GENEESKUNDIGE ZIEKTELEER
CONTENTS
Spieraandoeningen.................................................................................................................................. 6
Anatomie en fysiologie ........................................................................................................................ 6
Symptomen van spieraandoeningen: ................................................................................................. 9
Diagnostiek spieraandoeningen .......................................................................................................... 9
spieraandoeningen ............................................................................................................................ 13
Congenitale/erfelijke aandoeningen (spier).................................................................................. 14
Traumatische aandoeningen (spier).............................................................................................. 22
Infectieuze spieraandoeningen (spier) .......................................................................................... 23
Immuungemedieerde spieraandoeningen (spier) ........................................................................ 23
Metabole spieraandoeningen (spier) ............................................................................................ 23
Nutritionele spieraandoeningen (spier) ........................................................................................ 24
Toxische aandoeningen (spier)...................................................................................................... 25
Leveraandoeningen GHD....................................................................................................................... 29
algemeen ........................................................................................................................................... 29
Klinischte tekenen geassocieerd met leveraandoeningen ............................................................ 29
onderzoek van de lever ................................................................................................................. 30
Leveraandoeningen ........................................................................................................................... 32
Hepatoencephalopathie ................................................................................................................ 32
Hepatitis (lever) ............................................................................................................................. 35
Leververvetting (metabool)........................................................................................................... 42
Frequente(re) oorzaken icterus..................................................................................................... 47
Urinair stelsel GHD ................................................................................................................................ 48
Aandoeningen van de nier ................................................................................................................ 48
Congenitale afwijkingen (NIER) ..................................................................................................... 48
Acute nierinsufficiëntie AKI (Nier) ................................................................................................. 48
Chronische nierinsufficiëntie (nier) ............................................................................................... 52
Renale tubulaire acidose (nier) ..................................................................................................... 53
Niertrauma (nier)........................................................................................................................... 54
Niercysten (nier) ............................................................................................................................ 54
Nierstenen (nier) ........................................................................................................................... 54
Aandoeningen van de ureters ........................................................................................................... 55
1
, Congenitale afwijkingen (ureters) ................................................................................................. 55
Obstructie van de ureters (ureters) .............................................................................................. 55
Ontsteking van de ureter (ureters) ............................................................................................... 55
Ruptuur van de ureter (ureters) .................................................................................................... 55
Aandoeningen van de blaas .............................................................................................................. 56
Blaasontsteking/cystitis (blaas) ..................................................................................................... 56
Blaasstenen (blaas) ........................................................................................................................ 57
Blaasruptuur (blaas) ...................................................................................................................... 57
Blaasatonie (blaas) ........................................................................................................................ 60
Blaastumoren (blaas)..................................................................................................................... 60
Aandoeningen van de urethra........................................................................................................... 61
Congenitale aandoeningen (uretra) .............................................................................................. 61
Urethritis (urethra) ........................................................................................................................ 61
Urolithiasis/urethraobstructie (urethra) ....................................................................................... 61
Urethratrauma (urethra) ............................................................................................................... 63
Aandoeningen van de bovenste luchtwegen GHD ................................................................................ 64
Bovenste luchtwegen algemeen ....................................................................................................... 64
Bovenste luchtwegen Klinische symptomen ................................................................................. 64
Bovenste luchtwegen: Differentiaallijsten TWIO .......................................................................... 64
Bovenste luchtwegen: aandoeningen van de neus........................................................................... 66
Bovenste luchtwegen: Aandoeningen van de luchtzakken (paard) .................................................. 68
Bovenste luchtwegen: Aandoeningen van de farynx en de larynx ................................................... 70
Bovenste luchtwegen: Aandoeningen van de trachea...................................................................... 81
Stridor classificatie ........................................................................................................................ 82
Aandoeningen van de diepe luchtwegen .............................................................................................. 83
diepe luchtwegen algemeen ............................................................................................................. 83
