DEEL 1: Privaat bankrecht
Hoofdstuk 1: Rekeningen en betalingen
1. Geldrekeningen
1.1 Algemeen
- Rechtsverhouding tussen kredietinstelling en cliënt: rekeningovereenkomst
• relatie tussen kredietinstelling en cliënt
o cliënt: consument of ondernemer
o geldverrich8ngen vinden doorgaans plaats via rekening
§ bv. u gaat gelden a<alen bij automa8sch loket, dit gee? aanleiding tot
debitering van uw rekening à inboeking in die rekening
§ men wil een spoor achterlaten van de gedane verrich8ngen/boekingen
o beperkte mogelijkheid tot OTC-transac8es
§ OTC: over de counter
§ aantal transac8es dat mag plaatsvinden zonder rekening te openen is beperkt
¨ dus niet al8jd nodig om rekening te openen
¨ bv. japanse toerist komt naar gent en wil yen wisselen tegen euro
=> wisselverrich8ng mag zonder dat rekening wordt geopend
indien het bedrag niet meer dan 1.250 EUR bedraagt
§ reden: OH wil controle houden op voorkomen van witwassen van geld
¨ hoe: controle op boekingen
¨ dus de regel: er moet een rekening geopend worden
- 2 types rekeningovereenkomsten
• geldrekening
o 3 types
§ zicht- of betaalrekening
§ al dan niet gereglementeerde spaarrekening
§ termijnrekening
o is een schuldvordering
§ kredietsaldo (+): van de cliënt op de kredie8nstelling (KI)
¨ bv. u hebt 500 EUR op uw rekening, dan hebt u een
schuldvordering van 500 EUR op de KI
§ debetsaldo (-): van de KI op de cliënt
¨ bv. u staat 500 EUR in de min, de KI hee? een schuldvordering op u
§ obligatoire verhouding
¨ u bent geen eigenaar van de gelden op uw rekening, u hebt slechts
een vorderingsrecht
¨ gevolg: bij faillissement van de KI kan u niet zomaar revindiceren
¨ oplossing: rekeninghouder beschermd via deposito-beschermingsregeling
1
, o deposito-beschermingsregeling
§ elke houder wordt beschermd bij faillissement van de KI
§ tot 100.000 EUR
§ houder zal zo meer vertrouwen hebben in KI
• effectenrekening
o rekeningen waarop financiële instrumenten worden geboekt
§ bv. aandelen, obliga8es
o bijzondere wetgeving
§ rekeninghouder is ME van de effecten
§ gevolg: bij faillissement kan u de effecten revindiceren
§ = zakenrechtelijke verhouding
Belang van het onderscheid: func8e +
toepasselijke regelgeving +
fiscale behandeling
Geldrekening 1. Zicht- of betaalrekening - Kredietsaldo (+)
2. (gereglementeerde) vertegenwoordigt een
spaarrekening schuldvordering van de cliënt
3. Termijnrekening op de kredie8nstelling (KI)
- depositobeschermingsregeling
voor faillissement van de KI
Effectenrekening Financiële instrumenten Zakenrechtelijke kwalifica8e
worden geboekt à mede-eigenaars
bv. aandelen, obliga8es - bij faillissement kunnen ze
effecten revindiceren
- depositobescherming minder
uitgebreid want minder nodig
1.2 Soorten geldrekeningen
- Zicht- of betaalrekening
• contract van onbepaalde duur
• tegoeden opvraagbaar op zicht
• mogelijkheid tot verrichten van betalingstransac6es
o gevolg: toepassing regelen inzake betalingsdiensten uit boek VII WER
§ art. VII.4 ev WER (infra)
o precontractuele informa8everplich8ngen
§ ra8o: cliënt kan KI vergelijken + geïnformeerd een besluit nemen
§ bv. informa8eblad betreffende vergoedingen (art. VII.4/1 WER)
¨ gestandaardiseerd document
• verstrekt aan consument door KI op duurzame drager
• ziet er hetzelfde uit bij elke bank + dezelfde begrippen
• gebaseerd op EU reglementering dus zelfde in LS
¨ moet gegeven worden aan cliënt alvorens de rekening wordt geopend
2
, ¨ inhoud
• kosten voor beheer van de rekening
• kosten voor doorvoeren betalingstransac8es
¨ doel: consument informeren + KI vergelijken met elkaar
• concurren8e bevorderen
• consument beschermen via geïnformeerd besluit
• vergelijking ook mogelijk via WikiFin
