogland van Guyana en Brazilië bestaat uit zeer oud continentale korst, een schild,
bestaat uit oud gesteente voornamelijk dieptegesteente en metamorf gesteente. -
- Sommige schild delen zijn opgeheven en door erosie nu aan de oppervlakte laag.
- De lagere gedeeltes zijn bedekt met sediment van de hoger gelegen gedeeltes.
Zuid-Amerika in het geologische verleden
Pangea brak open: doordat een continentale plaat isolerend werkt, houdt het de hitte in de
asthenosfeer tegen → Pangea zo groot dat de asthenosfeer uitzetten → hierdoor werd het in
het midden opgetild → er ontstonden scheurtjes in de lithosfeer → Pangea brak open.
Eerst bewogen Europa en Noord-Amerika van elkaar
Tweede breuken in het gebied tussen Afrika en Zuid-Amerika → riftzone
- Slenken, horsten en riftschouders. → Magma uit de mantel vormde nieuwe
oceanische korst. → De continent delen werden verder uit elkaar getrokken →
gebied in breukzone zakte weg, laag genoeg zodat er oceaanwater in kon komen →
Zuidelijke deel van de Atlantisch oceaan met in midden een mid-oceanische rug →
Hierdoor is de oude oostelijke rand van Zuid-Amerika een passief gebied geworden.
- In de Atlantische Oceaan en langs de passieve continentranden werden op horsten
en slenken van de rift sediment afgezet.
Subductiezone in het Krijt en Tertiair
Aan de Westkant van het continent ontstond een subductiezone: Doordat de oceanische
plaat erg afkoelde en zo zwaar werd dat hij de mantel inzakte. De subductiezone die toen
ontstond bestond uit een rij van grotere en kleinere eilanden met vulkanen.
- Na een tijd raakte ze aangesloten tot de oer-Andes, het hoge gebergte dat toen ging
vormen had sterk invloed op de atmosferische circulatie boven Zuid-Amerika.
In de subductiezone zijn veel stratovulkanen ontstaan:
1. Water ontsnapt uit de wegzinkende oceanische plaat.