diepe luchtwegen Klinische symptomen:...................................................................................... 83
Probleem gebaseerde benadering: twioooo .................................................................................... 83
Aandoeningen diepe luchtwegen...................................................................................................... 85
diepe luchtwegen: Longoedeem TWIO ......................................................................................... 86
diepe luchtwegen: pneumonie...................................................................................................... 87
diepe luchtwegen: (Longfibrose overgeslagen in de les niet op ex) .............................................. 96
diepe luchtwegen: Pleurale effusie ............................................................................................... 96
diepe luchtwegen: Pleuritis TWIO ................................................................................................. 97
2
, diepe luchtwegen: longbloeden .................................................................................................... 98
diepe luchtwegen: Niet infectieuze luchtweginflammatie ........................................................... 99
diepe luchtwegen: Pulmonaire hypertensie ................................................................................ 108
diepe luchtwegen: Pneumothorax............................................................................................... 109
Endocriene en metabole aandoeningen bij grote huisdieren ............................................................. 110
Equine metabool syndroom (EMS) TWIO ....................................................................................... 110
Pituitary pars intermedia dysfunction (PPID) TWIO........................................................................ 115
Aandoeningen van de schildklier .................................................................................................... 118
Bijnier .............................................................................................................................................. 118
Elektrolyten ..................................................................................................................................... 119
Calcium ........................................................................................................................................ 119
magnesium .................................................................................................................................. 121
kalium .......................................................................................................................................... 121
Probleemgerichte aanpak KHD ........................................................................................................... 123
Hoofdstuk 1: Probleem gerichte aanpak - algemeen ...................................................................... 123
Hoofdstuk 2: Probleem gerichte aanpak van gastro-intestinale klachten ...................................... 124
Symptomen ................................................................................................................................. 124
Hoofdstuk 3: Hyporexie/anorexie Gewichtsverlies ......................................................................... 131
Hoofdstuk 4: Oefeningen ................................................................................................................ 136
Cardiologie KHD Een incidentele hartruis bij hond of kat: wat doe je ermee? ................................... 142
Dermatologie de jeukpatiënt .............................................................................................................. 149
Gezondheidsscreening ........................................................................................................................ 154
algemeen ......................................................................................................................................... 154
Gezondheidsscreening: Pups en kittens.......................................................................................... 156
Gezondheidsscreening: Volwassen hond en kat ............................................................................. 157
Gezondheidsscreening: Senior hond en kat .................................................................................... 158
Gezondheidsscreening hond en kat: Cases ..................................................................................... 161
Hematologie ........................................................................................................................................ 164
Bloedafname en algemeen bloedonderzoek .................................................................................. 164
Bloedafname ............................................................................................................................... 164
Algemeen bloedonderzoek ......................................................................................................... 165
Hematologisch bloedonderzoek ..................................................................................................... 166
Betrouwbaarheid bloedresultaten .................................................................................................. 171
Neurologie ........................................................................................................................................... 173
3
, Aanvallen bij hond/kat .................................................................................................................... 173
Terminologie................................................................................................................................ 173
Epilepsieaanval ............................................................................................................................ 173
GEEN AANVAL VAN EPILEPSIE ..................................................................................................... 175
Abnormaliteit van het gangwerk ..................................................................................................... 180
4
,5
,SPIERAANDOENINGEN
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
ANATOMIE
Spier is opgebouwd uit spierbundels met spiervezels. De spiervezels zijn weer verder onderverdeeld
in myofilamenten en myofibrillen.
Spiervezels worden gedifferentieerd in functie van myosine zware keten isotypes (MyHC)
- Slow twitch type I: “spieren om te staan”= trage herhaaldelijke bewegingen, sometrische
belasting, uithoudingsvermogen
o hoge aeobe capaciteit. → Weinig melkzuur vorming & snelle afvoer van melkzuur
o Trage reactie maar langdurig beweging onderhouden
o Vb. Endurance paarden → Zeer lang lopen aan rustig tempo
- Type I - IIA = hybride vorm
- Fast-twitch type II = snelle en korte inspanningen, kracht en snelheid
o lage aerobe capaciteit → Veel melkzuur vorming (verzuring spieren)
o Explosieve werking → Zeer snel maar slechts korte afstand
o Vb. Sprinter paarden → Korte hevige afstanden
o Varianten
▪ Type IIA → Weinig over bekend
▪ Type IIX → “Spieren om te sprinten”
▪ Type IIAX → Hybride vorm tussen IIA en IIX
Bij stijgende intensiteit en duur van arbeid: Mobilisatievolgorde: I -> IIA -> IIAX -> IIX
Vezeltype: bepaald door genetica en training
- Endurance paarden: liefst veel type I vezels
- Volbloeden / Quarters: liefst veel type II vezels
- Uithoudingstraining: evolutie van type II naar type I
FYSIOLOGIE
Heel sporten zijn een mengeling.