• al dan niet mogelijkheid tot het opnemen van krediet
o indien krediet: impact bepalingen Boek VII WER inzake consumentenkrediet
§ indien consument onder 0 kan gaan
§ doel: overma8ge schuldenlast vermijden
¨ extra bescherming consument
¨ geen krediet verstrekt aan niet-kredietwaardigen
• Verordening Betalingsdiensten in opkomst
o rechtstreeks toepasselijk
§ moet niet worden omgezet
§ gevolg: boek 7 schrappen
o doel: actualisering van huidige principes
§ oa. omgaan met betaalfraude
- Al dan niet gereglementeerde spaarrekening
• contract van onbepaalde duur
o doel: sparen en rente bekomen
o ó zichtrekening: geen rente (niet verboden, maar gebeurt niet)
• tegoeden opvraagbaar op zicht
o desgevallend contractueel gemodaliseerd
o bv. ik heb 50K op mijn spaarrekening, de bank hee? dit niet al8jd ter beschikking
dus contractueel bepaald dat ik op voorhand moet laten weten dat ik deze
gelden in cash wil
• nooit debetposi8e / kredietverlening
o onmogelijk om onder nul te gaan (ó zichtrekening)
o gevolg: geen toepassing van regels consumentenkrediet
• geen toepassing regelen inzake betalingsdiensten uit Boek VII WER
o uitz: kosteloze beëindiging
§ wel van toepassing voor gereglementeerde spaarrekening
§ doel: makkelijk van bank kunnen wisselen (bevordert concurren8e)
• fiscale behandeling: roerende voorheffing
o principe: RV verschuldigd op rente
o gereglementeerde spaarrekening: vrijstelling tot 1020 EUR rente (nego)
o niet-gereglementeerde spaarrekening: al8jd RV verschuldigd (30%, bruto)
o DUS: bij vergelijking tussen de spaarrekeningen ook rekening houden met al
dan niet gereglementeerde rekeningen, anders vergelijk je appels met peren
3
, • bijzondere regels voor gereglementeerde spaarrekeningen
o betreffende de rente (via KB/WIB): verplicht (en uitsluitend)
§ basisrente + getrouwheidspremie
¨ DUS: GS niet mogelijk indien enkel basisrente
¨ maxima en minima basisrente
• minima: 0,01 %
• maxima 3%, tenzij ECB hoger is (dan is het dat)
§ getrouwheidspremie
¨ voor bedragen die 12 maanden onafgebroken op rekening staan
¨ 4/jaar uitbetaald
¨ minima: 25% van de basisrente
¨ maxima: 50% van de max. toegelaten basisrentevoet
• bv. max. toegelaten basisrentevoet = 3%
• getrouwheidspremie = max. 1,5 %
§ beperking van de voorwaarden om hoger rendement te verkrijgen
¨ fiscaal guns8ge regeling (vrij van RV tot 1020 EUR rente)
¨ voorwaarden: basisrente + getrouwheidspremie met min. en max.
§ onverenigbaar met Europees recht ?
¨ probleem: fiscaal gunstregime geldt bijna alleen voor BE
gereglementeerde spaarrekeningen, omdat de buitenlandse
banken niet werken met basisrente en getrouwheidspremie
à geen enkele niet-BE bank kan GS aanbieden in BE
à strijdig met vrij verkeer van diensten
¨ gevolg: concurren8eposi8e van buitenlandse KI ondermijnd
¨ HvJ: personen met buitenlandse spaarrekeningen hebben misschien
te veel belas8ng betaald, dus kunnen een deel terugvragen
§ regeerakkoord 2025: “Indien er sprake is van een onredelijk grote kloof in
rentes op spaarrekeningen, zal de regering op korte termijn maatregelen
onderzoeken om die kloof te dichten. Mogelijke maatregelen worden vooraf
getoetst bij de NBB en dienen steeds te kaderen in het bredere kader van het
ECB-bankentoezicht”
¨ maw: “rente die de KI krijgen ikv een kredietverlening is hoger dan
de rente op de spaarrekeningen”
¨ niet volledig correct: rente blij? vaak beperkt en gaat niet volledig
mee met de infla8e, waardoor uw koopkracht vermindert. In BE
zijn er veel hypothecaire kredietovereenkomsten waarbij
rendementen daarop bijzonder laag zijn. Als de bank daaruit een
laag rendement haalt, hee? dat impact op het rendement dat u
kan bieden op spaartegoeden.
¨ regering wil kloof dichten rekening houdend met NBB en ECB
zodat banken niet in de problemen komen
4
Hoofdstuk 1: Rekeningen en betalingen
1. Geldrekeningen
1.1 Algemeen
- Rechtsverhouding tussen kredietinstelling en cliënt: rekeningovereenkomst
• relatie tussen kredietinstelling en cliënt
o cliënt: consument of ondernemer
o geldverrich8ngen vinden doorgaans plaats via rekening
§ bv. u gaat gelden a<alen bij automa8sch loket, dit gee? aanleiding tot
debitering van uw rekening à inboeking in die rekening
§ men wil een spoor achterlaten van de gedane verrich8ngen/boekingen
o beperkte mogelijkheid tot OTC-transac8es
§ OTC: over de counter
§ aantal transac8es dat mag plaatsvinden zonder rekening te openen is beperkt
¨ dus niet al8jd nodig om rekening te openen
¨ bv. japanse toerist komt naar gent en wil yen wisselen tegen euro
=> wisselverrich8ng mag zonder dat rekening wordt geopend
indien het bedrag niet meer dan 1.250 EUR bedraagt
§ reden: OH wil controle houden op voorkomen van witwassen van geld
¨ hoe: controle op boekingen
¨ dus de regel: er moet een rekening geopend worden
- 2 types rekeningovereenkomsten
• geldrekening
o 3 types
§ zicht- of betaalrekening
§ al dan niet gereglementeerde spaarrekening
§ termijnrekening
o is een schuldvordering
§ kredietsaldo (+): van de cliënt op de kredie8nstelling (KI)
¨ bv. u hebt 500 EUR op uw rekening, dan hebt u een
schuldvordering van 500 EUR op de KI
§ debetsaldo (-): van de KI op de cliënt
¨ bv. u staat 500 EUR in de min, de KI hee? een schuldvordering op u
§ obligatoire verhouding
¨ u bent geen eigenaar van de gelden op uw rekening, u hebt slechts
een vorderingsrecht
¨ gevolg: bij faillissement van de KI kan u niet zomaar revindiceren
¨ oplossing: rekeninghouder beschermd via deposito-beschermingsregeling
1
, o deposito-beschermingsregeling
§ elke houder wordt beschermd bij faillissement van de KI
§ tot 100.000 EUR
§ houder zal zo meer vertrouwen hebben in KI
• effectenrekening
o rekeningen waarop financiële instrumenten worden geboekt
§ bv. aandelen, obliga8es
o bijzondere wetgeving
§ rekeninghouder is ME van de effecten
§ gevolg: bij faillissement kan u de effecten revindiceren
§ = zakenrechtelijke verhouding
Belang van het onderscheid: func8e +
toepasselijke regelgeving +
fiscale behandeling
Geldrekening 1. Zicht- of betaalrekening - Kredietsaldo (+)
2. (gereglementeerde) vertegenwoordigt een
spaarrekening schuldvordering van de cliënt
3. Termijnrekening op de kredie8nstelling (KI)
- depositobeschermingsregeling
voor faillissement van de KI
Effectenrekening Financiële instrumenten Zakenrechtelijke kwalifica8e
worden geboekt à mede-eigenaars
bv. aandelen, obliga8es - bij faillissement kunnen ze
effecten revindiceren
- depositobescherming minder
uitgebreid want minder nodig
1.2 Soorten geldrekeningen
- Zicht- of betaalrekening
• contract van onbepaalde duur
• tegoeden opvraagbaar op zicht
• mogelijkheid tot verrichten van betalingstransac6es
o gevolg: toepassing regelen inzake betalingsdiensten uit boek VII WER
§ art. VII.4 ev WER (infra)
o precontractuele informa8everplich8ngen
§ ra8o: cliënt kan KI vergelijken + geïnformeerd een besluit nemen
§ bv. informa8eblad betreffende vergoedingen (art. VII.4/1 WER)
¨ gestandaardiseerd document
• verstrekt aan consument door KI op duurzame drager
• ziet er hetzelfde uit bij elke bank + dezelfde begrippen
• gebaseerd op EU reglementering dus zelfde in LS
¨ moet gegeven worden aan cliënt alvorens de rekening wordt geopend
2
, ¨ inhoud
• kosten voor beheer van de rekening
• kosten voor doorvoeren betalingstransac8es
¨ doel: consument informeren + KI vergelijken met elkaar
• concurren8e bevorderen
• consument beschermen via geïnformeerd besluit
• vergelijking ook mogelijk via WikiFin