Wat ga je doen om een paard te trainen: starten met uithoudingsvermogen en als ze goed getraind
zijn ook trainen op snelheid !
Training zorgt voor:
- Aerobe capaciteit verhogen
- Resistentie tegen vermoeidheid verhogen
- Uithoudingsvermogen
- Vermindering van snelheid !
6
,Goede training vereist goede hart- en longcapaciteit, maar dit kent een limiet.
Daarnaast zijn spieren en het skelet ook van groot belang voor goede prestaties.
Ongetraind → spieren zijn limiterende factor
Getraind → longcapaciteit is limiterende factor
Trainingsparameters:
The curves of heart rate (HR) and plasma lactate (LA) as a function of speed allow interpolating
- V180 = snelheid die een paard kan lopen bij een hartslag van 180
o Door training kan een paard bij dezelfde hartslag sneller lopen
- OBLA = onset of blood lactate accumulation = lactaatgehalte in het bloed bij een bepaalde
snelheid
o Lactaat zal bij een bepaalde snelheid opeens sterk stijgen, omdat de productie >>> afvoer
o Grens is meestal 4 mmol/L
o → Parameter voor prestaties van racepaarden (volbloeden & dravers)
o Lactaat geeft schade aan spiermembranen, dus de limiet wordt liefst niet te vaak
overschreden.
o Meten: paard laten lopen aan bepaalde snelheid(of pols), stoppen en gelijk bloed pakken.
Met handheld meter de lactaat bepalen (gaat snel). Daarna nog wat sneller lopen en weer
bepalen (wel ff 5 min tussendoor wachten zodat lactaat weer kan dalen)
Je wilt een training doen zonder in het rood te rijden (niet boven die 4mmol/L). als je een wedstrijd
gaat lopen ga je wel in de rode zone komen.
Heat training = kort zeer intensief trainen, waarbij lactaatlimiet wordt overschreden
7
,3 responsen van skeletspierweefsel op training: zie figuur!)
- (1) Hypertrofie = groter worden van de spieren
o → Korte isometrische contracties (snelheidstraining)
- (2) Remodellering zonder hypertrofie
o Kwalitatieve aspect verbeteren (aerobe metabolisme) → Lange tonische contracties
(afstandlopen)
- (3) Remodellering met hypertrofie
o Paardensport disciplines vaak combinatie van beide nodig
Goed naar figuur kijken !
NORMALE SPIERFUNCTIE
- Zuurstofvoorziening: long, hart en bloedvaten
- Voldoende “sterke” spieren: oefening
- Afvoer restproducten door bloedvaten
- Energievoorziening: glucose, vetzuren
- Opslag:
o glycogeen en energierijke verbindingen in spier
o Glycogeen in lever
o vetreserves
- Intacte en goed functionerende celmembraan vereist
8
,SYMPTOMEN VAN SPIERAANDOENINGEN:
Acuut:
- Zweten, stijf lopen, pijnlijke spieren
- Verhoogde spierspanning: kan gepalpeerd worden
- Tremoren → Schokken van spieren
- Fasciculaties → Kleine spiertrillingen
- Neerliggen
- Pigmenturie = (rood tot bruine urine door myoglobine)
- Verminderde prestaties
- (koliek)
- Vb. paard direct na inspanning
Subacuut:
- Verminderde prestaties
- Vb. Paarden stijf de dag na inspanning
Chronisch:
- Neuropathie, myopathie, systemisch
- Spieratrofie (lokaal, algemeen)
o Vaak te maken met innervatie.
DIAGNOSTIEK SPIERAANDOENINGEN
BLOEDONDERZOEK
spierenzymen
Creatine kinase (CK)
- kan massaal stijgen!!
- Creatine kinase (CK) of creatine fosfokinase (CPK)
- Breekt creatine fosfaat af zodat energie vrijkomt voor spiercontractie
- zeer specifieke marker voor spieren (cardiaal en skeletspier)
- Korte halfwaardetijd → snel weer daling !!
- Opgepast: In vitro hemolyse kan valse stijging geven !!
- Wordt niet gebruikt voor bepaling van hartspierschade
- Onderscheid tussen skeletspier of hartspierschade
o aan de hand van cardiac troponin I (cTnI)
o of ahv Hoeveelheid → Skeletspieren hebben een grotere massa dan hartspier
Aspartaat aminotransferase (AST)
- Minder weefselspecifiek dan CK → ook voor hart en lever
Lactaat dehydrogenase (LDH)
- Weinig weefselspecifiek → ook voor hart en lever
9
, Belangrijk figuur:
CK en AST meest gebruikt om spierweefsel te evalueren!!
- Acute spierschade → CK > AST
- Subacute of chronische spierschade → CK < AST
Bloedonderzoek voor hart
- (CK: moeilijk wegens verschil spiermasse skelet vs hart)
- Cardiac troponine
o Cardiac troponine I (cTnI) (high sensitive test): hartspecifiek
▪ Veel verschillende types testen → moet gevalideerd zijn!
▪ Ref waarde van labo voor die test
▪ LET OP: soms test er volledig naast! (enorm grotte waarde). In deze gevallen is het nuttig
om cTnT te bepalen.
o Cardiac troponine T (cTnT)
▪ Iets minder gevoelig, 1 type test
▪ Wordt minder gebruikt
- Nieuwe markers in onderzoek: ANP, BNP
o Geen gevalideerde test beschikbaar
- Gebruik GEEN LDH1!! !!
Bijkomende bloedonderzoeken
- Vitamine E en selenium zorgen voor stevige spiercelmembranen
o Selenium: Evaluatie door middel van GSHpx
o Vitamine E
▪ Meeste vitamine E zit in de weefsels en niet in het bloed
▪ Vitamine E gehalte in het bloed is een goede weerspiegeling van nutritionele status
▪ Veel paarden hebben een tekort aan vitamine E
▪ Fluctuaties gedurende de dag mogelijk
▪ Staal afschermen van licht → maakt vitamine E kapot
- Genetische testen voor specifieke spier pathologien.
10
CONTENTS
Spieraandoeningen.................................................................................................................................. 6
Anatomie en fysiologie ........................................................................................................................ 6
Symptomen van spieraandoeningen: ................................................................................................. 9
Diagnostiek spieraandoeningen .......................................................................................................... 9
spieraandoeningen ............................................................................................................................ 13
Congenitale/erfelijke aandoeningen (spier).................................................................................. 14
Traumatische aandoeningen (spier).............................................................................................. 22
Infectieuze spieraandoeningen (spier) .......................................................................................... 23
Immuungemedieerde spieraandoeningen (spier) ........................................................................ 23
Metabole spieraandoeningen (spier) ............................................................................................ 23
Nutritionele spieraandoeningen (spier) ........................................................................................ 24
Toxische aandoeningen (spier)...................................................................................................... 25
Leveraandoeningen GHD....................................................................................................................... 29
algemeen ........................................................................................................................................... 29
Klinischte tekenen geassocieerd met leveraandoeningen ............................................................ 29
onderzoek van de lever ................................................................................................................. 30
Leveraandoeningen ........................................................................................................................... 32
Hepatoencephalopathie ................................................................................................................ 32
Hepatitis (lever) ............................................................................................................................. 35
Leververvetting (metabool)........................................................................................................... 42
Frequente(re) oorzaken icterus..................................................................................................... 47
Urinair stelsel GHD ................................................................................................................................ 48
Aandoeningen van de nier ................................................................................................................ 48
Congenitale afwijkingen (NIER) ..................................................................................................... 48
Acute nierinsufficiëntie AKI (Nier) ................................................................................................. 48
Chronische nierinsufficiëntie (nier) ............................................................................................... 52
Renale tubulaire acidose (nier) ..................................................................................................... 53
Niertrauma (nier)........................................................................................................................... 54
Niercysten (nier) ............................................................................................................................ 54
Nierstenen (nier) ........................................................................................................................... 54
Aandoeningen van de ureters ........................................................................................................... 55
1
, Congenitale afwijkingen (ureters) ................................................................................................. 55
Obstructie van de ureters (ureters) .............................................................................................. 55
Ontsteking van de ureter (ureters) ............................................................................................... 55
Ruptuur van de ureter (ureters) .................................................................................................... 55
Aandoeningen van de blaas .............................................................................................................. 56
Blaasontsteking/cystitis (blaas) ..................................................................................................... 56
Blaasstenen (blaas) ........................................................................................................................ 57
Blaasruptuur (blaas) ...................................................................................................................... 57
Blaasatonie (blaas) ........................................................................................................................ 60
Blaastumoren (blaas)..................................................................................................................... 60
Aandoeningen van de urethra........................................................................................................... 61
Congenitale aandoeningen (uretra) .............................................................................................. 61
Urethritis (urethra) ........................................................................................................................ 61
Urolithiasis/urethraobstructie (urethra) ....................................................................................... 61
Urethratrauma (urethra) ............................................................................................................... 63