• al dan niet mogelijkheid tot het opnemen van krediet
o indien krediet: impact bepalingen Boek VII WER inzake consumentenkrediet
§ indien consument onder 0 kan gaan
§ doel: overma8ge schuldenlast vermijden
¨ extra bescherming consument
¨ geen krediet verstrekt aan niet-kredietwaardigen
• Verordening Betalingsdiensten in opkomst
o rechtstreeks toepasselijk
§ moet niet worden omgezet
§ gevolg: boek 7 schrappen
o doel: actualisering van huidige principes
§ oa. omgaan met betaalfraude
- Al dan niet gereglementeerde spaarrekening
• contract van onbepaalde duur
o doel: sparen en rente bekomen
o ó zichtrekening: geen rente (niet verboden, maar gebeurt niet)
• tegoeden opvraagbaar op zicht
o desgevallend contractueel gemodaliseerd
o bv. ik heb 50K op mijn spaarrekening, de bank hee? dit niet al8jd ter beschikking
dus contractueel bepaald dat ik op voorhand moet laten weten dat ik deze
gelden in cash wil
• nooit debetposi8e / kredietverlening
o onmogelijk om onder nul te gaan (ó zichtrekening)
o gevolg: geen toepassing van regels consumentenkrediet
• geen toepassing regelen inzake betalingsdiensten uit Boek VII WER
o uitz: kosteloze beëindiging
§ wel van toepassing voor gereglementeerde spaarrekening
§ doel: makkelijk van bank kunnen wisselen (bevordert concurren8e)
• fiscale behandeling: roerende voorheffing
o principe: RV verschuldigd op rente
o gereglementeerde spaarrekening: vrijstelling tot 1020 EUR rente (nego)
o niet-gereglementeerde spaarrekening: al8jd RV verschuldigd (30%, bruto)
o DUS: bij vergelijking tussen de spaarrekeningen ook rekening houden met al
dan niet gereglementeerde rekeningen, anders vergelijk je appels met peren
3
, • bijzondere regels voor gereglementeerde spaarrekeningen
o betreffende de rente (via KB/WIB): verplicht (en uitsluitend)
§ basisrente + getrouwheidspremie
¨ DUS: GS niet mogelijk indien enkel basisrente
¨ maxima en minima basisrente
• minima: 0,01 %
• maxima 3%, tenzij ECB hoger is (dan is het dat)
§ getrouwheidspremie
¨ voor bedragen die 12 maanden onafgebroken op rekening staan
¨ 4/jaar uitbetaald
¨ minima: 25% van de basisrente
¨ maxima: 50% van de max. toegelaten basisrentevoet
• bv. max. toegelaten basisrentevoet = 3%
• getrouwheidspremie = max. 1,5 %
§ beperking van de voorwaarden om hoger rendement te verkrijgen
¨ fiscaal guns8ge regeling (vrij van RV tot 1020 EUR rente)
¨ voorwaarden: basisrente + getrouwheidspremie met min. en max.
§ onverenigbaar met Europees recht ?
¨ probleem: fiscaal gunstregime geldt bijna alleen voor BE
gereglementeerde spaarrekeningen, omdat de buitenlandse
banken niet werken met basisrente en getrouwheidspremie
à geen enkele niet-BE bank kan GS aanbieden in BE
à strijdig met vrij verkeer van diensten
¨ gevolg: concurren8eposi8e van buitenlandse KI ondermijnd
¨ HvJ: personen met buitenlandse spaarrekeningen hebben misschien
te veel belas8ng betaald, dus kunnen een deel terugvragen
§ regeerakkoord 2025: “Indien er sprake is van een onredelijk grote kloof in
rentes op spaarrekeningen, zal de regering op korte termijn maatregelen
onderzoeken om die kloof te dichten. Mogelijke maatregelen worden vooraf
getoetst bij de NBB en dienen steeds te kaderen in het bredere kader van het
ECB-bankentoezicht”
¨ maw: “rente die de KI krijgen ikv een kredietverlening is hoger dan
de rente op de spaarrekeningen”
¨ niet volledig correct: rente blij? vaak beperkt en gaat niet volledig
mee met de infla8e, waardoor uw koopkracht vermindert. In BE
zijn er veel hypothecaire kredietovereenkomsten waarbij
rendementen daarop bijzonder laag zijn. Als de bank daaruit een
laag rendement haalt, hee? dat impact op het rendement dat u
kan bieden op spaartegoeden.
¨ regering wil kloof dichten rekening houdend met NBB en ECB
zodat banken niet in de problemen komen
4