Aandoeningen van de bovenste luchtwegen GHD ................................................................................ 64
Bovenste luchtwegen algemeen ....................................................................................................... 64
Bovenste luchtwegen Klinische symptomen ................................................................................. 64
Bovenste luchtwegen: Differentiaallijsten TWIO .......................................................................... 64
Bovenste luchtwegen: aandoeningen van de neus........................................................................... 66
Bovenste luchtwegen: Aandoeningen van de luchtzakken (paard) .................................................. 68
Bovenste luchtwegen: Aandoeningen van de farynx en de larynx ................................................... 70
Bovenste luchtwegen: Aandoeningen van de trachea...................................................................... 81
Stridor classificatie ........................................................................................................................ 82
Aandoeningen van de diepe luchtwegen .............................................................................................. 83
diepe luchtwegen algemeen ............................................................................................................. 83
diepe luchtwegen Klinische symptomen:...................................................................................... 83
Probleem gebaseerde benadering: twioooo .................................................................................... 83
Aandoeningen diepe luchtwegen...................................................................................................... 85
diepe luchtwegen: Longoedeem TWIO ......................................................................................... 86
diepe luchtwegen: pneumonie...................................................................................................... 87
diepe luchtwegen: (Longfibrose overgeslagen in de les niet op ex) .............................................. 96
diepe luchtwegen: Pleurale effusie ............................................................................................... 96
diepe luchtwegen: Pleuritis TWIO ................................................................................................. 97
2
, diepe luchtwegen: longbloeden .................................................................................................... 98
diepe luchtwegen: Niet infectieuze luchtweginflammatie ........................................................... 99
diepe luchtwegen: Pulmonaire hypertensie ................................................................................ 108
diepe luchtwegen: Pneumothorax............................................................................................... 109
Endocriene en metabole aandoeningen bij grote huisdieren ............................................................. 110
Equine metabool syndroom (EMS) TWIO ....................................................................................... 110
Pituitary pars intermedia dysfunction (PPID) TWIO........................................................................ 115
Aandoeningen van de schildklier .................................................................................................... 118
Bijnier .............................................................................................................................................. 118
Elektrolyten ..................................................................................................................................... 119
Calcium ........................................................................................................................................ 119
magnesium .................................................................................................................................. 121
kalium .......................................................................................................................................... 121
Probleemgerichte aanpak KHD ........................................................................................................... 123
Hoofdstuk 1: Probleem gerichte aanpak - algemeen ...................................................................... 123
Hoofdstuk 2: Probleem gerichte aanpak van gastro-intestinale klachten ...................................... 124
Symptomen ................................................................................................................................. 124
Hoofdstuk 3: Hyporexie/anorexie Gewichtsverlies ......................................................................... 131
Hoofdstuk 4: Oefeningen ................................................................................................................ 136
Cardiologie KHD Een incidentele hartruis bij hond of kat: wat doe je ermee? ................................... 142
Dermatologie de jeukpatiënt .............................................................................................................. 149
Gezondheidsscreening ........................................................................................................................ 154
algemeen ......................................................................................................................................... 154
Gezondheidsscreening: Pups en kittens.......................................................................................... 156
Gezondheidsscreening: Volwassen hond en kat ............................................................................. 157
Gezondheidsscreening: Senior hond en kat .................................................................................... 158
Gezondheidsscreening hond en kat: Cases ..................................................................................... 161
Hematologie ........................................................................................................................................ 164
Bloedafname en algemeen bloedonderzoek .................................................................................. 164
Bloedafname ............................................................................................................................... 164
Algemeen bloedonderzoek ......................................................................................................... 165
Hematologisch bloedonderzoek ..................................................................................................... 166
Betrouwbaarheid bloedresultaten .................................................................................................. 171
Neurologie ........................................................................................................................................... 173
3
, Aanvallen bij hond/kat .................................................................................................................... 173
Terminologie................................................................................................................................ 173
Epilepsieaanval ............................................................................................................................ 173
GEEN AANVAL VAN EPILEPSIE ..................................................................................................... 175
Abnormaliteit van het gangwerk ..................................................................................................... 180
4
,5
,SPIERAANDOENINGEN
ANATOMIE EN FYSIOLOGIE
ANATOMIE
Spier is opgebouwd uit spierbundels met spiervezels. De spiervezels zijn weer verder onderverdeeld
in myofilamenten en myofibrillen.
Spiervezels worden gedifferentieerd in functie van myosine zware keten isotypes (MyHC)
- Slow twitch type I: “spieren om te staan”= trage herhaaldelijke bewegingen, sometrische
belasting, uithoudingsvermogen
o hoge aeobe capaciteit. → Weinig melkzuur vorming & snelle afvoer van melkzuur
o Trage reactie maar langdurig beweging onderhouden
o Vb. Endurance paarden → Zeer lang lopen aan rustig tempo
- Type I - IIA = hybride vorm
- Fast-twitch type II = snelle en korte inspanningen, kracht en snelheid
o lage aerobe capaciteit → Veel melkzuur vorming (verzuring spieren)
o Explosieve werking → Zeer snel maar slechts korte afstand
o Vb. Sprinter paarden → Korte hevige afstanden
o Varianten
▪ Type IIA → Weinig over bekend
▪ Type IIX → “Spieren om te sprinten”
▪ Type IIAX → Hybride vorm tussen IIA en IIX
Bij stijgende intensiteit en duur van arbeid: Mobilisatievolgorde: I -> IIA -> IIAX -> IIX
Vezeltype: bepaald door genetica en training
- Endurance paarden: liefst veel type I vezels
- Volbloeden / Quarters: liefst veel type II vezels
- Uithoudingstraining: evolutie van type II naar type I
FYSIOLOGIE
Heel sporten zijn een mengeling.
Wat ga je doen om een paard te trainen: starten met uithoudingsvermogen en als ze goed getraind
zijn ook trainen op snelheid !
Training zorgt voor:
- Aerobe capaciteit verhogen
- Resistentie tegen vermoeidheid verhogen
- Uithoudingsvermogen
- Vermindering van snelheid !
6
,Goede training vereist goede hart- en longcapaciteit, maar dit kent een limiet.
Daarnaast zijn spieren en het skelet ook van groot belang voor goede prestaties.
Ongetraind → spieren zijn limiterende factor
Getraind → longcapaciteit is limiterende factor
Trainingsparameters:
The curves of heart rate (HR) and plasma lactate (LA) as a function of speed allow interpolating
- V180 = snelheid die een paard kan lopen bij een hartslag van 180
o Door training kan een paard bij dezelfde hartslag sneller lopen
- OBLA = onset of blood lactate accumulation = lactaatgehalte in het bloed bij een bepaalde
snelheid
o Lactaat zal bij een bepaalde snelheid opeens sterk stijgen, omdat de productie >>> afvoer
o Grens is meestal 4 mmol/L
o → Parameter voor prestaties van racepaarden (volbloeden & dravers)
o Lactaat geeft schade aan spiermembranen, dus de limiet wordt liefst niet te vaak
overschreden.
o Meten: paard laten lopen aan bepaalde snelheid(of pols), stoppen en gelijk bloed pakken.
Met handheld meter de lactaat bepalen (gaat snel). Daarna nog wat sneller lopen en weer
bepalen (wel ff 5 min tussendoor wachten zodat lactaat weer kan dalen)
Je wilt een training doen zonder in het rood te rijden (niet boven die 4mmol/L). als je een wedstrijd
gaat lopen ga je wel in de rode zone komen.
Heat training = kort zeer intensief trainen, waarbij lactaatlimiet wordt overschreden
7
,3 responsen van skeletspierweefsel op training: zie figuur!)
- (1) Hypertrofie = groter worden van de spieren
o → Korte isometrische contracties (snelheidstraining)
- (2) Remodellering zonder hypertrofie
o Kwalitatieve aspect verbeteren (aerobe metabolisme) → Lange tonische contracties
(afstandlopen)
- (3) Remodellering met hypertrofie
o Paardensport disciplines vaak combinatie van beide nodig
Goed naar figuur kijken !
NORMALE SPIERFUNCTIE
- Zuurstofvoorziening: long, hart en bloedvaten
- Voldoende “sterke” spieren: oefening
- Afvoer restproducten door bloedvaten
- Energievoorziening: glucose, vetzuren
- Opslag:
o glycogeen en energierijke verbindingen in spier
o Glycogeen in lever
o vetreserves
- Intacte en goed functionerende celmembraan vereist
8
,SYMPTOMEN VAN SPIERAANDOENINGEN:
Acuut:
- Zweten, stijf lopen, pijnlijke spieren
- Verhoogde spierspanning: kan gepalpeerd worden
- Tremoren → Schokken van spieren
- Fasciculaties → Kleine spiertrillingen
- Neerliggen
- Pigmenturie = (rood tot bruine urine door myoglobine)
- Verminderde prestaties
- (koliek)
- Vb. paard direct na inspanning
Subacuut:
- Verminderde prestaties
- Vb. Paarden stijf de dag na inspanning
Chronisch:
- Neuropathie, myopathie, systemisch
- Spieratrofie (lokaal, algemeen)
o Vaak te maken met innervatie.
DIAGNOSTIEK SPIERAANDOENINGEN
BLOEDONDERZOEK
spierenzymen
Creatine kinase (CK)
- kan massaal stijgen!!
- Creatine kinase (CK) of creatine fosfokinase (CPK)
- Breekt creatine fosfaat af zodat energie vrijkomt voor spiercontractie
- zeer specifieke marker voor spieren (cardiaal en skeletspier)
- Korte halfwaardetijd → snel weer daling !!
- Opgepast: In vitro hemolyse kan valse stijging geven !!
- Wordt niet gebruikt voor bepaling van hartspierschade
- Onderscheid tussen skeletspier of hartspierschade
o aan de hand van cardiac troponin I (cTnI)
o of ahv Hoeveelheid → Skeletspieren hebben een grotere massa dan hartspier
Aspartaat aminotransferase (AST)
- Minder weefselspecifiek dan CK → ook voor hart en lever
Lactaat dehydrogenase (LDH)
- Weinig weefselspecifiek → ook voor hart en lever
9
, Belangrijk figuur:
CK en AST meest gebruikt om spierweefsel te evalueren!!
- Acute spierschade → CK > AST
- Subacute of chronische spierschade → CK < AST
Bloedonderzoek voor hart
- (CK: moeilijk wegens verschil spiermasse skelet vs hart)
- Cardiac troponine
o Cardiac troponine I (cTnI) (high sensitive test): hartspecifiek
▪ Veel verschillende types testen → moet gevalideerd zijn!
▪ Ref waarde van labo voor die test
▪ LET OP: soms test er volledig naast! (enorm grotte waarde). In deze gevallen is het nuttig
om cTnT te bepalen.
o Cardiac troponine T (cTnT)
▪ Iets minder gevoelig, 1 type test
▪ Wordt minder gebruikt
- Nieuwe markers in onderzoek: ANP, BNP
o Geen gevalideerde test beschikbaar
- Gebruik GEEN LDH1!! !!
Bijkomende bloedonderzoeken
- Vitamine E en selenium zorgen voor stevige spiercelmembranen
o Selenium: Evaluatie door middel van GSHpx
o Vitamine E
▪ Meeste vitamine E zit in de weefsels en niet in het bloed
▪ Vitamine E gehalte in het bloed is een goede weerspiegeling van nutritionele status
▪ Veel paarden hebben een tekort aan vitamine E
▪ Fluctuaties gedurende de dag mogelijk
▪ Staal afschermen van licht → maakt vitamine E kapot
- Genetische testen voor specifieke spier pathologien.
10
